Trong dựng nước và giữ nước, con người và vùng đất Tân Yên đã ghi danh vào lịch sử cận đại bằng Cuộc khởi nghĩa Nông dân Yên Thế (1884-1913) với tinh thần quật khởi vô song và tình yêu quê hương đất nước cháy bỏng. Phát huy truyền thống anh hùng, ngày nay, Đảng bộ, chính quyền và nhân dân huyện Tân Yên đang đẩy mạnh phát triển kinh tế - xã hội, thực hiện thắng lợi công nghiệp hóa - hiện đại hóa đất nước, tiếp tục làm rạng rỡ truyền thống quê hương.

Vùng đất Tân Yên xưa và nay có truyền thống lịch sử văn hóa lâu đời; trải qua nhiều biến cố thăng trầm của lịch sử, ngày 6 tháng 11 năm 1957, Chính phủ Việt Nam dân chủ cộng hòa (nay là nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam) ra Nghị định số 532/TTg chia huyện Yên Thế thành huyện Tân Yên và Yên Thế.

Lịch sử Tân Yên - Yên Thế xưa luôn gắn với sự vận động cùng lịch sử Bắc Giang, Kinh Bắc. Sau khi chia tách, cái tên “Yên Thế hạ”, “Yên Thế thượng” được nhân dân hai huyện và các huyện bạn trong tỉnh thường dùng, nó gợi lên tình cảm anh em một nhà, tuy hai nhưng đều có chung một mạch truyền thống của Yên Thế xưa oai hùng đã ghi vào lịch sử và trong những áng thơ, văn bất hủ.

Huyện Tân Yên nằm ở phía Tây Bắc của tỉnh Bắc Giang, có diện tích tự nhiên là 208,34km vuông, dân số 180 nghìn người, sinh sống ở 317 thôn, tổ dân phố thuộc 22 xã, thị trấn. Đảng bộ huyện có 36 chi, đảng bộ trực thuộc với hơn 8,9 nghìn đảng viên.

Với Bắc Giang, Tân Yên là một huyện “trẻ” nhưng nằm trên vùng đất cổ kính với bề dày hằng nghìn năm lịch sử còn lưu lại những huyền tích về Nàng Giã Đại thần. Lịch sử Tân Yên đồng thời cũng là lịch sử đấu tranh bền bỉ, dũng cảm chống các thế lực đen tối trong xã hội, chống giặc ngoại xâm để bảo vệ quê hương và cuộc sống bình yên của nhân dân. Hào khí trai Cầu Vồng đã được biết tới trong thời kỳ này.

Từ khi có Ðảng lãnh đạo, truyền thống nghĩa khí cao đẹp ấy được nhân lên gấp bội, đỉnh cao là cuộc đánh chiếm giải phóng phủ Yên Thế ngày 17/7/1945, thành lập chính quyền cách mạng và đây là một trong những địa phương được giải phóng sớm nhất tỉnh Bắc Giang. Trải qua hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ xâm lược, miền quê Tân Yên đã làm rất tốt công tác hậu phương quân đội với những phong trào: Thóc không thiếu một cân, quân không thiếu một người; phong trào Hội mẹ Chiến sĩ; Cô Tấm vào hội; nhà bia Liệt sĩ... Tân Yên còn là nơi khởi đầu của phong trào Trần Quốc Toản.

Đất nước hòa bình thống nhất, phát huy truyền thống quê hương, trong thời kỳ đổi mới, đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, Ðảng bộ và nhân dân Tân Yên đã nỗ lực vượt qua khó khăn, đạt được những thành tựu toàn diện trên tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội.

Bắt đầu từ giai đoạn 2006-2010, kinh tế của huyện liên tục phát triển khá; tốc độ tăng trưởng kinh tế bình quân đạt 12,1%/năm và vẫn giữ đà tăng trưởng này trong những năm tiếp theo. Năm 2020 huyện đã đạt đích nông thôn mới, từ đó thay đổi căn bản diện mạo nông thôn, đời sống vật chất, tinh thần của nhân dân được nâng cao rõ rệt, an sinh xã hội được bảo đảm, cơ cấu kinh tế chuyển dịch tích cực; đã vận động được sức mạnh tập thể của cả hệ thống chính trị, huy động được sức người, sức của và phát huy được vai trò chủ thể của người dân trong xây dựng nông thôn mới (giai đoạn 2016-2020 đã huy động được số tiền 2.342 tỷ đồng).

Cơ cấu giá trị sản xuất chuyển dịch theo hướng tăng dần tỷ trọng khu vực công nghiệp - dịch vụ. Các lĩnh vực văn hóa, y tế, giáo dục tiếp tục ổn định và phát triển; an sinh xã hội được bảo đảm; đời sống nhân dân nâng cao; giảm nghèo hiệu quả. Quốc phòng, an ninh được củng cố vững chắc, tình hình an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội được giữ vững. Từ một vùng quê nghèo, sau mấy chục năm đổi mới và nỗ lực vươn lên, Tân Yên đã bừng lên sức sống mới.

Với những thành tích của cán bộ và nhân dân trong công cuộc đổi mới, xây dựng quê hương, đất nước, Tân Yên đã được Đảng, Nhà nước tặng thưởng nhiều phần thưởng cao quý: 28 Huân chương Kháng chiến; 19 Huân chương Chiến công; 1 Huân chương Quân công hạng Nhất; 13 Huân chương Lao động các loại; 38 cờ thưởng; hơn 200 Bằng khen của Chính phủ, của UBND tỉnh và Chủ tịch UBND tỉnh. Nhân dân và cán bộ huyện Tân Yên vinh dự được Chủ tịch nước tặng danh hiệu “Anh hùng Lực lượng vũ trang Nhân dân” thời kỳ chống Mỹ.

Năm 2017, được Chủ tịch nước tặng thưởng Huân chương Lao động hạng Nhất. Năm 2020 được Chủ tịch nước tặng thưởng Huân chương Lao động hạng Ba vì có thành tích trong xây dựng huyện đạt chuẩn nông thôn mới. Đây là vinh dự lớn, là phần thưởng cao quý động viên, khích lệ Đảng bộ, chính quyền và nhân dân huyện Tân Yên tiếp tục vươn lên, phát huy truyền thống cách mạng, đẩy mạnh sự nghiệp phát triển kinh tế - xã hội, vượt qua mọi khó khăn, thử thách trong quá trình hội nhập, thực hiện thắng lợi công nghiệp hóa - hiện đại hóa đất nước, làm rạng rỡ cho truyền thống quê hương Tân Yên.

Nhiệm kỳ 2020-2025, Tân Yên bước vào một giai đoạn mới với khát vọng vươn lên mạnh mẽ. Đầu tiên đó là chú trọng và ưu tiên đầu tư cho công tác quy hoạch (đề cao tính đồng bộ, hiện đại, có tầm nhìn dài hạn, làm rõ khu vực, không gian, lĩnh vực phát triển với tính khả thi cao, tích hợp với quy hoạch chung của toàn tỉnh); dự báo và định hướng chiến lược nhằm phát huy tốt tiềm năng, thế mạnh, đặc trưng của huyện, khai thác có hiệu quả mối quan hệ vùng, thế mạnh về nông nghiệp, công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp, thương mại dịch vụ, du lịch và lâm nghiệp, bảo đảm phát triển hài hòa, bền vững giữa khu vực đô thị và nông thôn.

Bước vào giai đoạn này, Tân Yên có nhiều đổi mới trong lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức thực hiện nhiệm vụ; đã khơi dậy được trách nhiệm và khát vọng cống hiến của đội ngũ cán bộ, đảng viên và nhân dân trong toàn huyện. Tập trung lãnh đạo, chỉ đạo xây dựng chính quyền vững mạnh gắn với kiện toàn, sắp xếp bộ máy hoạt động hiệu lực, hiệu quả.

Ban Chấp hành Đảng bộ huyện xác định nhiệm kỳ 2020-2025 là nhiệm kỳ tạo tiền đề, tạo đà bứt phá trong các giai đoạn tiếp theo, trọng tâm là đẩy mạnh việc huy động các nguồn lực, thu hút đầu tư xây dựng hạ tầng giao thông, hạ tầng khu công nghiệp và hạ tầng đô thị; tập trung cao giải phóng mặt bằng để triển khai các dự án; tập trung phát triển cả 3 lĩnh vực công nghiệp, nông nghiệp và dịch vụ; trong đó, công nghiệp sẽ là động lực chính để tăng trưởng kinh tế; nông nghiệp là trụ đỡ vững chắc, tạo tiền đề cho bình ổn và phát triển; dịch vụ là yếu tố thúc đẩy phát triển.

Để thực hiện thắng lợi các mục tiêu đề ra, Đảng bộ, chính quyền các cấp, các tầng lớp nhân dân trong huyện đoàn kết, quyết tâm hơn nữa; tập trung phát triển kinh tế bền vững; phấn đấu xây dựng Tân Yên thành một vùng quê đáng sống. Mỗi cán bộ, đảng viên và nhân dân nêu cao trách nhiệm; thực hiện nghiêm túc, kịp thời, hiệu quả sự lãnh đạo, chỉ đạo của cấp trên; chủ động, sáng tạo tổ chức triển khai thực hiện và hoàn thành tốt các chỉ tiêu, nhiệm vụ của ngành, địa phương mình. Giải quyết, tháo gỡ rào cản, nút thắt; nhanh chóng tiếp cận với những tiến bộ mới, theo kịp xu thế chung, tạo lợi thế so sánh, thu hút nguồn lực phát triển địa phương. Xác định các mục tiêu, định hướng phát triển có tầm nhìn chiến lược, dài hạn, bảo đảm cho sự phát triển cả trước mắt và lâu dài của huyện trong những năm tới.

Nhìn lại 65 năm xây dựng và phát triển, nhân dân và cán bộ huyện Tân Yên tự hào với những thành tựu đã đạt được. Đây là tiền đề để tiếp tục xây dựng huyện trở thành một địa phương vững mạnh về kinh tế - xã hội của tỉnh trong giai đoạn tới và là điểm đến tin cậy của các nhà đầu tư trong nước và nước ngoài; làm ngời sáng thêm cốt cách con người và hào khí vùng đất Cầu Vồng oai hùng xưa./.