Với quy mô và tầm quan trọng đặc biệt của dự án chiến lược, đòi hỏi khắt khe về tiến độ, nhất là phải hoàn thành để phục vụ Hội nghị APEC năm 2027, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết cơ chế, chính sách đặc thù xây dựng Cảng hàng không quốc tế Gia Bình cùng một số dự án liên quan. Trên cơ sở quy định của pháp luật, tỉnh Bắc Ninh cũng chủ động xây dựng cơ chế, chính sách bảo đảm tối đa quyền lợi cho người dân mà các dự án khác chưa từng có.

Căn cứ theo quy định của pháp luật, ngày 14/8/2025, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết số 3/2025/NQ-CP về cơ chế, chính sách đặc thù đầu tư xây dựng Cảng hàng không quốc tế Gia Bình. Nghị quyết này quy định cơ chế đặc thù trong đầu tư, xây dựng, lựa chọn nhà đầu tư, quy hoạch, môi trường và đất đai. Theo đó, nhà đầu tư, chủ đầu tư không phải thực hiện thủ tục cấp giấy phép xây dựng theo quy định của pháp luật về xây dựng; chịu trách nhiệm hoàn thiện các điều kiện về khởi công xây dựng công trình các dự án theo quy định trong thời hạn 6 tháng kể từ ngày khởi công. Bộ Công an được giao thẩm quyền quyết định lựa chọn nhà đầu tư thực hiện dự án theo hình thức đặc biệt trước khi Quốc hội chấp thuận chủ trương đầu tư, đồng thời chuyển giao nguyên trạng diện tích đất và các hạng mục công trình đã đầu tư cho UBND tỉnh Bắc Ninh để bàn giao cho nhà đầu tư được lựa chọn.

Ngoài ra, Nghị quyết cũng quy định ba dự án liên quan được thực hiện theo phương thức PPP, hợp đồng BT, thanh toán bằng quỹ đất, gồm: Dự án tái định cư phục vụ Cảng hàng không quốc tế Gia Bình; dự án xây dựng các công trình phục vụ giải phóng mặt bằng và dự án xây dựng đường kết nối trực tiếp đến Cảng hàng không quốc tế Gia Bình. Việc lựa chọn nhà đầu tư cho ba dự án này cũng áp dụng hình thức đặc biệt, không phải thực hiện quyết định chủ trương đầu tư thông thường. Tiếp đó, ngày 31/3/2026, Chính phủ tiếp tục ban hành Nghị quyết triển khai Nghị quyết số 256/2025/QH15 của Quốc hội về chủ trương đầu tư dự án xây dựng Cảng hàng không quốc tế Gia Bình. Nghị quyết này xác định rõ mục tiêu và yêu cầu, gồm: Việc triển khai dự án phải bảo đảm đúng tiến độ, đạt hiệu quả và chất lượng, đặc biệt nhấn mạnh yêu cầu hoàn thành để phục vụ Hội nghị cấp cao APEC năm 2027.

Cùng với việc ban hành các quy định đặc thù, Chính phủ chỉ đạo sát sao, thường xuyên nắm bắt, dõi theo việc thực hiện tại cơ sở. Lãnh đạo Chính phủ đã chủ động phân công, giao nhiệm vụ cụ thể cho các bộ trưởng, thủ trưởng cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ, Chủ tịch UBND tỉnh Bắc Ninh và các địa phương liên quan cũng như nhà đầu tư. Các đơn vị, cá nhân được giao trách nhiệm phải lập kế hoạch thực hiện dự án với nội dung công việc rõ ràng, xác định đầu mối chủ trì. Trên thực tế, lãnh đạo Chính phủ đã có nhiều cuộc về làm việc, kiểm tra công tác triển khai dự án tại Bắc Ninh. Qua các cuộc làm việc, nhiều kiến nghị, khó khăn được tháo gỡ. Tỉnh Bắc Ninh nghiêm túc tiếp thu tinh thần chỉ đạo và nỗ lực cao nhất để thực hiện mục tiêu đề ra, đáp ứng kỳ vọng, nhiệm vụ mà Đảng, Nhà nước giao phó.

Trên cơ sở nghiên cứu kỹ các quy định pháp luật và chỉ đạo của cấp trên, để vừa bảo đảm tiến độ, vừa bảo đảm tối đa quyền lợi chính đáng của người dân, tỉnh Bắc Ninh đã ban hành nhiều chính sách đặc thù trong công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng. Một trong những quyết định được người dân đồng thuận, đánh giá cao là sau khi lắng nghe, tiếp thu mong muốn, nguyện vọng người dân, UBND tỉnh ban hành 2 quyết định điều chỉnh những nội dung trước đó đã ban hành. Đơn cử, ngày 7/4, UBND tỉnh ban hành Quyết định số 21/2026/QĐ-UBND sửa đổi, bổ sung Điều 2 Quyết định số 19/2026/QĐ-UBND ngày 10/3/2026 của UBND tỉnh Quy định chính sách đặc thù về bồi thường bằng đất khi Nhà nước thu hồi đất ở để thực hiện dự án đầu tư xây dựng Cảng hàng không quốc tế Gia Bình. Hộ gia đình, cá nhân đang sử dụng đất ở (bao gồm cả trường hợp đất có vườn, ao, thổ cư trong cùng thửa đất đã được cấp Giấy chứng nhận trước ngày 1/7/2004) nếu đủ điều kiện bồi thường theo Luật Đất đai 2024 thì ngoài việc được nhận một lô đất tái định cư, còn có thể được xem xét giao thêm đất ở có thu tiền sử dụng đất nếu có nhu cầu. Tùy diện tích đất bị thu hồi, từ 200 - 300 m² được xem xét giao tối đa 1 lô; từ 300 - 600 m², được giao tối đa 2 lô; từ 600 - 900 m², được giao tối đa 3 lô; từ 900 m² trở lên, tối đa 4 lô; mỗi lô không quá 100 m² theo quy hoạch chi tiết khu tái định cư.

Các trường hợp đáp ứng quy định trên phải bảo đảm điều kiện tổng diện tích đất tái định cư; giao đất ở có thu tiền sử dụng đất và giao đất đối với trường hợp trong hộ gia đình có nhiều thế hệ hoặc nhiều cặp vợ chồng cùng chung sống trên một thửa đất ở bị thu hồi, không vượt quá tổng diện tích đất ở bị thu hồi tại dự án. Như vậy, chỉ cần đất ở bị thu hồi từ 200 m² trở lên (quy định cũ là 300 m²) thì ngoài được bồi thường một lô đất ở theo quy định còn được xem xét để giao đất ở có thu tiền sử dụng đất. Số lô đất được xem xét giao tăng hơn so với trước ở từng khung diện tích đất thu hồi. Đặc biệt, thửa đất tính cả đất có vườn, ao, đất thổ cư trong cùng thửa đất chứ không tính riêng hạn mức đất ở như trước cũng được xem xét giao thêm đất ở có thu tiền.

Cùng đó, trong ngày 7/4, tỉnh Bắc Ninh cũng ban hành Quyết định 22/2026/QĐ-UBND sửa đổi, bổ sung một số điều của Quy định chi tiết một số nội dung về bồi thường thiệt hại nhà, công trình xây dựng, vật kiến trúc gắn liền với đất và mức bồi thường tài sản là công trình xây dựng phải di chuyển khi Nhà nước thu hồi đất. Các nội dung sửa đổi đều theo hướng điều chỉnh tăng đơn giá bồi thường cho người dân. Đồng chí Nguyễn Thế Dùng, Bí thư Chi bộ thôn Mỹ Thôn (xã Gia Bình) chia sẻ, ban lãnh đạo thôn đã nghiên cứu quy định mới và phổ biến đến Nhân dân trong thôn. Chính sách mới này được điều chỉnh sau khi tiếp thu ý kiến bà con, người dân được hưởng lợi hơn so với quy định trước đây.

Không chỉ dừng lại ở hai quy định trên, trước đó, tỉnh ban hành hàng loạt chính sách đặc thù. Theo đồng chí Nguyễn Mạnh Lân, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường, để bà con đỡ bị thiệt thòi, với vai trò là cơ quan tham mưu, đơn vị lắng nghe, nghiên cứu các quy định của pháp luật, đề xuất các điều khoản, thậm chí có nội dung chưa có tiền lệ để áp dụng cho người dân trong thu hồi khi bị ảnh hưởng bởi dự án. Ví như, theo quy định chỉ có thu hồi đất ở để xây dựng khu đô thị mới hỗ trợ tiền thuê nhà nhưng tỉnh đã ban hành chính sách đặc thù hỗ trợ tiền thuê nhà cho người dân trong thời gian chờ tái định cư 12 tháng. Mức hỗ trợ là 1,5 triệu đồng/nhân khẩu/tháng, nếu hộ có một nhân khẩu thì số tiền là 3 triệu đồng/tháng.

Bắc Ninh cũng có chính sách hỗ trợ đối với hộ gia đình, cá nhân khi bị thu hồi đất vườn, ao trong cùng thửa đất có nhà ở nhưng không được công nhận là đất ở theo quy định hoặc đất vườn, ao gắn liền với nhà ở nhưng đã bị tách thửa trước ngày 1/7/2004. Ngoài việc được bồi thường theo giá đất nông nghiệp, người dân còn được hỗ trợ thêm phần diện tích trong hạn mức giao đất ở được hỗ trợ bằng 30% giá đất ở theo bảng giá đất; phần diện tích ngoài hạn mức giao đất ở được hỗ trợ bằng 10% giá đất ở nhưng không vượt quá 600 m².

Để kịp thời động viên, khuyến khích các hộ gia đình, cá nhân gương mẫu, tiên phong bàn giao đất ở trong phạm vi khu vực APEC thuộc dự án Cảng hàng không quốc tế Gia Bình, nhà nước, nhà đầu tư cũng thưởng cho hộ gia đình, cá nhân bàn giao mặt bằng đất ở. Phát biểu nhân dịp dự họp với người dân thôn Ngô Thôn, xã Gia Bình, đồng chí Lâm Thị Hương Thành, Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch HĐND tỉnh nhấn mạnh, để có được những quy định đặc thù này, đội ngũ cán bộ đã làm việc không kể ngày đêm, tận tâm nghiên cứu và vận dụng pháp luật sao cho vừa đúng quy định vừa mang lại quyền lợi tốt nhất cho Nhân dân. Chính từ sự nỗ lực đó mà nhiều quy định đã được sửa đổi, chỉ áp dụng riêng cho dự án Cảng hàng không quốc tế Gia Bình, không áp dụng cho các dự án khác. Đồng chí cũng khẳng định, có những văn bản được cơ quan chức năng của tỉnh khẩn trương nghiên cứu, điều chỉnh kịp thời sau khi tiếp nhận ý kiến từ cơ sở, thể hiện tinh thần trách nhiệm và sự quyết liệt trong quá trình triển khai dự án.

Mọi chính sách khi được ban hành đều hướng tới vì người dân song để họ hiểu, áp dụng và đồng thuận, tỉnh đã huy động lực lượng ngày đêm bám xóm, bám làng, lắng nghe tâm tư nguyện vọng, kịp thời giải thích, tuyên truyền và tháo gỡ những nút thắt còn vướng.

(Còn nữa)