Khu dân cư thương mại, xã Bích Sơn đã được tổ chức đấu giá.

Ngậm ngùi bỏ tiền đặt cọc

Theo phản ánh của người dân, tại các phiên đấu giá quyền sử dụng đất (QSDĐ) do UBND huyện Việt Yên ủy quyền cho đơn vị chuyên môn tổ chức hầu hết được đấu giá theo mét vuông (xác định giá khởi điểm của một mét vuông đất, không tính giá khởi điểm của cả lô đất). Cụ thể, Quy chế cuộc đấu giá QSDĐ của 95 lô đất ở thuộc các xã Bích Sơn, Hoàng Ninh, Thượng Lan, Quang Châu, Ninh Sơn, Quảng Minh vào ngày 13-9 nêu rõ: Người tham gia đấu giá chỉ được trả giá đối với giá trị của một mét vuông của lô đất. Cách làm này khiến nhiều người bức xúc. Anh Nguyễn Trường Giang (SN 1977), trú tại phường Dĩnh Kế (TP Bắc Giang) cho biết: “Lẽ ra khi bỏ phiếu, mỗi người chỉ lựa chọn một lô đất mà mình muốn đấu nhưng lại bỏ trống. Kết quả trúng thầu được tính từ cao xuống thấp. Ai thả thầu cao sẽ được ưu tiên lựa chọn lô đất trước rồi đến lượt người kế tiếp”. Cũng theo anh Giang, việc đấu giá như trên không những đẩy giá trị mỗi mét vuông đất lên cao mà còn khiến nhiều người có nhu cầu không mua được lô theo ý muốn. Không ít trường hợp buộc phải mua đất với giá “trên trời” hoặc chấp nhận mất số tiền đặt cọc.

Trường hợp gia đình anh chị Hoàng - Lâm ở phường Hoàng Văn Thụ (TP Bắc Giang) là một ví dụ. Cuối năm 2016, anh chị mua hồ sơ, tham gia đấu giá QSDĐ tại khu dân cư xã Quang Châu. Do là người có số phiếu cao thứ hai nên anh chị không được quyền chọn lô đất như dự kiến mà phải nhận lô khác. Tuy nhiên, những lô còn lại có diện tích nhỏ hơn, vị trí không thuận lợi nên mức đấu giá của anh chị đưa ra cao so với giá trị thực tế. Sau khi cân nhắc, anh chị buộc phải bỏ, đồng nghĩa mất 150 triệu đồng đặt cọc. Tương tự, anh Phạm Duy Khắc, thôn Núi Hiểu, xã Quang Châu hai lần bỏ tiền đặt cọc. Cụ thể, tháng 8-2016, sau khi bỏ phiếu với giá 700 triệu đồng/lô, anh không được chọn vị trí như dự kiến, nếu chấp nhận kết quả trúng đấu giá, anh phải lấy lô đất nằm ở nghĩa địa. Bởi vậy, anh đành chịu mất tiền đặt cọc 50 triệu đồng. Trước đó, anh Khắc cũng mất 20 triệu đồng đặt cọc khi trúng lô đất không như mong muốn tại xã Hương Mai.

Với cách làm như hiện nay, nhiều khách hàng tham gia đấu giá đất tại Việt Yên ngậm ngùi chấp nhận tiền đặt cọc vì không trúng lô đất mà mình mong muốn. “Mất số tiền đặt cọc là khoản không nhỏ đối với nhiều hộ. Chúng tôi đã kiến nghị với Hội đồng đấu giá cũng như UBND huyện Việt Yên thay đổi phương pháp tiến hành song vẫn chưa nhận được câu trả lời thỏa đáng. Tôi mong muốn huyện Việt Yên tính giá khởi điểm của một lô đất như các địa phương khác đang làm, bảo đảm sự thống nhất”, anh Nguyễn Đức Minh (SN 1970), trú tại xã An Hà (Lạng Giang) nói.

Cần thay đổi cách thức đấu giá

Lý giải về nội dung trên, ông Lê Văn Khu, Trưởng Phòng Tài chính-Kế hoạch huyện Việt Yên cho rằng, đấu giá theo mét vuông có nhiều ưu điểm. Trước hết sẽ không xảy ra tình trạng "ế" đất phải tổ chức đấu lại, nhất là những lô không có lợi thế. Thông tin được bảo mật, khách hàng không thể thỏa thuận với nhau, qua đó ngăn ngừa “cò” đất; đồng thời tăng thu ngân sách. Những cá nhân, tổ chức tham gia đấu giá đã nghiên cứu quy chế ngay từ đầu, do vậy khi mua hồ sơ có nghĩa là họ đã chấp nhận và tuân thủ quy chế đề ra.

Được biết, số tiền thu từ đấu giá QSDĐ của Việt Yên liên tục tăng. Năm 2016, thu từ đấu giá QSDĐ đạt hơn 350 tỷ đồng, tăng 59 tỷ đồng so với giá khởi điểm. Riêng từ đầu năm đến nay, đấu giá đất thu về hơn 320 tỷ đồng, dự kiến hết năm nay sẽ đạt khoảng 400 tỷ đồng, tăng gấp đôi so với kế hoạch tỉnh giao.

Theo một chuyên gia về đấu giá QSDĐ, không có cơ sở khẳng định đấu giá theo mét vuông bảo mật hơn, phòng ngừa "cò" đất vì cuộc đấu giá nào cũng bảo mật. Đấu giá theo mét vuông lợi thế là giúp đơn vị tổ chức phiên đấu giá khả năng cao bán hết được diện tích cần bán kể cả phần đất khách hàng cho là không đẹp bởi nếu không nhận lô đó thì người dân mất tiền đặt cọc. Thế nhưng theo pháp luật về đấu giá tài sản và đất đai không có quy định nào về đấu giá theo mét vuông, đây chỉ là phương pháp riêng của Việt Yên từ trước đến nay. Điều này tuy tạo thuận lợi cho thu ngân sách Nhà nước song gây bất lợi cho người tham gia đấu giá, khó có cơ hội chọn lô đất như ý vì mỗi khách hàng có khả năng tài chính nhất định. Bên cạnh đó, đấu giá đất như Việt Yên đang triển khai vô hình trung gây khó khăn trong giải quyết pháp lý khi xảy ra tranh chấp, khiếu kiện liên quan đến tiền đặt cọc. Điều 5, Luật Đấu giá tài sản quy định giá khởi điểm là giá ban đầu thấp nhất của tài sản đấu giá trong trường hợp đấu giá theo phương thức trả giá lên. Đối chiếu thì rõ ràng giá khởi điểm trên một đơn vị diện tích đất không thể coi là giá của tài sản. Hơn nữa, nhiều khách hàng gần như bị "ép" nhận tài sản đấu giá không như ý, gây tâm lý bức xúc.

Trước thực tế trên, nhiều ý kiến đồng tình với quan điểm đấu giá đất để tăng thu ngân sách, giúp huyện có điều kiện đầu tư phát triển KT-XH tại địa phương. Thế nhưng, để bảo đảm công bằng, quyền lợi của cá nhân, tổ chức tham gia đấu giá, UBND huyện Việt Yên cần xem xét, thay đổi phương án đấu giá QSDĐ như nhiều địa phương trong tỉnh đã làm. Đó là đấu giá theo lô. Khi phân lô, đưa ra giá khởi điểm của từng lô để người dân có nhiều lựa chọn dựa trên điều kiện kinh tế. Trường hợp không trúng, người dân cũng không cảm thấy thiệt thòi.

Nhóm PVKT