Chùa Lèo - một trong những di tích quốc gia đặc biệt khởi nghĩa Yên Thế được đầu tư tôn tạo, thu hút du khách.

Tín hiệu vui

Gần một tuần nữa, huyện Yên Thế sẽ khánh thành công trình trùng tu, tôn tạo đền Cầu Khoai, thôn Hai Cô, xã Tam Hiệp (một trong 23 địa điểm di tích quốc gia đặc biệt của tỉnh). Đây là một trong những bước đi nhằm phát huy xứng tầm giá trị khu di tích này, đồng thời tạo "cú hích" để thu hút đầu tư tu bổ đối với những địa điểm khác. 

Ông Hoàng Ngọc Khánh, Phó Chủ tịch UBND xã Tam Hiệp cho biết: Xã có hai điểm di tích đặc biệt là đồn Hom (nay đã thành phế tích) và đền Cầu Khoai- xây dựng từ năm 1524 thờ con gái Đàm Thận Huy là Đàm Dung Hoa và Đàm Quế Hoa. Tại đây, nghĩa quân Yên Thế và thực dân Pháp nhiều phen quyết chiến, nghĩa quân đã tiêu diệt nhiều sinh lực địch. Ngoài giá trị lịch sử, những năm qua, đền Cầu Khoai còn là điểm đến tâm linh thu hút nhiều du khách hành hương bởi gắn với nghi lễ hát văn, hầu đồng. 

Tuy nhiên, theo thời gian, di tích xuống cấp nghiêm trọng, ngoài kinh phí 200 triệu đồng do huyện hỗ trợ, chính quyền sở tại đã huy động được hơn 4 tỷ đồng từ nguồn xã hội hóa để tu bổ, tôn tạo toàn bộ khu đền thêm vững chãi như hiện nay.

Điều đáng ghi nhận ở Yên Thế là đến tháng 6 vừa qua, cơ bản các di tích đã xếp hạng được quy hoạch, khoanh vùng bảo vệ và cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, là điều kiện để quản lý và hạn chế tình trạng xâm lấn, tranh chấp đất đai. 

Đền Cầu Khoai vừa được đầu tư tu bổ với kinh phí hơn 4 tỷ đồng.

Ông Thạch Văn Chung, Phó Chủ tịch UBND huyện Yên Thế cho biết: Đối với di tích quốc gia đặc biệt, sau khi được công nhận, UBND huyện chỉ đạo cơ quan chuyên môn hoàn thiện hồ sơ cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đối với các di tích đã được xếp hạng, cùng đó tổ chức nhiều buổi làm việc tại cơ sở, giao nhiệm vụ, trách nhiệm cụ thể cho chủ tịch UBND xã, thị trấn trong quản lý đất di tích. 

Do làm tốt công tác tuyên truyền nên việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đối với các di tích diễn ra tương đối thuận lợi, nhân dân đồng thuận. Có nơi nhân dân tự nguyện hiến gần một nghìn m2 đất để mở rộng khuôn viên khu di tích và làm đường dân sinh mới thay thế đường qua di tích.

Chiến lược dài hơi

Bảo tồn, phát huy di tích khởi nghĩa Yên Thế không chỉ nhằm tôn vinh tinh thần thượng võ, ghi lại dấu ấn những địa điểm gắn liền với các sự kiện của nghĩa quân trong cuộc khởi nghĩa nông dân chống thực dân Pháp kéo dài bền bỉ gần 30 năm (1884-1913) mà còn góp phần không nhỏ giáo dục truyền thống yêu nước đối với thế hệ trẻ và phát triển du lịch. 

Trong năm nay, huyện Yên Thế đã đầu tư hơn 10 tỷ đồng (từ ngân sách và nguồn xã hội hoá) trùng tu, nâng cấp nhiều hạng mục quan trọng. Đó là hạ tầng khuôn viên trung tâm Khu di tích Hoàng Hoa Thám (thị trấn Cầu Gồ); thay thế tượng đài Hoàng Hoa Thám từ chất liệu bê tông sang đồng; mở rộng khuôn viên đình Dĩnh Thép (xã Tân Hiệp); tu sửa động Thiên Thai (xã Hồng Kỳ); gia cố tường thành đồn Phồn Xương... Hiện các di tích đều được cắm mốc địa giới, khoanh vùng bảo vệ. Trước đó, một số di tích đã được tu bổ như: Chùa Lèo, chùa Thông... Các công trình này đến nay vẫn phát huy hiệu quả.

Theo ông Thạch Văn Chung, trên cơ sở Quy hoạch tổng thể của Chính phủ, huyện đã lập các phương án bảo tồn chi tiết cho từng di tích. Đối với khu trung tâm khởi nghĩa Yên Thế là đồn Phồn Xương, hướng bảo tồn sẽ theo đúng quy mô, chất liệu, kiểu dáng kiến trúc ban đầu gồm: Hệ thống các vòng thành, chòi gác, cổng, nhà ở của các tướng lĩnh, nhà kho, sân bãi tập, khu chuồng trại... 

Tại đồn Hố Chuối, sẽ từng bước quy hoạch chi tiết và khôi phục nơi đây trở thành điểm đến khám phá những trận đánh của nghĩa quân Yên Thế xưa. Hiện, tại khu đồn này đang trồng những loại cây mang đặc trưng của núi rừng Yên Thế, đồng thời huyện chỉ đạo xã Phồn Xương quản lý nghiêm đất đai khu vực này, vận động nhân dân hiến đất mở rộng đường vào đồn. 

Tại đồn Hom dự kiến xây các chòi gác, phục dựng đồn Đề Thám với một nhà chỉ huy, 3 dãy nhà nghĩa quân, bếp và sân bãi tập luyện... Đồn bà Ba và đồn Cả Trọng sẽ cắm mốc bảo vệ và dựng bia dẫn tích. Các điểm khác như: Chùa Thông, đình Dĩnh Thép...  đều có phương án bảo tồn cụ thể. Kế hoạch năm nay và những năm tiếp theo, huyện sẽ từng bước đưa các điểm di tích này vào khai thác phát triển du lịch.

Nguyễn Hưởng