Người khuyết tật học nghề may tại Trung tâm Nhân đạo Thiên Phúc.

Khó tìm việc 

Sau 5 năm gắn bó ở Trung tâm Chăm sóc trẻ em khuyết tật tỉnh, xã Tân Dĩnh (Lạng Giang), tháng 2- 2010, Phạm Lan Hương (SN 1995, bị câm điếc bẩm sinh) trở về cộng đồng. Trò chuyện với bố mẹ Hương, nhà ở tổ dân phố Tiền, phường Thọ Xương (TP Bắc Giang), chúng tôi thực sự ái ngại về cuộc sống hiện tại của em. 

Ông Phạm Văn Tuấn, bố Hương chia sẻ: “Tuy bị câm điếc bẩm sinh, song thời gian ở Trung tâm Chăm sóc trẻ em khuyết tật tỉnh, Hương khá nhanh nhẹn, đặc biệt là đôi tay khéo léo, biết thêu thùa nên gia đình không nguôi hy vọng cháu sớm hòa nhập với xã hội”. Được biết, thời gian ở Trung tâm, Hương được học thêu tranh nghệ thuật. Trở về địa phương, gia đình anh Tuấn chật vật xin việc nhiều nơi nhưng không doanh nghiệp nào tiếp nhận cháu vào làm việc. Những lần thất bại ấy khiến Hương mặc cảm, sống thu mình không muốn tiếp xúc với ai. 

Hơn hai năm trở về gia đình, cuộc sống của Mai Chí Công (SN 1995, bị câm điếc bẩm sinh) ở thôn Kép 11, xã Hương Sơn (Lạng Giang) khá buồn tủi. Ngày chia tay thầy cô và các bạn gắn bó bao năm dưới ngôi nhà chung ở Trung tâm Chăm sóc trẻ em khuyết tật tỉnh trở về địa phương, Công buồn lắm. Ngoài gia đình, Công không giao tiếp được với ai. Bố mẹ em nhiều lần muốn tìm lớp học chuyên biệt hoặc nhóm sinh hoạt tại cộng đồng để Công tham gia song ở địa phương không có. Ngày ngày, Công sống khép kín, những kiến thức về nghề may được thầy cô dạy cũng dần mai một. 

Một số em khác như: Nguyễn Xuân Chiến, xã Bình Sơn (Lục Nam), Hoàng Văn Xuân, xã Mỹ Thái (Lạng Giang), Nguyễn Thị Thảo, thị trấn Nếnh (Việt Yên)… cũng được đào tạo nghề nhưng sau khi trở về cộng đồng không tìm được việc làm. Tìm hiểu tại Trung tâm Chăm sóc trẻ em khuyết tật tỉnh, được biết, hằng năm, đơn vị nuôi dưỡng từ 40-60 trẻ khuyết tật. 

Thời gian ở đây, trẻ khuyết tật có khả năng học tập được phân nhóm phục hồi chức năng, giáo dục hòa nhập và dạy nghề. Nhờ thầy cô giáo quan tâm chỉ dạy nên nhiều em có tiến bộ rõ rệt về trí tuệ và năng lực hành vi, có khả năng hòa nhập với xã hội. Tuy nhiên, khi trở về cộng đồng, số trẻ tìm được việc làm rất ít. 

Cần quan tâm hơn

Toàn tỉnh hiện có khoảng 28 nghìn NKT, nhiều người trong số đó có khả năng nhận thức và lao động. Thực hiện Đề án trợ giúp NKT hòa nhập cộng đồng giai đoạn 2012- 2020, thời gian qua, nhiều lớp đào tạo nghề đã được tổ chức, mở ra hy vọng hòa nhập cho NKT. Hai năm gần đây, từ nguồn kinh phí Chương trình đào tạo nghề cho lao động nông thôn, toàn tỉnh có hơn 400 NKT được học nghề mây tre đan, may công nghiệp, tẩm quất… 

Ngoài ra, Hội Bảo trợ Người tàn tật và trẻ mồ côi tỉnh cũng phối hợp với các cơ sở mỗi năm mở 2-3 lớp dạy nghề cho các đối tượng. Tuy vậy, lao động sau đào tạo tìm được việc làm chỉ có vài chục người, chủ yếu là sản xuất tại gia đình, số còn lại chưa có việc hoặc công việc không ổn định. Nguyên nhân là do thời gian đào tạo ngắn, nhận thức của học viên hạn chế, một số cơ sở đào tạo chưa chú trọng chất lượng nên nhiều NKT không áp dụng được kiến thức vào thực tiễn sản xuất. Một số dự án đào tạo nghề triển khai nhưng chưa gắn với giải quyết việc làm dẫn đến lãng phí thời gian, kinh phí và nhân lực.

Để đạt được các chỉ tiêu trợ giúp NKT hòa nhập cộng đồng theo Quyết định 1019/QĐ-TTg của Chính phủ, trong đó tiêu chí quan trọng đối với tỉnh Bắc Giang giai đoạn I (2012-2015) của Đề án là có 600 - 700 NKT trong độ tuổi còn khả năng lao động được học nghề và tạo việc làm phù hợp, các cấp, ngành, địa phương nên quan tâm nâng cao chất lượng và thời gian đào tạo nghề thông qua hoạt động bồi dưỡng giáo viên dạy nghề, tư vấn giới thiệu việc làm. Tổ chức liên kết với các doanh nghiệp, cơ sở sản xuất xây dựng và nhân rộng mô hình dạy nghề gắn với giải quyết việc làm, tạo cơ hội hòa nhập bền vững cho NKT. Bên cạnh đó, tỉnh, ngành chức năng xem xét có cơ chế ưu đãi như miễn giảm thuế, các khoản đóng góp khác nhằm khuyến khích doanh nghiệp tiếp nhận lao động khuyết tật. Cùng với sự trợ giúp của cộng đồng, mỗi NKT cũng không ngừng nỗ lực rèn luyện, học tập, nâng cao tay nghề, chủ động vươn lên trong cuộc sống.

Mai Toan - Đỗ Quyên