Bắc Ninh là vùng đất cổ có bề dày lịch sử, cách mạng và trầm tích văn hóa đặc sắc của vùng Kinh Bắc, gắn với tiến trình dựng nước và giữ nước của dân tộc. Thành Luy Lâu là nơi hình thành cư dân, đô thị đầu tiên tại Việt Nam, trung tâm kinh tế, thương mại và tôn giáo quan trọng trong lịch sử. Bắc Ninh là nơi phát tích Vương triều Lý, gắn với Lý Công Uẩn và việc định đô tại Thăng Long. Qua nhiều thế kỷ, vùng Kinh Bắc đã sản sinh nhiều danh nhân văn hóa, anh hùng dân tộc, các nhà lãnh đạo cách mạng; hình thành hệ thống phong phú các di sản văn hóa độc đáo, truyền thống hiếu học, khoa bảng, làng nghề, lễ hội, phong tục và những giá trị văn hóa được trao truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác.

Sau hợp nhất tỉnh Bắc Ninh mới từ ngày 01/7/2025, một không gian phát triển mới được hình thành với diện tích hơn 4.700 km², dân số gần 4 triệu người, vừa có nền tảng công nghiệp, đô thị phát triển cao, vừa có dư địa lớn về nông nghiệp, lâm nghiệp, sinh thái và du lịch.

Bắc Ninh còn có lợi thế đặc biệt về vị trí địa lý, nằm ở cửa ngõ phía Bắc của Thủ đô Hà Nội, thuộc vùng Đồng bằng sông Hồng; đồng thời, nằm trên hai hành lang kinh tế quan trọng; kết nối với các trung tâm công nghiệp, sân bay, cảng biển, cửa khẩu và các tuyến giao thương lớn. Những điều kiện đó mở ra không gian phát triển, tăng cường liên kết vùng và tham gia ngày càng sâu hơn vào mạng lưới sản xuất, logistics và lưu thông hàng hóa của cả nước.

Tỉnh xác định tập trung phát triển thành phố Bắc Ninh là thành phố xanh, thông minh, hiện đại, văn minh, giàu đẹp, mang đậm bản sắc văn hóa Kinh Bắc; lấy khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo làm động lực tăng trưởng chủ yếu; phát triển công nghiệp hiện đại, công nghệ cao, tham gia sâu vào chuỗi cung ứng toàn cầu; hình thành trung tâm công nghiệp điện tử với trọng tâm là công nghiệp bán dẫn, sản xuất vi mạch và trí tuệ nhân tạo hàng đầu cả nước và trong khu vực.

Mục tiêu cuối cùng là xây dựng một Bắc Ninh phát triển nhanh, bền vững, hiện đại, giàu bản sắc, có sức cạnh tranh cao, doanh nghiệp có môi trường thuận lợi hơn để đầu tư, phát triển và quan trọng nhất là mang lại cho người dân cuộc sống ngày càng tốt hơn, đóng góp tích cực vào sự phát triển của vùng và cả nước.

Bắc Ninh bước vào giai đoạn mới với vị thế của một trong những trung tâm kinh tế, công nghiệp và xuất khẩu lớn của cả nước. Quy mô nền kinh tế hiện đứng thứ năm cả nước; tăng trưởng nhiều năm duy trì ở mức cao, 6 tháng đầu năm 2026, GRDP tăng 10,56%. Trong 8 tháng đầu năm 2026, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu xấp xỉ 152,5 tỷ USD, trong đó xuất khẩu đạt hơn 75,48 tỷ USD, đứng đầu cả nước; thu hút đầu tư đạt trên 17,69 tỷ USD. Công nghiệp chế biến, chế tạo, nhất là điện tử và công nghệ cao, tiếp tục giữ vai trò động lực chủ yếu.

Bắc Ninh tham gia ngày càng sâu vào chuỗi sản xuất và xuất khẩu, với sự hiện diện của nhiều tập đoàn công nghệ toàn cầu. Bước vào một giai đoạn phát triển mới, Bắc Ninh cần nâng cao năng lực nội sinh, chất lượng tăng trưởng và khả năng thích ứng của nền kinh tế.

Đó là chuyển mạnh sang mô hình tăng trưởng dựa nhiều hơn vào khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và nguồn nhân lực chất lượng cao; phát triển công nghiệp công nghệ cao, công nghiệp xanh, công nghiệp hỗ trợ và kinh tế số. Mục tiêu hình thành trung tâm công nghiệp điện tử hàng đầu, trọng tâm là bán dẫn, vi mạch và trí tuệ nhân tạo, đòi hỏi Bắc Ninh không dừng ở vai trò một trung tâm sản xuất lớn mà còn tham gia sâu hơn trong chuỗi giá trị, từng bước làm chủ công nghệ và hình thành năng lực đổi mới sáng tạo.

Cùng với đổi mới mô hình tăng trưởng là yêu cầu tổ chức lại không gian phát triển. Quy hoạch chung đô thị Bắc Ninh xác định mô hình phát triển đa cực, đa trung tâm, kết nối hài hòa các không gian công nghiệp, đô thị, dịch vụ, logistics với nông nghiệp, lâm nghiệp, sinh thái, du lịch và văn hóa.

Quy hoạch và hạ tầng phải thực sự đi trước một bước, quy hoạch phải trở thành công cụ tổ chức phát triển, kết nối các cực tăng trưởng, định hướng đầu tư và phân bổ nguồn lực. Cảng hàng không quốc tế Gia Bình, các tuyến kết nối Hà Nội, hệ thống đường vành đai, đường sắt, logistics, hạ tầng số, hạ tầng công nghiệp và đô thị cần được triển khai đồng bộ, mở rộng không gian phát triển và sức lan tỏa của Bắc Ninh trong vùng.

Đô thị hóa không đồng nhất với việc mở rộng phố xá mà phải gìn giữ những vùng nông nghiệp, rừng, sông hồ, cảnh quan, làng quê và không gian văn hóa có giá trị riêng, vừa tạo nên bản sắc, vừa góp phần cân bằng cho một địa bàn có mật độ công nghiệp và đô thị cao. Quy hoạch xác định cấu trúc “Xanh - Nước - Rừng - Nông nghiệp - Đô thị” phải trở thành nguyên tắc trong tổ chức không gian phát triển.

Thành phố Bắc Ninh vì thế phải là một chỉnh thể thống nhất nhưng đa dạng; phát huy đúng lợi thế của từng vùng trong một cấu trúc chung, để công nghiệp và đô thị phát triển hài hòa với sinh thái, nông nghiệp và văn hóa. Chính sự hài hòa ấy sẽ tạo nên bản sắc riêng và sức sống lâu dài của thành phố.

Một thành phố có quy mô lớn hơn, kinh tế mạnh hơn, công nghiệp hiện đại hơn nhưng những điều đó chỉ thực sự có ý nghĩa khi nguồn lực và thành quả phát triển cuối cùng được chuyển thành chất lượng sống, thu nhập và hạnh phúc của người dân.

Người dân nhiều cơ hội việc làm, thu nhập cao hơn; được tiếp cận thuận lợi hơn với giáo dục, y tế, giao thông và các dịch vụ thiết yếu; được sống trong một môi trường xanh, sạch, an toàn, văn minh hơn. Quá trình phát triển phải bảo đảm hài hòa giữa các khu vực, quan tâm tốt hơn đến công nhân, người lao động và các nhóm đối tượng yếu thế để mỗi người dân đều được thụ hưởng thành quả phát triển. Đồng thời, Bắc Ninh vẫn phải giữ được bản sắc văn hóa Kinh Bắc, những giá trị văn hóa, di sản, làng nghề đặc sắc, để mỗi người dân khi trở thành công dân đô thị vẫn nhận ra quê hương mình trong diện mạo mới.

Thước đo cuối cùng của một thành phố phát triển không chỉ là những con số về kinh tế, mà là người dân có thực sự cảm nhận được cuộc sống ngày càng tốt hơn, hạnh phúc hơn và hài lòng hơn hay không. Đó cũng chính là thước đo thực chất đang hướng tới: Hiện đại, văn minh, đáng sống và giàu bản sắc Kinh Bắc.

Trở thành thành phố không chỉ là thay đổi về vị thế hành chính; đó còn là yêu cầu phải nâng tầm năng lực lãnh đạo, điều hành và quản trị. Một thành phố phát triển phải được vận hành bằng một nền quản trị cao hơn, dựa trên kỷ luật, trách nhiệm, dữ liệu và hiệu quả. Thước đo của bộ máy không nằm ở số lượng văn bản hay cuộc họp, mà ở những điểm nghẽn được tháo gỡ, công việc được giải quyết, những chuyển biến thực chất trong đời sống, sản xuất, kinh doanh và mức độ hài lòng của người dân, doanh nghiệp.

Yếu tố quyết định vẫn là đội ngũ cán bộ và sức mạnh của cả hệ thống chính trị. Thành phố cần những cán bộ có tư duy phát triển, năng lực chuyên môn, tinh thần trách nhiệm, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung. Đồng thời, tiếp tục xây dựng Đảng và hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh, củng cố niềm tin và sự đồng thuận trong Nhân dân là nền tảng để huy động nguồn lực cho chặng đường phát triển phía trước.

Từ ngày 20/9/2026, khi Nghị quyết của Quốc hội có hiệu lực, đây là dấu mốc quan trọng, là điểm khởi đầu để thành phố Bắc Ninh chính thức bước vào một chặng đường phát triển mới, với cơ hội lớn hơn và những yêu cầu, trách nhiệm cao hơn. Những thành quả đã đạt được là nền tảng để đi tiếp, không phải lý do để bằng lòng. Hơn hai nghìn năm lịch sử đã bồi đắp nên chiều sâu Kinh Bắc; nhiều thế hệ người Bắc Ninh đã góp công sức, trí tuệ làm nên Bắc Ninh hôm nay. Trách nhiệm của thế hệ chúng ta là tiếp nối những giá trị ấy bằng khát vọng phát triển và những hành động xứng đáng với vị thế mới.

Với sự chung sức, đồng lòng của các cấp ủy, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể, cộng đồng doanh nghiệp và các tầng lớp Nhân dân; chúng ta tin tưởng thành phố Bắc Ninh tiếp tục phát triển nhanh, bền vững, hiện đại nhưng giàu bản sắc; trở thành đô thị đáng sống, đóng góp ngày càng lớn hơn cho sự phát triển của cả nước.