Theo SCMP, Trung Quốc đang thu hẹp nhanh chóng khoảng cách công nghệ vũ trụ và có khả năng soán ngôi vị dẫn đầu của Mỹ nếu Washington không có các biện pháp ứng phó quyết liệt.

Tên lửa đẩy Trường Chinh-2F Y22 mang theo tàu vũ trụ Thần Châu-22 rời bệ phóng tại Trung tâm Phóng vệ tinh Tửu Tuyền, Trung Quốc, ngày 25/11/2025.

Theo một báo cáo mới đây do Quỹ Đổi mới và Công nghệ Thông tin (ITIF) của Mỹ công bố, dưới sự hậu thuẫn mạnh mẽ từ nhà nước, lĩnh vực không gian thương mại của Bắc Kinh đã bứt phá ngoạn mục, biến nước này thành đối thủ cạnh tranh lớn nhất của Mỹ trên quỹ đạo, chính thức vượt qua Nga.

Báo cáo cảnh báo rằng trong bối cảnh nền kinh tế vũ trụ toàn cầu dự kiến vượt mốc 1.000 tỷ USD vào thập kỷ tới, Trung Quốc hiện đã vượt mặt Washington ở một số lĩnh vực then chốt như hệ thống định vị, trinh sát và khả năng vô hiệu hóa vệ tinh.

Nhà phân tích Ellis Scherer, tác giả của báo cáo, nhấn mạnh ngành công nghiệp không gian của Trung Quốc đã chuyển mình mạnh mẽ từ một bộ máy doanh nghiệp nhà nước chậm chạp sang một hệ sinh thái thương mại năng động, hiện chỉ đứng sau Mỹ.

Sự trỗi dậy này mang ý nghĩa chiến lược sống còn bởi hầu hết các công nghệ vũ trụ thương mại đều có tính lưỡng dụng, phục vụ đắc lực cho hoạt động của quân đội trong việc giám sát xung đột, kết nối liên lạc ở vùng hẻo lánh và theo dõi tài sản quân sự.

Đi sâu vào các công nghệ cụ thể, báo cáo chỉ ra Trung Quốc đang nắm giữ lợi thế vượt trội về dịch vụ định vị, điều hướng và thời gian (PNT) nhờ sự mở rộng toàn cầu của hệ thống Bắc Đẩu. Bắc Kinh cũng vươn lên dẫn đầu về viễn thám và hình ảnh vệ tinh nhờ kết hợp thành công các chương trình chính phủ như vệ tinh Cao Phân với mạng lưới thương mại tư nhân.

Đặc biệt đáng lo ngại đối với Mỹ là sự áp đảo của Trung Quốc trong các năng lực chống không gian, bao gồm việc liên tục đầu tư vào vũ khí đánh chặn động năng, tác chiến điện tử và vũ khí năng lượng định hướng nhằm vô hiệu hóa vệ tinh.

Tình báo Mỹ thậm chí còn ghi nhận những bước tiến của Trung Quốc trong việc phát triển các vệ tinh có khả năng thao diễn "không chiến" trực tiếp trên quỹ đạo.

Mặc dù đối diện với sức ép lớn, Mỹ hiện vẫn duy trì thế thượng phong ở mảng mạng băng thông rộng quỹ đạo Trái Đất tầm thấp (LEO) nhờ các siêu dự án của tư nhân như Starlink và Project Kuiper.

Mỹ cũng tiếp tục giữ lợi thế công nghệ quyết định về tên lửa đẩy tái sử dụng, một rào cản lớn mà các công ty hàng không vũ trụ Trung Quốc vẫn đang nỗ lực vượt qua.

Riêng về mảng phát triển trạm vũ trụ, hai cường quốc hiện được đánh giá là ngang tài ngang sức.

Sự khác biệt cốt lõi giữa hai quốc gia nằm ở chiến lược phát triển. Trong khi sức mạnh của Mỹ chủ yếu bắt nguồn từ mô hình hợp tác linh hoạt giữa chính phủ (NASA) và khối tư nhân, Trung Quốc lại áp dụng cách tiếp cận "toàn xã hội," kết hợp chặt chẽ giữa quy hoạch quốc gia, hoạt động của doanh nghiệp nhà nước lẫn tư nhân và chính sách hợp nhất quân-dân sự.

Nhờ quyết định mở cửa một phần lĩnh vực không gian cho đầu tư tư nhân vào năm 2014, hệ sinh thái vũ trụ của Trung Quốc nay đã quy tụ hơn 500 công ty tham gia, đẩy nhanh đáng kể tốc độ chuyển giao và sản xuất công nghệ.

Để đối phó với thách thức lịch sử này và duy trì thế thượng phong, ITIF khuyến nghị Mỹ cần khẩn trương tăng cường năng lực phóng trong nước, tìm kiếm giải pháp thay thế Trạm Vũ trụ Quốc tế (ISS) và thắt chặt hợp tác với các đồng minh.

Báo cáo khép lại với một lời cảnh báo đanh thép rằng nếu để Trung Quốc vươn lên dẫn đầu trong không gian, nước Mỹ chắc chắn sẽ phải gánh chịu những hậu quả nặng nề không chỉ về sức cạnh tranh kinh tế mà còn cả trên mặt trận an ninh quốc gia.

10 sự kiện khoa học vũ trụ nổi bật năm 2025

Năm nay ghi nhận những "lần đầu tiên" ấn tượng như Trung Quốc giải cứu khẩn cấp phi hành gia, tàu tư nhân Mỹ đổ bộ Mặt Trăng thành công.

Trung Quốc phóng thành công tàu vũ trụ có người lái Thần Châu-21

Tên lửa đẩy Trường Chinh-2F mang theo tàu vũ trụ Thần Châu-21, đã phóng đi lúc 23 giờ 44 ngày 31/10 (giờ Bắc Kinh) từ Trung tâm phóng vệ tinh Tửu Tuyền ở Tây Bắc Trung Quốc.

Hé lộ hình ảnh vũ trụ đầu tiên với độ chi tiết chưa từng có

Kính viễn vọng Vera C. Rubin công bố hình ảnh vũ trụ đầu tiên với độ chi tiết chưa từng có, mở rộng thêm khả năng khám phá những bí ẩn sâu thẳm ngoài không gian.

Việt Nam nhấn mạnh quyền sử dụng khoảng không vũ trụ vì mục đích hòa bình

Ngày 4/4, Phiên họp thường niên của Ủy ban Giải trừ quân bị Liên hợp quốc (UNDC) đã khai mạc tại New York (Mỹ) và dự kiến kéo dài đến ngày 21/4/2023. Phiên họp lần này tập trung thảo luận về về các chủ đề vũ khí hạt nhân và khoảng không vũ trụ.

Tàu vũ trụ của Hàn Quốc sẽ bay vào quỹ đạo của Mặt Trăng

Theo đài KBS, Bộ Khoa học, Công nghệ thông tin - Truyền thông và Viện Nghiên cứu hàng không vũ trụ Hàn Quốc cho biết tàu thăm dò Mặt Trăng đầu tiên của Hàn Quốc mang tên "Danuri" sẽ tới vị trí cách Mặt Trăng 108 km vào rạng sáng 17/12.