Kết quả Điều tra quốc gia yếu tố nguy cơ bệnh không lây nhiễm (STEPS) năm 2021 của Bộ Y tế cho thấy so với điều tra năm 2015, tỷ lệ tiêu thụ muối giảm từ 9,4 g xuống còn 8,1 g, song vẫn ở mức cao, gần gấp đôi khuyến cáo so với mức cần thiết. Công trình còn ghi nhận 8,7% dân số thường ăn thực phẩm chế biến sẵn có hàm lượng muối cao. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) khuyến nghị người trưởng thành chỉ nên ăn ít hơn 5 g muối mỗi ngày.

Người Việt thường có thói quen ăn đa dạng các nước chấm.

TS.BS Hoàng Thị Đức Ngàn, Trưởng khoa Dinh dưỡng Cộng đồng, Viện Dinh dưỡng Quốc gia, việc ăn quá nhiều muối làm tăng lượng natri trong cơ thể và có thể làm mất cân bằng tương đối giữa natri và kali. Nồng độ natri cao khiến cơ thể giữ nước để duy trì cân bằng thẩm thấu, làm tăng thể tích dịch ngoại bào và thể tích tuần hoàn. Sự gia tăng thể tích này góp phần làm tăng huyết áp. Khi huyết áp tăng kéo dài, áp lực trong các vi mạch của thận, đặc biệt là cầu thận, cũng tăng lên, có thể dẫn đến tăng áp lực lọc, tổn thương cấu trúc thận và làm tăng nguy cơ mắc các bệnh thận mạn tính. Ăn quá nhiều muối cũng có thể làm tăng lượng protein trong nước tiểu – dấu hiệu cho thấy thận đang bị tổn thương. Protein niệu là một yếu tố nguy cơ quan trọng của bệnh thận mạn. Ở những người đã có bệnh thận, việc tiêu thụ nhiều muối có thể làm bệnh tiến triển nhanh hơn và chức năng thận suy giảm sớm hơn.

Bệnh thận mạn tính hiện ảnh hưởng đến hơn 10 triệu người Việt, nằm trong nhóm 10 nguyên nhân gây tử vong hàng đầu ở nước ta. Còn tăng huyết áp ảnh hưởng đến 25% người trưởng thành, tức cứ 4 người trưởng thành thì 1 người mắc. Trong nhiều yếu tố nguy cơ dẫn đến bệnh thận, thói quen ăn mặn kéo dài được xem là một trong những nguyên nhân phổ biến nhưng ít được chú ý.

Các bằng chứng khoa học cũng cho thấy người đang có vấn đề về thận nếu ăn thừa muối sẽ làm tăng nguy cơ suy giảm chức năng thận. Bệnh nhân đang có bệnh thận tiến triển nếu giảm ăn muối xuống còn 2,3 gam natri/ngày thì sẽ làm giảm đào thải protein và cải thiện mức lọc cầu thận so với người ăn 4,6 gam natri/ngày.

Bác sĩ cho hay dù các chiến dịch truyền thông về giảm muối đã được triển khai trong nhiều năm, mức tiêu thụ muối của người Việt vẫn ở mức cao. Nhiều người không nhận ra mình đang tiêu thụ quá nhiều muối mỗi ngày do muối đến từ các thực phẩm chế biến sẵn. Các sản phẩm như mì ăn liền, đồ ăn nhanh, snack mặn, xúc xích, thịt chế biến, nước chấm hay thực phẩm đóng hộp thường chứa lượng muối cao để tăng hương vị và kéo dài thời gian bảo quản.

Các chuyên gia dinh dưỡng cho rằng việc giảm muối trong khẩu phần ăn là một trong những biện pháp đơn giản nhưng hiệu quả để phòng ngừa nhiều bệnh mạn tính. Người dân được khuyến nghị hạn chế thêm muối và gia vị mặn khi nấu ăn, giảm sử dụng thực phẩm chế biến sẵn và đồ ăn nhanh, đồng thời tăng cường rau quả tươi trong bữa ăn hàng ngày. Một thói quen quan trọng khác là đọc nhãn dinh dưỡng khi mua sản phẩm, chú ý đến hàm lượng natri (sodium) trên bao bì và ưu tiên lựa chọn những sản phẩm ít muối hoặc giảm natri.

Ngày Thận thế giới (World Kidney Day) được xác định là ngày 12/3 hàng năm. Đây là dịp quốc tế nhấn mạnh về căn bệnh này và đưa ra các khuyến cáo nhằm phòng chống bệnh thận, trong đó có vấn đề về dinh dưỡng.