Nghe mẹ nói xong mà lòng tôi không khỏi gợn lên những nỗi buồn, thương quê nghèo, thương người dân, thương từ cách suy nghĩ đến cách đặt niềm tin để tựa vào cuộc sống dù chỉ là trồng một cây sung trước nhà.

Và nhà tôi cũng không ngoại lệ, trước nhà có một cây sung to lớn sum suê, bóng mát lan tỏa hơn một phần hai vuông sân, những ngày hè rất mát. Qua giữa hè, sung bắt đầu bói quả, quả bám chi chít đầy cành. Có năm quả còn bám từ tận gốc cây cho tới lên tận ngọn, nhìn như những viên bi bám chặt nối đuôi nhau từng chùm trông rất thích mắt. Sung là thứ quả bây giờ không được nhiều người ưa chuộng nhưng lại là một món quà vô giá mà quê nhà ban tặng cho những đứa trẻ quê, những người dân lao động nghèo khó, chắt chiu từng đồng từng cắc để sống.

Tôi vẫn còn nhớ rất rõ sau khi chơi chán chê dưới gốc sung, người đứa nào đứa nấy đổ mồ hôi ướt sũng, cái bụng cũng bắt đầu réo ùng ục vì đói thì cả lũ lại nghĩ tới quả sung. Sung chưa chín ăn có vị chan chát, nhựa bám khản cả họng, nuốt không nổi. Có đứa ăn hai, ba quả sung phải uống một cốc nước mới có thể nuốt trôi được. Chát vậy mà vẫn cứ ham, ngày nào cũng ăn một bọc sung vào bụng mới thôi.

Tôi nhớ cả những lần bám chặt cây sung nằm vắt vẻo hóng gió, hóng những chú chim sẻ trên cao để nhựa cây bám vào quần áo đen sì, bị bố mẹ mắng không biết bao nhiêu lần. Nhớ đám bạn cãi nhau rôm rả trong những câu chuyện chắp vá và chuyện tưởng tưởng về những quả sung hóa thành những quả bằng vàng thật. Tuổi thơ của chúng tôi cứ thế ngọt ngào trôi qua với bao nhiêu mùa sung thương nhớ.

Nhắc nhớ về sung, hình bóng của ngoại tôi lại in về trong dòng ký ức của tôi. Trong ký ức năm xưa của tôi, mỗi mùa sung, ngoại lại chống gậy ra trước sân, nơi có những chùm sung đang bám trĩu cành. Chuyện tình của ngoại cũng bắt đầu từ những trái sung. Bà gặp ông trong cuộc kháng chiến năm xưa, khi đó ông là anh bộ đội cụ Hồ, còn bà là cô dân quân, tiếp tế lương thực, phụ trách mảng hậu cần cho bộ đội. Bà tự tay muối những vại sung chua giòn, và ông là người lúc nào cũng xin thêm ít quả ngoài phần tiêu chuẩn của mình. Cứ thế, chỉ với quả sung muối bé nhỏ mà ông bà bén duyên với nhau. Nhưng cuộc đời bà truân chuyên khổ hạnh, sống với ông chưa được bao lâu thì ông từ bỏ bà mà đi. Bà rơm rớm kể lại những mùa sung xưa. Tôi biết bà đang nhớ ông. Còn tôi thì thương bà vô cùng.

Mẹ tôi học theo bà, muối sung để làm thức ăn bổ sung trong mâm cơm gia đình. Sung muối có thể kết hợp ăn với canh rau tập tàng hoặc ăn với cơm trắng đều ngon. Ngoài quả sung, lá sung còn là một loại rau khá ngon ăn kèm với nem mắm hoặc nem tai. Có lần mẹ tôi đi chợ mua được mấy đồng bánh tẻ, sẵn sung đang mùa ra lộc non hái vào một nhúm để ăn kèm. Cứ tưởng sự kết hợp chẳng ăn nhập ấy vậy mà trở thành một món ngon không tưởng. Bố tôi có sở thích lạ hơn, ăn lá sung hơi già một chút, trên gân lá có các u nhỏ. Bố nói ăn lá sung già có vị bùi bùi, khi nhai vào những u nhỏ sần sật, giòn giòn rất ngon.

Chừng ấy thời gian không biết bao nhiêu năm trôi qua trước nhà tôi cây sung vẫn hiện diện như một minh chứng bao thăng trầm, khổ hạnh cuộc sống của cả gia đình. Bây giờ, tuy bữa cơm nhà tôi không còn khổ cực như xưa nữa nhưng hễ đám con cháu thích ăn sung mẹ lại lụi cụi hái những trái sung vào muối cho con cháu ăn.

Ngồi nhẩn nha ăn cơm với bát sung muối tự dưng khóe mắt tôi cay xè, cả một vùng trời ngày xưa quay về…