Tiết mục biểu diễn của câu lạc bộ hát chèo huyện Yên Dũng. Ảnh: Hương Giang

Giữ bản sắc

Thôn Tân Ninh, xã Tư Mại là nơi tiêu biểu của nghệ thuật hát chèo Yên Dũng. Bằng sự đam mê những điệu chèo cổ vẫn được người dân giữ gìn và phát huy qua nhiều năm tháng. Để gìn giữ nét sinh hoạt văn hóa truyền thống này, Câu lạc bộ (CLB) chèo thôn được thành lập năm 2006, hiện nay có 24 thành viên, trong đó có 6 nhạc công, còn lại là diễn viên duy trì tập luyện thường xuyên tại nhà văn hóa. Đây không chỉ là sân tập mà còn là nơi tụ họp, giao lưu, chia sẻ tâm tư, tình cảm trong cuộc sống của mỗi thành viên. 

Anh Lưu Văn Khôi, Chủ nhiệm CLB cho biết, được bà con hưởng ứng nhiệt tình, một số người cao tuổi không quản ngại khó khăn về sức khỏe, thời gian, kinh phí đã tích cực truyền dạy các làn điệu chèo cho lớp trẻ. Bên cạnh dựng lại những đoạn trích chèo cổ, CLB đã cải biên, viết lời mới và dàn dựng nhiều vở chèo phản ánh đời sống sản xuất, sinh hoạt của nhân dân. Điển hình là vở "Trở lại đời thường" cổ vũ, động viên thanh niên xung phong lên đường nhập ngũ bảo vệ Tổ quốc. Vở “Đất mẹ anh hùng” nói về quê hương Yên Dũng tích cực hoàn thành nhiệm vụ xây dựng đời sống văn hóa, nông thôn mới. 

Là một trong những thành viên tích cực tham gia từ những ngày đầu thành lập, chị Lưu Thị Cúc bày tỏ: "Từ khi CLB ra đời, những lúc nông nhàn chúng tôi lại ra nhà văn hóa luyện tập. Đời sống văn hóa tinh thần của người dân được nâng lên". Sau 8 năm hoạt động, CLB trở thành nơi sinh hoạt văn hóa, văn nghệ ngày càng thu hút đông đảo người dân tham gia, đạt thành tích cao qua các kỳ hội diễn của huyện. 

Diễn viên đội chèo xã Tư Mại. Ảnh: Hương Giang

Không chỉ có các CLB hoạt động ở thôn, xã, Yên Dũng còn thành lập mô hình cấp huyện. Thành lập năm 2005, với gần 20 thành viên thường xuyên hoạt động, CLB chèo Yên Dũng tham gia công diễn ở nhiều nơi phục vụ nhân dân. Ông Nguyễn Văn Thêm, Chủ nhiệm CLB cho biết: Qua các đợt liên hoan tiếng hát chèo toàn tỉnh, CLB đoạt nhiều giải cao. Năm 2007 và 2009, CLB chèo Yên Dũng được Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tặng giấy khen tại Hội diễn các làng chèo truyền thống và Hội diễn nghệ thuật không chuyên toàn tỉnh. 

Tổng kết 15 năm thực hiện Nghị quyết Trung ương 5 (khóa VIII), CLB được UBND tỉnh tặng Bằng khen do có thành tích xuất sắc trong “Xây dựng và phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc”. Qua 9 năm hoạt động, những tiết mục chèo của CLB ngày càng có sức lan tỏa mạnh mẽ, tạo dấu ấn trong lòng nhân dân. 

Quan tâm kịp thời

Huyện Yên Dũng tự hào vì có những làng chèo truyền thống như: Tân Độ (xã Tân Liễu); Đồng Nhân (xã Đồng Phúc); Tân Ninh, Bắc Am (xã Tư Mại)... Những năm đầu thế kỷ XX, vùng đất này có những ông trùm chèo nổi tiếng như: Đinh Văn Cán, Nguyễn Mạc... vang danh một thời. Để giữ gìn và phát huy nghệ thuật chèo truyền thống, mỗi năm, UBND huyện trích một phần ngân sách cho hoạt động văn nghệ, tạo điều kiện cho các CLB tham gia biểu diễn trong các dịp lễ, Tết, lễ hội... Bên cạnh đó, Nhà hát Chèo tỉnh hỗ trợ các CLB biểu diễn tại các liên hoan, hội nghị của tỉnh góp phần giao lưu học hỏi, trao đổi kinh nghiệm. 

Từ năm 2005 đến nay, Yên Dũng đã thành lập được 6 CLB chèo, khôi phục 6 làng chèo truyền thống, thu hút hàng trăm người tham gia. Nhiều nơi đã thực hiện chương trình “Sân khấu học đường”, truyền dạy chèo cho học sinh tại các trường học tại xã Đồng Phúc, Tư Mại, Cảnh Thụy, Nham Sơn… Nhờ đó, huyện có nhiều diễn viên, nhạc công trưởng thành từ các làng chèo đang công tác tại một số đoàn nghệ thuật của Trung ương và tỉnh. 

Trước sự tác động mạnh mẽ của các loại hình âm nhạc hiện đại, chiếu chèo nơi đây đang phải đối mặt với không ít khó khăn. Các CLB chèo được khôi phục nhưng rất ít người trẻ tuổi tham gia, người có khả năng sáng tác nhạc, hoạt cảnh chỉ đếm trên đầu ngón tay. Kinh phí đầu tư cho hoạt động của các CLB chưa nhiều, có CLB "năm thì mười họa" mới biểu diễn một lần... Bà Trần Thị Thơm, Phó trưởng Phòng Văn hóa và Thông tin huyện đề nghị, thời gian tới ngành văn hóa cần quan tâm, có những giải pháp hỗ trợ kịp thời để bảo tồn, phát huy giá trị của nghệ thuật chèo như: Điều tra, khảo sát, đánh giá thực trạng các chiếu chèo, làng chèo, qua đó có chính sách đãi ngộ kịp thời những người có thành tích xuất sắc; nâng cao nhận thức về nghệ thuật chèo cho cán bộ văn hóa ở những xã có CLB chèo hoạt động. 

Bên cạnh đó, cơ quan chức năng của tỉnh, huyện thường xuyên tổ chức hội thi, hội diễn tạo điều kiện cho các CLB giao lưu, trao đổi kinh nghiệm, phát huy nghệ thuật chèo truyền thống. Đối với các CLB đang hoạt động hiệu quả, chú trọng bồi dưỡng hạt nhân cơ sở để làm nòng cốt gây dựng phong trào. Từ đó đẩy mạnh tuyên truyền, giáo dục nghệ thuật chèo, nâng cao ý thức, trách nhiệm của thế hệ trẻ trong việc gìn giữ, bảo tồn và phát huy nghệ thuật truyền thống này.

Diệu Hoa