Công nhân làm việc trong dây chuyền Công ty TNHH Fine Land Apparel VN (KCN Đình Trám). Ảnh: Đoàn Anh Tuấn.

Lao động bị ép làm thêm giờ

Chị Đỗ Thị H làm việc tại Công ty TNHH SG Vina (KCN Song Khê - Nội Hoàng) cho biết, theo hợp đồng lao động đã ký với DN, chị chỉ phải làm việc 8 giờ/ngày, từ 7 giờ 30 phút đến 16 giờ 30 phút (tính cả thời gian nghỉ giữa ca). Tuy nhiên, gần đây, DN thường xuyên yêu cầu NLĐ làm thêm đến 19 giờ 30 phút, nhiều thời điểm đến 21 giờ khiến ai cũng mệt mỏi. 

Không chỉ làm thêm ngày thường, Công ty còn yêu cầu đi làm cả ngày chủ nhật. Khổ nhất là  lao động nữ có con nhỏ, ngày nào cũng đi làm từ sáng sớm đến tối mịt. Về nhà chỉ kịp ăn vội rồi lăn ra ngủ cho lại sức. Cuộc sống vì thế bị đảo lộn, không có thời gian chăm sóc con cái, gia đình. 

"Biết là sẽ tăng thu nhập nhưng ngày nào cũng làm từ 10 đến 12 giờ, thậm chí nhiều hôm 13, 14 giờ liên tục, tháng nào cũng làm từ 70 - 80 giờ tăng ca trong môi trường sản xuất điện tử khiến ai cũng quay cuồng. Nhiều hôm thấy trong người không khỏe, tôi muốn xin về đúng giờ nhưng không được. Nhiều người viện dẫn những quy định hiện hành về làm thêm giờ để thuyết phục nhưng phía DN đều từ chối, thậm chí còn thẳng thừng tuyên bố sẽ đuổi việc nên chúng tôi đành phải ở lại làm tiếp..." - chị H cho biết.

Công ty TNHH Fine Land Apparel VN (KCN Đình Trám) cũng thường xuyên yêu cầu NLĐ làm thêm từ 60 đến 70 giờ/tháng, nhiều tuần còn tăng ca cả ngày chủ nhật ảnh hưởng không nhỏ đến cuộc sống NLĐ. Nhiều NLĐ tại các DN khác trong KCN cũng cho biết thường bị ép làm thêm từ 3 đến 5 giờ/ngày; tương đương từ 50 đến 80 giờ/tháng, thậm chí nhiều DN thường xuyên duy trì ở mức hơn 100 giờ tăng ca/tháng. 

Giải thích lý do, đa số DN cho rằng vì đơn hàng gấp, phải hoàn thiện số lượng sản phẩm lớn trong thời gian ngắn nên dù biết vi phạm quy định nhưng vẫn thực hiện để bảo đảm kế hoạch kinh doanh. Họ còn cho rằng trước khi tăng ca, DN đã thỏa thuận, được NLĐ đồng ý, ký đơn xin làm ngoài giờ (?).

Sẽ chấn chỉnh ngay

Ông Nguyễn Văn Quý, phụ trách Phòng Quản lý lao động (Ban Quản lý các KCN tỉnh) cho biết, trước khi vào hoạt động, các DN đều phải đăng ký nội quy lao động và phải được Ban Quản lý các KCN duyệt nội dung. Theo đó họ đều cam kết không huy động NLĐ làm thêm quá hai giờ/ngày, 30 giờ/tháng, 200 giờ/năm. 

Trường hợp vi phạm sẽ bị kiểm tra nhắc nhở, kiến nghị cơ quan có thẩm quyền xử phạt theo quy định. Tuy nhiên, tại các KCN hiện có hơn 120 DN, gần 39 nghìn lao động, trong đó nhiều người ngại va chạm, không kịp thời phản ánh vi phạm của DN để Ban Quản lý các KCN tỉnh kiểm tra, xử lý. 

Việc bị doanh nghiệp yêu cầu làm thêm giờ trái quy định ảnh hưởng không nhỏ đến cuộc sống người lao động.

Sau khi gọi điện thoại xác minh thời gian làm việc tại Công ty TNHH SG Vina và Công ty TNHH Fine Land Apparel VN, ông Nguyễn Văn Quý khẳng định: "Chúng tôi sẽ kiểm tra cụ thể đối với từng DN để kết luận chính xác, đồng thời yêu cầu DN thực hiện đúng nội quy lao động đã đăng ký. DN nào tái phạm sẽ kiến nghị cơ quan có thẩm quyền xử phạt nghiêm".    

Trên thực tế, bên cạnh những lao động bị DN ép làm thêm giờ, nhiều trường hợp do lương, phụ cấp thấp nên tự nguyện ở lại làm ngoài giờ để tăng thu nhập, thậm chí làm thêm cả chủ nhật, ngày nghỉ và ngày lễ. Các DN sản xuất theo dây chuyền liên hoàn nên khi một tổ, nhóm ở lại tăng ca thì những tổ, nhóm khác cũng buộc phải ở lại theo để bảo đảm hoạt động chung... dẫn đến những ý kiến trái chiều. 

Hơn nữa, do sức ép đơn hàng và muốn tăng hiệu quả kinh doanh,  thay vì mở rộng nhà xưởng, dây chuyền, tuyển thêm nhân lực... nhiều DN chọn phương án ép NLĐ làm thêm giờ trái quy định để kiếm lợi, thậm chí chỉ cho NLĐ ăn bánh mỳ trong thời gian làm thêm dẫn đến không bảo đảm dinh dưỡng, sức khỏe. 

Bà Đỗ Thị Thu Hiền, Chánh Thanh tra Sở Lao động - Thương binh và Xã hội khẳng định: Nghị định 95/2013/NĐ-CP ngày 22-8-2013 quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực lao động nêu rõ: Khi người sử dụng lao động huy động NLĐ làm thêm giờ mà không được sự đồng ý của NLĐ hoặc làm thêm quá 50% số giờ làm việc bình thường trong ngày (4 giờ), trường hợp làm việc theo tuần thì tổng số giờ làm việc không quá 12 giờ/ngày, 30 giờ/tháng và 200 giờ/năm. Trừ một số trường hợp đặc biệt do Chính phủ quy định nhưng cũng không quá 300 giờ/năm. 

Sau mỗi đợt làm thêm giờ nhiều ngày liên tục, DN phải bố trí cho NLĐ được nghỉ bù số thời gian không được nghỉ trước đó... Các trường hợp vi phạm tùy mức độ sẽ bị phạt tiền từ 25 đến 50 triệu đồng. Chúng tôi sẽ phối hợp với Ban quản lý Các KCN kiểm tra, xử lý các DN vi phạm.

Hồng Dương