Bắc Ninh
Độc đáo con đường đá xanh
BẮC NINH - Làng Giầu là tên nôm, còn tên chữ là Phù Lưu ở đất Đông Ngàn xưa, nay thuộc phường Từ Sơn (Bắc Ninh). Từ lâu, ngôi làng này đã vang danh khắp cả nước bởi sự trù phú, văn minh và giàu bản sắc. Người Phù Lưu còn tự hào về con đường lát đá xanh của làng mình và ví như một "dòng sông xanh" uốn quanh chở đầy ký ức, gắn kết tình làng nghĩa xóm.
Trở lại làng Giầu vào một chiều hè đầy nắng, chúng tôi gửi xe ngoài cổng làng rồi thả bộ trên con đường đá xanh đã tồn tại qua gần một thế kỷ. Những phiến đá phẳng lì, nhẵn bóng bởi dấu chân người qua lại.
Càng đi sâu vào giữa làng càng có cảm giác như đang lạc trong một miền cổ tích. Người làng bảo, chỉ cần đi theo những hàng đá xanh là sẽ ra cổng làng, không lo bị lạc.
 |
|
Giữa nhịp sống phố phường hối hả, con đường đá xanh làng Giầu vẫn được người dân trân trọng giữ gìn. |
Giữa nhịp sống phố phường hối hả, con đường đá xanh của làng Phù Lưu vẫn bình thản như nhân chứng thời gian kết nối quá khứ với hiện tại. Đây cũng chính là con đường làng mà nhà văn Kim Lân đã mượn nhân vật ông Hai trong truyện ngắn "Làng" để khoe với thiên hạ: "... Ông khoe cái làng ông nhà ngói san sát, sầm uất như tỉnh. Đường trong làng lát đá xanh, trời mưa trời gió tha hồ đi khắp đầu làng cuối xóm, bùn không dính đến gót chân. Tháng năm, ngày mười phơi rơm, phơi thóc thì thượng hạng, không có lấy một hạt đất...".
Đến hôm nay, niềm tự hào ấy vẫn nguyên vẹn trong mỗi người con Phù Lưu. Họ say sưa kể chuyện làng, chuyện chợ, chuyện những công trình cổ kính đã đi cùng năm tháng. Và trong những câu chuyện ấy, con đường đá xanh luôn hiện diện như một thiết chế văn hóa tinh thần quan trọng của quê hương.
Theo tư liệu địa phương, hệ thống đường đá xanh của làng có tổng chiều dài gần 3 km, được xây dựng trong hơn mười năm. Vào những năm đầu thế kỷ XX, khi phương tiện giao thông còn khó khăn, việc vận chuyển hàng nghìn phiến đá từ Quảng Ninh về làng là một công việc đầy gian nan và tốn kém.
Theo ông Chu Minh Đức, Bí thư Chi bộ tổ dân phố Phù Lưu, xưa kia, cụ Hoàng Thụy Chi, người làng Phù Lưu làm tới chức Tổng trấn Bắc Giang, dân làng thường gọi là cụ Tuần Chi đã chỉ đạo xây dựng con đường đá xanh từ năm 1933 đến 1943 mới xong. Trục đường chính được lát 4 hàng đá, còn những trục đường nhánh chỉ có 2 hàng.
Gần một thế kỷ qua, dù vật đổi sao dời, phố xá rộng mở, đời sống phát triển nhưng mỗi khi sửa chữa hay nâng cấp các công trình công cộng, người dân Phù Lưu đều cố gắng bảo tồn tối đa những đoạn đường đá cũ. Bởi giá trị của con đường lát đá không chỉ có ý nghĩa về giao thông mà còn lưu dấu bản sắc, ký ức của một làng buôn nổi tiếng, trù phú bậc nhất xứ Kinh Bắc, của cộng đồng dân cư năng động, trọng chữ nghĩa.
Trên con đường đá trứ danh này từng in dấu chân của bao lớp người, trong đó có nhà báo Hoàng Tích Chu - người góp phần làm nên cuộc cách tân lớn của báo chí Việt Nam đầu thế kỷ XX; họa sĩ Hoàng Tích Chù; nhà văn Kim Lân cùng nhiều văn nghệ sĩ, trí thức nổi tiếng khác...
Chiều muộn, những phiến đá xanh ánh màu trầm mặc dưới vệt nắng cuối ngày. Người dân làng Giầu vẫn tấp nập qua lại. Cuộc sống không ngừng đổi thay. Con đường đá xanh làng Giầu vẫn còn đó, lưu giữ ký ức của bao người, làm đẹp thêm "ngôi làng cổ tích".
Ý kiến bạn đọc (0)