Thời gian học ở trên lớp, học sinh được cung cấp đủ kiến thức căn bản. Ảnh: Giờ học tại Trường Tiểu học Bích Sơn (Việt Yên).

Gần đây, Bộ GD&ĐT ban hành Thông tư số 30/2014/TT-BGDĐT quy định về đánh giá học sinh tiểu học (gọi tắt là Thông tư 30) và Chỉ thị số 5105/CT-BGDĐT về chấn chỉnh tình trạng dạy thêm, học thêm với giáo dục tiểu học (gọi tắt là Chỉ thị 5105) đã thu hút sự quan tâm chú ý của dư luận. Theo bà, mục tiêu của những đổi mới này là gì?

Như chúng ta đã biết, Hội nghị lần thứ 8, Ban Chấp hành T.Ư Đảng khóa XI đã ban hành Nghị quyết số 29-NQ/TW về đổi mới căn bản, toàn diện GD&ĐT để đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng XHCN và hội nhập quốc tế. 

Vì vậy, Thông tư 30 và Chỉ thị 5105 là những bước triển khai cụ thể của Nghị quyết này. Đây có thể coi là bước đổi mới căn bản, tạo nên những thay đổi khá rõ nét quan điểm về giáo dục tiểu học hiện nay. 

Bản thân tôi nhận thấy sự chỉ đạo này rất kịp thời, phù hợp với yêu cầu cuộc sống. Mục tiêu chính là giảm áp lực cho học sinh tiểu học để mỗi ngày các em đến trường thực sự là một ngày vui. Việc đánh giá thường xuyên bằng nhận xét theo Thông tư 30 bao gồm các mặt: Chuẩn kiến thức, năng lực, phẩm chất học sinh, phù hợp với tâm sinh lý lứa tuổi. Các em vốn hồn nhiên, vô tư, luôn mong nhận được những lời động viên, chỉ bảo ân cần của giáo viên để thích học, thích đến trường. Mặt khác, đánh giá bằng nhận xét, không dùng điểm số sẽ góp phần khắc phục bệnh thành tích, tình trạng học trước chương trình và dạy, học thêm. 

Cùng đó, Chỉ thị 5105 ban hành, một lần nữa thể hiện quyết tâm của ngành trong việc giảm áp lực không cần thiết cho học sinh tiểu học để tuổi thơ các em thật sự thoải mái khi đến trường cũng như ở nhà. Những văn bản này hướng tới mục tiêu đào tạo học sinh phát triển toàn diện.

Thưa bà, Chỉ thị số 5105 sẽ tác động đến những hoạt động lâu nay vẫn diễn ra ở bậc học này là thi học sinh giỏi, giao lưu trí tuệ các cấp như thế nào?

Nhiều năm nay, cấp tiểu học không tổ chức thi học sinh giỏi, chỉ tổ chức các cuộc giao lưu dành cho học sinh như “Tiếng Việt của chúng em”, “Olympic Toán tuổi thơ”, “Học sinh tiểu học nghe, nói giỏi tiếng Anh”, thi giải Toán, tiếng Anh các cấp qua mạng Internet. Thực hiện Chỉ thị 5105, Sở GD&ĐT chỉ đạo không tổ chức các cuộc thi, giao lưu cấp huyện, TP và toàn tỉnh. 

Bà Nguyễn Thị Ngọc Thu

Tuy nhiên, các trường tiểu học vẫn tổ chức bồi dưỡng học sinh giỏi bình thường nhưng không thành lập đội tuyển tham gia thi cấp địa phương và tỉnh. Nhà trường có thể tổ chức các loại hình câu lạc bộ, tạo sân chơi để học sinh có nhu cầu tham gia thi giải Toán, tiếng Anh qua mạng Internet. Những hoạt động này mang tính khuyến khích, giúp các em phát triển năng lực, niềm đam mê chứ không gây áp lực về thành tích.

Những năm gần đây, các huyện, TP đều có các trường THCS trọng điểm hay lớp học chất lượng cao tiến hành thi khảo sát đầu vào chọn học sinh từ lớp 6. Vậy Chỉ thị 5105 có ảnh hưởng tới những hoạt động đó không, thưa bà?

Chúng tôi khẳng định, tất cả học sinh hoàn thành chương trình tiểu học đều có quyền được vào học lớp 6, kể cả các trường trọng điểm. Tuy nhiên, khi tuyển hết học sinh trên địa bàn vào lớp 6 rồi, các trường có thể lựa chọn học sinh vào lớp chọn của trường theo cách thức phù hợp. 

Riêng với trường dân tộc nội trú các huyện, việc thi tuyển đầu vào lớp 6 vẫn tiến hành như trước. Vì tại đây, học sinh được hưởng các chế độ ưu tiên đặc biệt của Nhà nước và thực tế, chỉ tiêu được giao hằng năm ít hơn so với nhu cầu.

Thưa bà, vẫn còn không ít phụ huynh băn khoăn liệu con có hổng kiến thức khi được giảm tải khá nhiều như không làm bài tập ở nhà, không làm bài ngoài sách giáo khao, không giao lưu học sinh giỏi… Ngành chỉ đạo như thế nào để bảo đảm chất lượng giáo dục khi có sự thay đổi này?

Thực chất, khi được học 2 buổi/ngày, học sinh tiểu học đã được truyền đạt hết kiến thức căn bản và hoàn thành bài tập ở lớp. Tại lớp, với từng đối tượng học sinh khác nhau, giáo viên đã giao các loại bài tập với mức độ khó dễ phù hợp từng em. Kiến thức ở bậc tiểu học chưa đòi hỏi nhiều, việc học ở trên lớp đã đủ, các em không cần thiết học thêm hay làm bài tập ở nhà. 

Từ nhiều năm trước, ngành giáo dục đã có sự chỉ đạo không giao bài tập về nhà cho học sinh, chỉ có điều chưa được kiểm tra sát sao. Chỉ thị 5105 một lần nữa yêu cầu thực hiện vấn đề này một cách nghiêm túc, quyết liệt hơn. Đối với Sở GD&ĐT, chúng tôi luôn chỉ đạo phải thực hiện tốt việc dạy và học, bảo đảm chất lượng đào tạo với hàng loạt biện pháp như bồi dưỡng, kiểm tra kiến thức giáo viên; dự giờ đột xuất, đổi mới sinh hoạt chuyên môn; yêu cầu ứng dụng công nghệ thông tin trong giảng dạy…

Trước đây có danh hiệu học sinh tiên tiến, giỏi các cấp vào cuối mỗi năm học. Vậy nay, các danh hiệu này có đổi thay không, thưa bà?

Chỉ thị 5105 sẽ không còn các cuộc giao lưu cấp địa phương, tỉnh. Học sinh có nguyện vọng tham gia các cuộc thi qua mạng do Bộ GD&ĐT tổ chức và được nhà trường tạo điều kiện, thì khi đạt thành tích, các em vẫn được Ban tổ chức mỗi cuộc thi công nhận kết quả và khen thưởng. 

Ở nhà trường, sẽ bỏ danh hiệu học sinh giỏi, tiên tiến về kiến thức văn hóa nhưng theo Thông tư 30, việc khen thưởng học sinh không chỉ bó hẹp ở kiến thức văn hóa mà mở rộng ở nhiều hoạt động như lao động, văn nghệ, thể dục, kỹ năng sống…

Xuyên suốt tinh thần đổi mới này có thể thấy, học sinh không chỉ học kiến thức văn hóa mà còn cần có thời gian vui chơi, học kỹ năng sống. Về phía ngành sẽ chỉ đạo các hoạt động ngoại khóa ra sao? Sự phối hợp giữa phụ huynh và nhà trường trong giáo dục phát triển toàn diện như thế nào? 

Những năm gần đây, nhà trường đã chú trọng tổ chức các hoạt động giáo dục ngoài giờ học văn hóa như thư viện ngoài trời, các câu lạc bộ, hoạt động đoàn đội… giúp học sinh hình thành năng lực, phẩm chất. Thực chất, Thông tư 30 và Chỉ thị 5105 đề cập vai trò của gia đình trong phối hợp với nhà trường  giáo dục học sinh rất rõ. Từ việc đánh giá học sinh của giáo viên, các bậc phụ huynh biết con mình còn yếu ở điểm gì để hỗ trợ, bổ sung. 

Quan niệm con chỉ cần giỏi kiến thức văn hóa thôi chưa đủ mà các cháu cần được phát triển đầy đủ kiến thức cuộc sống (văn hóa, lịch sử, khoa học, tôn giáo...); các kỹ năng cần thiết cho cuộc sống sau này (biết cách quan tâm đến mọi người, biết tự phục vụ bản thân, cách giao tiếp, tương tác giải quyết vấn đề với mọi người…). Những điều đó, bố mẹ là người bổ sung, hỗ trợ cho con hiệu quả nhất khi trẻ ở nhà. Đó cũng là lý do Chỉ thị 5105 đưa ra yêu cầu như vậy.

Xin cảm ơn bà!

Hồng Hiếu (Thực hiện)