Tại hội thảo khoa học “Xây dựng xã, phường xã hội chủ nghĩa trong kỷ nguyên phát triển mới - Những vấn đề lý luận và thực tiễn” do Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh tổ chức vừa qua, đại diện thành phố Hải Phòng và Lào Cai thông tin về quá trình xây dựng chủ trương ở địa phương.

Hải Phòng dự kiến 11 mô hình, sứ mệnh lịch sử để “vươn mình”

Ông Nguyễn Quang Phúc, Trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận Thành ủy Hải Phòng, cho biết từ cuối năm 2024 cơ quan này đã được giao chủ trì, phối hợp tham mưu triển khai nghiên cứu, xây dựng mô hình chủ nghĩa xã hội gắn với con người xã hội chủ nghĩa tại Hải Phòng.

Nhiều cuộc hội thảo, tọa đàm khoa học cấp thành phố để xin ý kiến các nhà khoa học, nguyên lãnh đạo Hải Phòng, các chuyên gia, doanh nhân tiêu biểu được tổ chức.

Một góc Thủy Nguyên - trung tâm chính trị hành chính mới của thành phố Hải Phòng.

Đầu năm nay, Ban Chấp hành Đảng bộ Hải Phòng ban hành Đề án số 04 và Nghị quyết số 05 về xây dựng và triển khai một số mô hình xã hội chủ nghĩa giai đoạn 2026-2030, tiếp cận trên toàn thành phố theo ngành, lĩnh vực.

Mục tiêu là xây dựng “Thành phố văn minh - hạnh phúc” với 8 nhóm tiêu chí về mô hình xã hội chủ nghĩa và 6 nhóm tiêu chí về con người xã hội chủ nghĩa.

Nghị quyết số 05 tập trung triển khai thực hiện 11 mô hình trọng tâm giai đoạn 2026-2030, trong đó có 3 mô hình xây dựng Đảng và hệ thống chính trị; 2 mô hình phát triển kinh tế; 4 mô hình phát triển văn hóa, xã hội; 2 mô hình củng cố, phát huy phẩm chất, năng lực con người.

Hải Phòng khuyến khích các địa phương, cơ quan, đơn vị căn cứ đặc điểm tình hình, nguồn lực, tiềm năng, lợi thế của mình, có thể chủ động lựa chọn triển khai các mô hình (ngoài 11 mô hình trên) đảm bảo tính khả thi, dễ thực hiện, thu hút được sự tham gia vào cuộc của đông đảo nhân dân, cộng đồng doanh nghiệp.

Trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận Thành ủy Hải Phòng kiến nghị ban hành các bộ tiêu chí cụ thể cho “xã xã hội chủ nghĩa", gắn với chỉ số hài lòng thực chất của người dân (SIPAS) và chỉ số hạnh phúc (HPI). Song song với đó phải tập trung đào tạo, nâng cao năng lực số cho đội ngũ cán bộ cấp xã để đáp ứng yêu cầu chính quyền số.

Xây dựng mô hình chủ nghĩa xã hội tại Hải Phòng không chỉ là nhiệm vụ chính trị mà còn là sứ mệnh lịch sử để thành phố “vươn mình” cùng dân tộc, theo ông Phúc.

Lào Cai dự kiến thí điểm hai phường, xã xã hội chủ nghĩa

Trong khi đó, ông Dương Đức Huy, Trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận Tỉnh uỷ Lào Cai, thông tin địa phương này đã chủ động nghiên cứu, xây dựng Đề án thí điểm mô hình xã, phường xã hội chủ nghĩa.

Dự thảo đề án bước đầu xác định: Xã, phường xã hội chủ nghĩa là mô hình phát triển toàn diện ở cấp cơ sở, có kinh tế phát triển nhanh và bền vững, các thành phần kinh tế phát triển bình đẳng, được tổ chức và vận hành theo các giá trị, nguyên lý và mục tiêu của chủ nghĩa xã hội; thực hành dân chủ xã hội chủ nghĩa, bảo đảm tiến bộ, công bằng xã hội; hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh và quản trị hiện đại; môi trường sống an toàn, văn minh, con người được phát triển toàn diện, chất lượng sống được nâng cao, người dân ấm no và hạnh phúc.

Lào Cai xác định mô hình xã, phường xã hội chủ nghĩa được định hình như một “hệ sinh thái phát triển xã hội chủ nghĩa ở cấp cơ sở”, nơi các yếu tố về thể chế, hạ tầng, kinh tế, văn hóa, con người, khoa học công nghệ và quản trị hiện đại được tổ chức liên kết, vận hành đồng bộ. Đồng thời hướng tới mục tiêu cao nhất là xây dựng cộng đồng dân cư phát triển, văn minh, hạnh phúc và bền vững.

Phường Lào Cai, tỉnh Lào Cai.

Trên cơ sở đó, tỉnh này xây dựng 48 tiêu chí chung cho hệ thống xã, phường xã hội chủ nghĩa. Khi triển khai thực tế, phường Lào Cai dự kiến áp dụng 72 tiêu chí, còn xã Trấn Yên sẽ có 60 tiêu chí.

Phường Lào Cai được định hướng phát triển kinh tế cửa khẩu, du lịch, dịch vụ và logistics. Xã Trấn Yên sẽ tập trung phát triển kinh tế nông nghiệp, chú trọng tín chỉ carbon, nông nghiệp sinh thái phục vụ du lịch.

Đại diện tỉnh Lào Cai nhấn mạnh việc nghiên cứu, xây dựng mô hình xã, phường xã hội chủ nghĩa là một vấn đề mới, khó, có phạm vi rộng và chưa có tiền lệ cả về lý luận và thực tiễn. Vì thế đòi hỏi phải được tiến hành với tinh thần vừa làm, vừa nghiên cứu; vừa tổng kết thực tiễn, vừa bổ sung, phát triển lý luận.

Đây không chỉ là quá trình cụ thể hóa những giá trị và mục tiêu của chủ nghĩa xã hội trong điều kiện mới, mà còn là quá trình tìm tòi, kiểm nghiệm các mô hình phát triển phù hợp với thực tiễn Việt Nam ngay từ cấp cơ sở.

Ông Huy bày tỏ, việc xây dựng đề án không chỉ nhằm tạo ra một mô hình phát triển cho riêng Lào Cai, mà còn mong muốn góp phần cùng các nhà khoa học, các cơ quan Trung ương tiếp tục làm sáng rõ hơn con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam trong giai đoạn phát triển mới; từng bước chuyển hóa những quan điểm, mục tiêu lớn của Đảng thành các mô hình cụ thể, có khả năng vận hành, kiểm chứng và nhân rộng trong thực tiễn.

“Xã, phường xã hội chủ nghĩa là cộng đồng hiện đại, không phải bao cấp”

Theo Giáo sư Nguyễn Xuân Thắng, xã phường xã hội chủ nghĩa là cộng đồng hiện đại, xanh, số, nhân văn, hạnh phúc; không phải mô hình bình quân, bao cấp hay quản lý kiểu cũ.

Hà Nội sẽ chọn hai xã quy mô 700.000 dân thí điểm mô hình xã hội chủ nghĩa

Chủ tịch UBND TP Hà Nội Vũ Đại Thắng cho biết thành phố sẽ chọn hai xã cạnh nhau với quy mô dân số khoảng 700.000 để thí điểm mô hình xã xã hội chủ nghĩa.