Người lao động Khu công nghiệp Đình Trám nêu ý kiến về việc thực hiện chính sách BHXH.

Chông chênh về già

Từ đầu năm đến nay, BHXH TP Bắc Giang giải quyết chế độ BHXH một lần cho gần 500 người lao động. Như trường hợp của anh Nguyễn Hải Hiệp (SN 1984), phường Thọ Xương đã tham gia đóng BHXH gần 10 năm vừa đề nghị nhận trợ cấp BHXH một lần được gần 54 triệu đồng. Mặc dù đã được cán bộ chi trả BHXH tư vấn không nên hưởng chế độ này nhưng sau một năm chấm dứt hợp đồng lao động tại Công ty TNHH Việt Nam DRAGONJET, anh Hiệp vẫn không muốn tiếp tục tham gia đóng BHXH mà yêu cầu hưởng chế độ một lần. Anh Hiệp cho hay: “Sau khi nghỉ việc, tôi rất cần vốn để chuyển sang sản xuất, kinh doanh nên đành xin thôi đóng BHXH để hưởng trợ cấp một lần. Biết là sẽ bất lợi khi về già nhưng vì khó khăn trước mắt nên đành phải làm vậy”.

Chị Dương Thị Minh Nguyệt, nhân viên giải quyết chế độ một lần của BHXH TP Bắc Giang cho biết: Khi làm hồ sơ đề nghị hưởng BHXH một lần, hầu hết người lao động đều phân bua cần tiền làm ăn, không có tiền đóng tiếp hoặc đắn đo quá trình tham gia dài, còn lâu mới đủ tuổi lĩnh lương hưu… Sau khi nhận “một cục” không ít người lo ngại bởi chính bản thân họ chưa biết dựa vào đâu để sống sau khi hết tuổi lao động. Có trường hợp, sau khi hưởng chế độ một lần, khó khăn về thu nhập đã xin hoàn trả khoản tiền trợ cấp để được nhận lương hưu nhưng không được.

Qua tìm hiểu cho thấy, số người hưởng BHXH một lần chủ yếu là công nhân các khu, cụm công nghiệp. Khi nghỉ hoặc mất việc làm, họ thường không đóng tiếp mà xin nhận BHXH một lần. Trong khi đó, một số doanh nghiệp dừng ký hợp đồng lao động đối với công nhân nhiều tuổi hoặc trốn đóng, nợ đọng BHXH khiến người lao động băn khoăn, lo lắng. Tình trạng này ảnh hưởng trực tiếp đến mục tiêu bảo đảm an sinh xã hội cho người lao động và khó có khả năng mở rộng diện bao phủ BHXH lên 50% vào năm 2020 như yêu cầu của Chính phủ giao.

Sáng suốt lựa chọn

Nguyên nhân khiến người lao động chọn hưởng BHXH một lần chủ yếu do thu nhập thấp, lo kéo dài tuổi nghỉ hưu. Nhiều người dù biết ảnh hưởng đến lợi ích về sau nhưng vì khó khăn trước mắt cần một khoản tiền để trang trải kiếm sống. Một bộ phận người dân chưa hiểu hết trong các chế độ của BHXH (hưu trí, tử tuất, ốm đau, thai sản, tai nạn lao động- bệnh nghề nghiệp) thì hưu trí là chế độ dài hạn, là mục tiêu quan trọng nhất của chính sách BHXH.

Phân tích sâu về vấn đề này, ông Nguyễn Xuân Thành, Trưởng phòng Chế độ BHXH (BHXH tỉnh) chia sẻ: So với hưởng lương hưu thì nhận BHXH một lần là rất thiệt thòi cho người lao động. Nếu người lao động không cân nhắc kỹ, vì lợi ích trước mắt nhận khoản tiền từ việc hưởng BHXH một lần thì sẽ mất đi nhiều quyền lợi. Đó là, ngoài hưởng lương hưu hằng tháng còn được chi trả tiền mua thẻ BHYT (bằng 4,5% mức lương hưu) suốt đời. Với lao động nữ sẽ có lợi thêm do thời gian hưởng lương hưu sớm hơn. Hơn nữa, người lao động có thể bảo lưu thời gian tham gia BHXH để khi có điều kiện tiếp tục đóng nối dưới hình thức bắt buộc (có hợp đồng lao động với đơn vị, doanh nghiệp từ 3 tháng trở lên) hoặc tự nguyện (đối với lao động tự do).

Để giảm thiểu tình trạng này, ông Thân Đức Lại, Giám đốc BHXH tỉnh cho biết: Giải pháp xuyên suốt, lâu dài là tuyên truyền để người lao động hiểu được lợi ích của việc tham gia BHXH. Đơn vị đã phối hợp UBND các huyện, TP tăng cường phổ biến chính sách pháp luật về BHXH, nhất là ý nghĩa, tầm quan trọng của BHXH tự nguyện. Trong đó chú trọng rà soát, phân loại từng nhóm đối tượng cụ thể để đưa ra cách thức vận động phù hợp, hiệu quả. Yêu cầu mỗi cán bộ, nhân viên trong ngành bám sát chủ trương, chính sách, nắm bắt thực tiễn, nhu cầu của người lao động, phát hiện những bất cập trong quá trình triển khai thực hiện để đề xuất khắc phục kịp thời. Không ngừng đổi mới, cải cách thủ tục hành chính, thuận tiện cho đối tượng tham gia. Về lâu dài, các địa phương chú trọng nâng cao mức sống, thu nhập cho người dân, tập trung giải quyết việc làm, chuyển đổi nghề nghiệp, giảm thiểu tình trạng sa thải người lao động cao tuổi, hướng mọi người quan tâm đến các chính sách an sinh xã hội, trong đó ưu tiên tham gia BHXH tự nguyện.

Minh Thu