Việc tăng cân quá sớm trong những năm đầu của tuổi trưởng thành có thể nguy hiểm hơn nhiều so với những gì chúng ta từng nghĩ.

Ảnh minh họa.

Một nghiên cứu quy mô lớn mới đây chỉ ra rằng bệnh béo phì khởi phát sớm làm tăng đáng kể nguy cơ tử vong sớm, đặc biệt là do các bệnh lý nghiêm trọng như bệnh tim mạch và tiểu đường.

Cơ thể càng phải gánh chịu tình trạng thừa cân trong thời gian dài, mức độ tổn thương dường như càng lớn.

Nghiên cứu được thực hiện bởi Đại học Lund (Thụy Điển), với tác giả chính là nghiên cứu sinh Huyen Le, phân tích dữ liệu của hơn 600.000 cá nhân nhằm tìm hiểu sự thay đổi cân nặng từ 17 đến 60 tuổi có liên quan như thế nào đến nguy cơ tử vong.

Quá trình theo dõi kéo dài trung bình 23 năm đối với nam và 12 năm đối với nữ. Kết quả đã chỉ ra một xu hướng rõ ràng: việc tăng cân sớm ở tuổi trưởng thành gây ra tác động nặng nề nhất đối với sức khỏe dài hạn.

Phó giáo sư Dịch tễ học Tanja Stocks thuộc Đại học Lund, một trong những tác giả của nghiên cứu vừa được công bố trên tạp chí eClinicalMedicine, khẳng định: "Phát hiện nhất quán nhất là việc tăng cân ở độ tuổi trẻ hơn có liên quan đến nguy cơ tử vong sớm cao hơn trong phần đời còn lại, so với những người tăng cân ít hơn."

Theo phân tích, những người tăng trung bình 0,4 kg mỗi năm trong giai đoạn từ 17 đến 30 tuổi (tương đương tăng tổng cộng 6,5 kg) phải đối mặt với nguy cơ tử vong sớm cao hơn khoảng 17% so với những người duy trì mức cân nặng ổn định.

Đặc biệt, những cá nhân mắc bệnh béo phì (chỉ số khối cơ thể BMI từ 30 trở lên) trong độ tuổi từ 17 đến 29 có nguy cơ tử vong sớm cao hơn tới 70% so với những người không bị béo phì trước 60 tuổi.

Nghiên cứu sinh Huyen Le giải thích cơ chế đằng sau những con số này: "Một lời giải thích khả dĩ cho việc tại sao những người béo phì khởi phát sớm lại có nguy cơ cao hơn là do họ có khoảng thời gian dài hơn tiếp xúc với các tác động sinh học của việc thừa cân."

Mối liên hệ này áp dụng cho các ca tử vong sớm do mọi nguyên nhân nói chung, cũng như đối với các bệnh lý liên quan đến béo phì nói riêng như bệnh tim mạch (nhồi máu cơ tim, đột quỵ), tiểu đường loại 2, huyết áp cao, bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu và nhiều loại ung thư.

Tuy nhiên, kết quả nghiên cứu đã chỉ ra một ngoại lệ đáng chú ý liên quan đến nguy cơ tử vong do ung thư ở phụ nữ, khi thời điểm tăng cân dường như không làm thay đổi mức độ rủi ro.

Tác giả Huyen Le nhận định: "Nguy cơ gần như tương đương nhau bất kể việc tăng cân xảy ra khi nào. Nếu việc phơi nhiễm lâu dài với bệnh béo phì là yếu tố nguy cơ cơ bản, thì việc tăng cân sớm hơn sẽ đồng nghĩa với rủi ro cao hơn. Thực tế không phải như vậy cho thấy rằng các cơ chế sinh học khác cũng có thể đóng vai trò trong nguy cơ mắc ung thư và tỷ lệ sống sót ở phụ nữ."

Bà gợi ý rằng những thay đổi nội tiết tố liên quan đến thời kỳ mãn kinh có thể là một phần nguyên nhân. Bà chia sẻ thêm: "Nếu những phát hiện của chúng tôi ở phụ nữ phản ánh những gì xảy ra trong thời kỳ mãn kinh, câu hỏi đặt ra là điều gì có trước: con gà hay quả trứng? Có thể những thay đổi nội tiết tố đã ảnh hưởng đến cân nặng và độ tuổi cũng như khoảng thời gian mà những thay đổi này xảy ra -- và cân nặng chỉ đơn thuần là sự phản ánh những gì đang diễn ra trong cơ thể."

Điểm mạnh cốt lõi làm nên độ tin cậy của công trình này là việc sử dụng các dữ liệu đo lường cân nặng thực tế ít nhất 3 lần qua nhiều năm, thay vì dựa vào trí nhớ của người tham gia như nhiều nghiên cứu trước đây.

Phó giáo sư Tanja Stocks nhấn mạnh: "Phần lớn các phép đo cân nặng trong nghiên cứu này thay vào đó được thực hiện bởi nhân viên, ví dụ như trong các cơ sở chăm sóc sức khỏe. Sự thống trị của các số đo cân nặng được đo lường khách quan trong nghiên cứu của chúng tôi góp phần mang lại kết quả đáng tin cậy và chắc chắn hơn."

Dù các con số thống kê có thể dao động, thông điệp cốt lõi của nghiên cứu là không thể phủ nhận.

Bà Stocks cho biết: "Điều quan trọng là phải nhận ra các xu hướng, và nghiên cứu này gửi một thông điệp quan trọng đến các nhà hoạch định chính sách và chính trị gia về tầm quan trọng của việc phòng ngừa bệnh béo phì."

Trong bối cảnh môi trường sống hiện đại đang tạo ra một "xã hội gây béo phì" khiến việc duy trì thói quen lành mạnh trở nên khó khăn, bà kết luận: "Tùy thuộc vào các nhà hoạch định chính sách để thực hiện những biện pháp mà chúng ta biết là có hiệu quả trong việc chống lại bệnh béo phì. Nghiên cứu này cung cấp thêm bằng chứng cho thấy những biện pháp như vậy có khả năng mang lại tác động tích cực đến sức khỏe của người dân".

Những con số báo động về béo phì

Thế giới đang đứng trước một cuộc khủng hoảng sức khỏe thầm lặng nhưng đầy khốc liệt: gần 3 tỷ người hiện đang sống chung với tình trạng thừa cân hoặc béo phì.

Phòng bệnh mỡ máu và béo phì

BẮC NINH - Bệnh mỡ máu và bệnh béo phì thường bị nhiều người hiểu lầm và đánh đồng là một, thực ra chúng có liên quan nhưng là hai căn bệnh khác nhau. Chúng ta cùng tìm hiểu nhé.

Ngăn ngừa tình trạng thừa cân, béo phì ở trẻ em

BẮC GIANG - Theo thống kê sơ bộ, toàn ngành Giáo dục Bắc Giang có hơn 12% học sinh thừa cân và gần 7% béo phì. Tình trạng trẻ em thừa cân, béo phì có xu hướng gia tăng hằng năm, nhất là ở khu vực thành thị. 

Số người Việt béo phì tăng nhanh nhất Đông Nam Á

Tỷ lệ mắc béo phì của Việt Nam không cao so với khu vực nhưng tốc độ tăng đang nhanh nhất trong các nước Đông Nam Á, ở mức 38%.

Đến năm 2035, thế giới có trên một nửa dân số nguy cơ bị béo phì

Theo một báo cáo mới, đến năm 2035, trên một nửa dân số thế giới có thể bị thừa cân hoặc béo phì nếu không có hành động cụ thể.