Bắt đầu từ hành động cụ thể

Đến trang trại của gia đình chị Dương Thị Thùy, thôn Gia Tiến, xã Nhã Nam, điều dễ nhận thấy là dù nuôi hơn 10 nghìn con gà đẻ nhưng chuồng trại vẫn khá sạch sẽ. Ngay từ khi xây dựng trang trại, gia đình đã làm hầm biogas, bể lắng và hệ thống xử lý chất thải để hạn chế tối đa chất thải chăn nuôi xả trực tiếp ra môi trường. Không chỉ trong chăn nuôi, việc canh tác cây ăn quả của gia đình cũng theo hướng an toàn. Phân bón được sử dụng hợp lý theo từng giai đoạn sinh trưởng của cây; bao bì thuốc bảo vệ thực vật sau khi sử dụng được thu gom, đưa về điểm tập kết của thôn để xử lý theo quy định.

Người dân xã An Lạc sử dụng nước sạch phục vụ sinh hoạt.

Chị Thùy chia sẻ: "Trang trại nằm gần khu dân cư, nếu không được xử lý, chất thải ảnh hưởng xấu đến không khí, lâu dần ngấm vào đất gây ô nhiễm mạch nước ngầm sẽ rất nguy hiểm. Gia đình luôn xác định việc giữ môi trường, nhất là nguồn nước sạch để bảo vệ sức khỏe của bản thân và cộng đồng là rất cần thiết".

Ý thức bảo vệ nguồn nước trong cộng đồng ở xã miền núi, khu vực nông thôn trong tỉnh đang từng bước được nâng lên. Tại nhiều cánh đồng ở các xã: An Lạc, Sơn Động, Tây Yên Tử, Vân Sơn, Văn Môn, Cao Đức, những bể chứa vỏ bao bì thuốc bảo vệ thực vật được đặt tại vị trí thuận tiện để nông dân thu gom sau sử dụng. Mô hình do các đoàn thể phụ nữ, nông dân phối hợp triển khai, góp phần hạn chế tình trạng vứt bao bì thuốc bảo vệ thực vật xuống kênh mương hoặc bỏ lại trên đồng ruộng. Bà Bàn Thị Vân, Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ xã Tây Yên Tử cho biết: "Trước đây một số hộ vứt bao bì thuốc bảo vệ thực vật ngay trên bờ ruộng hoặc xả rác xuống mương thoát nước. Từ khi địa phương tăng cường tuyên truyền và bố trí các điểm thu gom, ý thức của người dân đã thay đổi rõ rệt. Hội viên phụ nữ làm trước, làm thường xuyên rồi vận động gia đình, hàng xóm cùng thực hiện".

Phong trào bảo vệ môi trường ở cơ sở cũng tạo hiệu ứng tích cực.Một số xã như: Lạng Giang, Nhã Nam, Nhân Thắng triển khai mô hình phân loại rác tại nguồn, vận động người dân sử dụng làn nhựa khi đi chợ, hạn chế rác thải nhựa trong sinh hoạt. Theo đánh giá của ngành Nông nghiệp tỉnh, việc thu gom và xử lý bao bì thuốc bảo vệ thực vật đang được nhiều địa phương duy trì thường xuyên gắn với phong trào xây dựng nông thôn mới và bảo vệ môi trường nông thôn. Đây là một trong những giải pháp quan trọng nhằm giảm thiểu nguy cơ ô nhiễm nguồn nước từ sản xuất nông nghiệp.

Nâng cao hiệu quả quản lý

Thực tế cho thấy, bảo vệ nguồn nước cần bắt đầu từ những hành động cụ thể trong sinh hoạt hằng ngày song bên cạnh ý thức của cộng đồng, hệ thống cấp nước nông thôn cũng cần được đầu tư và quản lý hiệu quả hơn. Theo ông Nguyễn Xuân Hiếu, Phó Giám đốc Trung tâm Nước sạch và Vệ sinh môi trường nông thôn (Sở Nông nghiệp và Môi trường), sức ép lên môi trường nước tại Bắc Ninh ngày càng lớn. Trước thực tế đó, tỉnh đã triển khai nhiều giải pháp như đầu tư hệ thống cấp nước tập trung, nâng cao nhận thức cộng đồng, tăng cường kiểm tra, giám sát và kiểm soát các nguồn gây ô nhiễm. Hiện nay, 100% hộ dân nông thôn trong tỉnh được sử dụng nước hợp vệ sinh, trong đó khoảng 73% hộ được sử dụng nước sạch đạt quy chuẩn quốc gia. Đây là kết quả cho thấy những nỗ lực lớn trong đầu tư hệ thống cấp nước ở khu vực nông thôn những năm qua.

Tuy vậy, ở một số địa phương, người dân vẫn phải sử dụng song song nước máy với nước giếng hoặc nước tự chảy từ rừng do nguồn cấp chưa thật sự ổn định. Trong năm 2025, một số hộ dân xã Sơn Động phản ánh nước sinh hoạt từ trạm cấp nước do Công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên Xây dựng và Cấp nước Hà Bắc quản lý có thời điểm bị đục, chất lượng không ổn định. Sau khi tiếp nhận phản ánh, UBND tỉnh đã chỉ đạo cơ quan chức năng kiểm tra, xác định nguyên nhân và có giải pháp khắc phục. Hai công trình nước sạch tập trung An Châu và thị trấn Thanh Sơn (cũ) sau đó được bàn giao cho UBND xã Sơn Động và xã Tây Yên Tử trực tiếp quản lý, vận hành. Việc cấp nước tại các khu vực này ổn định hơn. Chị Nguyễn Thị Dung, thôn Đình, xã Sơn Động cho biết: "Từ ngày nguồn nước được xử lý đạt chuẩn, chúng tôi yên tâm hơn khi sử dụng. Các dụng cụ nấu ăn không còn bị bám cặn đá vôi như trước".

Không chỉ hạn chế về hạ tầng, nhiều công trình cấp nước nông thôn hiện nay vẫn vận hành theo phương thức thủ công. Việc theo dõi lưu lượng, áp lực hay chất lượng nước chủ yếu dựa vào kiểm tra định kỳ nên khó phát hiện sớm các sự cố rò rỉ hoặc biến động nguồn nước. Trước thực tế đó, một số đơn vị cấp nước trong tỉnh đã bắt đầu ứng dụng công nghệ trong quản lý hệ thống. Phần mềm quản lý CityWork kết hợp bản đồ số GIS được triển khai để số hóa mạng lưới đường ống, vị trí van và đồng hồ nước. Nhân viên vận hành sử dụng thiết bị di động để ghi chỉ số nước, dữ liệu được cập nhật trực tiếp lên hệ thống và tích hợp hóa đơn điện tử, qua đó giảm sai sót trong quá trình quản lý. Bên cạnh đó, các cảm biến đo lưu lượng và áp lực nước được lắp đặt tại những điểm nút quan trọng trên mạng lưới đường ống, giúp truyền dữ liệu về trung tâm điều hành theo thời gian thực. Nhờ vậy, các đơn vị quản lý có thể phát hiện sớm những điểm rò rỉ hoặc khu vực thất thoát nước bất thường để kịp thời xử lý.

Theo thống kê của ngành chức năng, trên địa bàn tỉnh hiện còn 10 trạm cấp nước hoạt động kém hiệu quả và 36 công trình không hoạt động. Nguyên nhân chủ yếu là thiết kế chưa phù hợp, thiếu nguồn nước cấp hoặc thiếu kinh phí bảo trì, bảo dưỡng. Trước thực tế đó, tỉnh đã xây dựng kế hoạch giai đoạn 2026 - 2030 đầu tư, nâng cấp 88 công trình nước sạch nông thôn, xây dựng mới 24 công trình cấp nước quy mô liên xã tại các địa bàn miền núi, vùng cao; từng bước thay thế những công trình hoạt động kém hiệu quả. Thời gian tới, các cơ quan chức năng tăng cường kiểm tra, giám sát hoạt động của các đơn vị cấp nước nông thôn; nghiên cứu ban hành các chế tài đủ mạnh để xử lý những hành vi xâm hại, xả thải gây ô nhiễm nguồn nước thô hoặc làm hư hỏng công trình cấp nước. Chính quyền địa phương đẩy mạnh tuyên truyền, vận động người dân sử dụng nước sạch, nâng cao ý thức bảo vệ công trình cấp nước như trạm bơm, tuyến ống, đồng hồ và các thiết bị trên mạng lưới cấp nước.

Phân vùng cấp nước sạch: Tránh chồng chéo, nâng hiệu quả dự án

BẮC NINH - Để tránh tình trạng chồng chéo giữa các đơn vị cung cấp nước sạch, tỉnh Bắc Ninh đã phân vùng cấp nước cho từng doanh nghiệp trong mỗi dự án đầu tư. Nhờ sự phân công rõ ràng này, các doanh nghiệp đã phát huy tốt nhiệm vụ, bảo đảm nguồn nước sạch được cung cấp kịp thời đến người dân. Qua đó, tỷ lệ dân số được tiếp cận và sử dụng nước sạch ngày càng tăng, góp phần nâng cao chất lượng đời sống và sức khỏe cộng đồng.

Quan tâm tiêu chí nước sạch, vệ sinh môi trường

 

Đưa nước sạch về nơi xa

BẮC NINH - Bãi Lời, xã Bảo Đài (Bắc Ninh) là thôn có đồng bào dân tộc Nùng sinh sống chiếm tới 98% dân số. Bao năm qua vì nằm xa công trình đầu mối cấp nước sạch, bà con luôn nghĩ rằng việc có nước sạch về làng là điều xa vời. Vậy mà hôm nay, dòng nước trong lành đã thực sự chảy về từng hộ, mang lại niềm vui cho khắp làng trên, xóm dưới trong thôn.