Học sinh Trường Trung cấp nghề Miền núi Yên Thế trong giờ thực hành.

Lợi ích kép 

Những năm trước, nhiều trung tâm, cơ sở đào tạo nghề trong tỉnh tuy được đầu tư xây dựng khang trang nhưng khó thu hút học viên. Nguyên nhân do chương trình đào tạo chưa phù hợp với nhu cầu xã hội, trang thiết bị thiếu đồng bộ; một bộ phận không nhỏ phụ huynh và học sinh chưa chú trọng học nghề, có tâm lý coi trọng bằng cấp nên đa số các em sau tốt nghiệp THCS tiếp tục học lên THPT và thi đại học, cao đẳng.    

Chỉ thị số 10-CT/TW ngày 5-12-2011 của Bộ Chính trị đề ra mục tiêu đến năm 2020 có ít nhất 30% học sinh sau tốt nghiệp THCS đi học nghề. Đây là giải pháp nhằm điều chỉnh hợp lý cơ cấu, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực. Triển khai Chỉ thị, ngành giáo dục và đào tạo (GD&ĐT), cấp ủy, chính quyền các cấp trong tỉnh đã tích cực vào cuộc chỉ đạo các trường tuyên truyền, định hướng học nghề; vận động những học sinh tiếp thu tốt kiến thức tiếp tục học THPT, số khác chuyển sang học nghề kết hợp học văn hóa trong  trung tâm GDNN-GDTX hoặc các cơ sở dạy nghề. 

Trung tâm GDNN-GDTX Lục Nam gần đây tuyển sinh vượt chỉ tiêu. Ông Nguyễn Xuân Phương, Giám đốc Trung tâm nói: "Hằng năm, đơn vị phối hợp với các trường THCS tổ chức tư vấn phân luồng, nêu rõ lợi ích của chương trình đào tạo như tiết kiệm chi phí, thời gian, nhiều cơ hội tìm việc làm, các chính sách ưu đãi về miễn học phí học nghề, học bổng. Ban Giám đốc Trung tâm đổi mới công tác quản lý, tranh thủ các nguồn lực đầu tư mở rộng cơ sở, bổ sung thiết bị thực hành... nên chất lượng dạy, học từng bước được khẳng định. Tỷ lệ học sinh tốt nghiệp THPT năm học 2015-2016 đạt 98,7%, 100% tốt nghiệp trung cấp nghề". Em Lưu Đức Định (SN 1996), thị trấn Đồi Ngô vừa tốt nghiệp chia sẻ: "Gia đình khó khăn nên em chọn học ở trung tâm để có thể kết hợp học văn hóa, học nghề, đồng thời giúp bố mẹ giảm bớt gánh nặng chi phí". 

Theo Sở GD&ĐT, từ năm 2012 đến nay, mỗi năm toàn tỉnh có khoảng 4 - 5 nghìn em học tập tại các trung tâm, cơ sở đào tạo nghề, chiếm 18-20% tổng số học sinh tốt nghiệp THCS. 

Kiên trì tuyên truyền

Theo ông Tạ Văn Ánh, Trưởng phòng Giáo dục Chuyên nghiệp - Giáo dục Thường xuyên (Sở GD&ĐT), chất lượng đào tạo ở các khối giáo dục thường xuyên và chuyên nghiệp những năm gần đây của tỉnh nằm trong tốp đầu toàn quốc. Kết quả đó cho thấy sự nỗ lực của các trung tâm trong đổi mới phương pháp dạy phù hợp với học sinh. Tuy nhiên, kết quả phân luồng chưa bền vững, chưa đồng đều giữa các địa phương.

Cuối năm học này, toàn tỉnh có gần 23 nghìn học sinh lớp 9 tốt nghiệp THCS. Đây là thời gian cùng với giáo dục kiến thức theo chương trình, các trường đồng thời họp phụ huynh để tuyên truyền định hướng phân luồng. Bà Hoàng Thị Xuyến, Hiệu trưởng Trường THCS Hồng Kỳ (Yên Thế) nói: "Nhà trường dựa trên kết quả khảo sát chất lượng và theo dõi quá trình rèn luyện của học sinh để tư vấn. Với những em lực học trung bình, gia đình kinh tế khó khăn, có năng khiếu, sở trường lĩnh vực kỹ thuật, chúng tôi định hướng, khuyến khích học nghề".

Được biết, trước đây ở một số nơi có dấu hiệu nhà trường giữ hồ sơ hoặc gây khó khăn "ép" học sinh phân luồng học nghề khiến phụ huynh, học sinh bức xúc. Sở GD&ĐT đã kịp thời chấn chỉnh, yêu cầu các trường kiên trì phân tích, không nóng vội, đồng thời khẳng định học tiếp THPT hay học nghề là do học sinh tự nguyện, giáo viên không được ép buộc. 

Nhằm khuyến khích học sinh theo học nghề phù hợp khả năng và hoàn cảnh, nhiều trường quan tâm xây dựng ký túc xá, nhà ăn, có cơ chế thưởng bằng học bổng, cơ hội du học... Sở GD&ĐT chỉ đạo các trường THCS thực hiện nghiêm quy định số tiết học nghề, giúp học sinh được tiếp xúc, tìm hiểu sở trường, từ đó các em có thể lựa chọn học tiếp THPT hay học nghề. Bên cạnh đó, các trường, địa phương tạo điều kiện để doanh nghiệp tham gia tư vấn, gắn hoạt động đào tạo với giải quyết việc làm cho học viên sau tốt nghiệp. Theo Nghị quyết số 140-NQ/TU của Ban Thường vụ Tỉnh ủy, nhiều cơ sở dạy nghề, các trung tâm thuộc ngành giáo dục đang được sắp xếp lại cũng góp phần nâng cao năng lực, hiệu quả hoạt động. Sau khi sáp nhập Trung tâm GDTX - Dạy nghề huyện Yên Thế thuộc Sở GD&ĐT với Trường Trung cấp nghề Miền núi Yên Thế, nhà trường được tăng cường đội ngũ giáo viên, nhà xưởng, thiết bị, tận dụng sân chơi bãi tập rộng rãi để tổ chức hoạt động dạy văn hóa kết hợp dạy nghề, giáo dục kỹ năng sống, tạo môi trường thuận lợi trong học tập, sinh hoạt cho học sinh. 

Để phân luồng hiệu quả, trên cơ sở hoạt động tư vấn của nhà trường, học sinh căn cứ điều kiện kinh tế, sở trường để định hướng, lựa chọn một nghề nghiệp vững vàng và phù hợp.

Thu Hằng - Mai Toan