Trong bối cảnh 2026 là năm đầu thực hiện Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2026-2030 với mục tiêu tăng trưởng cao, yêu cầu bảo đảm cung ứng điện ngày càng lớn, trong khi thị trường năng lượng quốc tế tiềm ẩn nhiều biến động. Chỉ thị số 10/CT-TTg được ban hành đã đặt ra 6 nhóm mục tiêu cụ thể về quản lý nhu cầu sử dụng điện, sử dụng điện tiết kiệm, hiệu quả và phát triển điện mặt trời mái nhà theo mô hình tự sản xuất, tự tiêu thụ. Ngay sau khi chỉ thị được ban hành, các địa phương đã chủ động xây dựng kế hoạch triển khai, cụ thể hóa thành các chương trình hành động phù hợp điều kiện thực tế.

Tăng cường tuyên truyền về sử dụng điện tiết kiệm, hiệu quả cho người dân.

Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Thanh Hóa Mai Xuân Liêm cho biết: Địa phương đã giao các đơn vị xây dựng kế hoạch triển khai với mục tiêu, giải pháp cụ thể; đồng thời gắn trách nhiệm của từng cơ quan, đơn vị trong tổ chức thực hiện. Bên cạnh đó, tỉnh đang xây dựng chương trình sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả giai đoạn 2026-2030, trong đó ưu tiên phát triển điện mặt trời mái nhà tại các công sở và khuyến khích người dân tham gia.

Ở góc độ tổng thể, việc triển khai đồng bộ các giải pháp này không chỉ giúp giảm phụ tải mà còn nâng cao hiệu quả vận hành hệ thống điện, giảm áp lực đầu tư nguồn điện mới, đặc biệt trong điều kiện các nguồn điện nền chưa thể bổ sung kịp thời. Cùng với đó, tỉnh cũng chú trọng điều chỉnh phụ tải linh hoạt trong sản xuất và tăng cường phối hợp ngành điện.

Ông Liêm cũng cho rằng, yếu tố then chốt để chính sách đi vào cuộc sống là công tác tuyên truyền. Nếu tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền và tạo điều kiện thuận lợi về thủ tục, chắc chắn sẽ nhận được sự hưởng ứng rộng rãi của người dân đối với Chỉ thị số 10/CT-TTg.

Đánh giá về định hướng của chỉ thị, chuyên gia năng lượng Hà Đăng Sơn cho rằng, việc thúc đẩy phát triển điện mặt trời mái nhà tự sản, tự tiêu là hướng đi phù hợp. Đây là nguồn điện sạch, dễ lắp đặt, thời gian hoàn vốn nhanh và phù hợp nhu cầu sử dụng điện vào giờ cao điểm nắng nóng, qua đó góp phần giảm áp lực cung ứng điện. Chi phí đầu tư hiện đã giảm mạnh, chỉ còn khoảng 40 đến 50% so với 5 năm trước, giúp rút ngắn thời gian hoàn vốn xuống còn khoảng 5 năm, kể cả tại khu vực miền bắc. Tuy nhiên, ông Sơn cũng lưu ý những thách thức khi điện mặt trời mái nhà không phải nguồn phát chủ động mà phụ thuộc thời tiết, cần kết hợp với hệ thống lưu trữ năng lượng để nâng cao tính linh hoạt.

Thực tế tại doanh nghiệp cho thấy hiệu quả rõ rệt của mô hình này. Ông Nguyễn Quang Tạo, Phó Tổng Giám đốc Công ty Cơ khí Ngãi Cầu (Bắc Ninh) chia sẻ: Trên mái nhà xưởng đơn vị đã được lắp đặt hệ thống điện mặt trời với công suất khoảng 1MWp; không chỉ giúp tăng cường sử dụng năng lượng tái tạo, hệ thống này còn kết hợp với cây xanh làm mát, giảm đáng kể nhu cầu sử dụng điều hòa. Trong những ngày nắng nóng gần 40 độ C, nhiệt độ trong xưởng giảm rõ rệt nhờ hệ thống mái, qua đó giảm chi phí vận hành và cải thiện điều kiện làm việc.

Tại khu vực dịch vụ, nhiều đơn vị cũng chủ động tiết kiệm điện. Ông Lê Anh Tuấn, đại diện khách sạn Long Thành (Thanh Hóa) cho biết: Với quy mô 190 phòng, vào mùa cao điểm tiền điện có thể lên tới 400 đến 500 triệu đồng mỗi tháng. Để giảm chi phí, khách sạn đã áp dụng đồng bộ các giải pháp như: Tối ưu vận hành hệ thống điều hòa theo từng khu vực và khung giờ, sử dụng đèn LED kết hợp cảm biến ánh sáng và kiểm soát chặt các thiết bị tiêu thụ điện lớn. Đơn vị cũng đầu tư máy phát điện dự phòng và đang nghiên cứu lắp đặt điện mặt trời mái nhà để chủ động nguồn điện và giảm chi phí lâu dài.

Ở cấp độ hộ gia đình, hiệu quả cũng bước đầu được ghi nhận. Gia đình chị Lê Thị Nga (Thanh Hóa) cho biết: Với hệ thống điện mặt trời mái nhà có công suất 3,1 kWp, sau khi lắp đặt, gia đình giảm đáng kể tiền điện, đặc biệt vào mùa hè. Ban ngày gần như có thể tự chủ phần lớn nhu cầu sử dụng điện.

Ở góc độ vận hành hệ thống, ông Nguyễn Bá Hoài, Công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên Vận hành hệ thống điện và thị trường điện Quốc gia (NSMO) nhấn mạnh vai trò của dữ liệu trong điều độ: Việc cung cấp đầy đủ thông tin về điện mặt trời mái nhà là rất quan trọng để công ty dự báo công suất phát và tính toán vận hành hệ thống điện. Nếu thiếu dữ liệu về quy mô lắp đặt, việc lập kế hoạch huy động nguồn điện sẽ gặp khó khăn bởi thiếu thông tin có thể dẫn đến sai số trong công tác dự báo, ảnh hưởng việc cấp điện an toàn, ổn định cho người dân và doanh nghiệp.

Chỉ thị số 10/CT-TTg cũng đặt ra mục tiêu cụ thể: Phấn đấu có khoảng 10% số cơ quan công sở và 10% số hộ gia đình lắp đặt điện mặt trời mái nhà, hoặc đạt tổng công suất tương đương 20% kế hoạch giai đoạn 2026-2030. Đồng thời, yêu cầu các bộ, ngành hoàn thiện cơ chế hỗ trợ về tài chính, tín dụng xanh và tiêu chuẩn kỹ thuật.

Tăng cường thực thi tiết kiệm điện và phát triển điện mặt trời mái nhà

Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính ký ban hành Chỉ thị số 10/CT-TTg ngày 30/3/2026 về việc tăng cường thực thi tiết kiệm điện và phát triển điện mặt trời mái nhà.

Samsung đưa vào vận hành điện mặt trời áp mái tại Bắc Ninh, sản xuất 2,59 triệu kWh/năm

BẮC NINH - Samsung Việt Nam vừa khánh thành dự án điện mặt trời áp mái tại nhà máy Samsung Electronics Việt Nam (nhà máy SEV), Khu công nghiệp Yên Phong, tỉnh Bắc Ninh.

Bắc Giang: Đẩy mạnh phát triển điện mặt trời mái nhà tự sản tự tiêu

BẮC GIANG -  Bắc Giang là địa phương có tốc độ phát triển công nghiệp, đô thị hóa nhanh, theo đó nhu cầu sử dụng điện ngày càng tăng. Nhằm giúp giảm tải hệ thống điện quốc gia, bảo đảm an ninh năng lượng, bảo vệ môi trường, thúc đẩy tăng trưởng xanh, tỉnh đã và đang nhân rộng mô hình điện mặt trời mái nhà.