Phần đất gia đình bà Thanh đổi cho gia đình ông Bình đang xảy ra tranh chấp.

Gian nan đòi đất

Theo bà Vũ Thị Thanh, năm 1994, gia đình bà mua một sào đất (360 m²) do lãnh đạo thôn Quỷnh Cả bán (để lấy tiền làm đường điện. Sau khi mua, gia đình bà cải tạo và canh tác. Năm 1996, gia đình bà thỏa thuận với gia đình ông Nông Thanh Bình, thôn Tân Hưng đổi tạm thời thửa đất đã mua lấy phần đất canh tác (cùng diện tích) cạnh đất thổ cư. "Đất canh tác của gia đình ông Bình sát nhà ở nên thường bị gà, lợn nhà tôi gây hại dẫn đến nhiều lần hai bên to tiếng. Vì vậy, vợ chồng tôi đề nghị gia đình ông Bình đổi tạm thời khu đất trên. Vợ chồng ông Bình đồng ý và viết giấy làm bằng có xác nhận của Trưởng thôn Tân Hưng Hà Văn Mốt"- bà Thanh nói. 

Tuy nhiên, đến năm 2011, để có đất làm nhà, gia đình bà Thanh đề nghị đổi lại diện tích đất trên nhưng gia đình ông Bình kiên quyết không trả. Tìm hiểu, gia đình bà phát hiện ông Bình đã đổi diện tích đất trên cho bà Đặng Thị An (hộ liền kề, cùng thôn Tân Hưng). Hiện gia đình bà An đã được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất phần diện tích đó. Trước nguy cơ mất đất, bà Thanh đã đề nghị các cấp chính quyền huyện Lục Nam, đặc biệt là UBND xã Nghĩa Phương xử lý nhưng đến nay chưa được giải quyết dứt điểm. 

Bà Thanh kiến nghị: "Đất tôi mua của thôn, nay ông Bình chiếm dụng. UBND xã lại làm thủ tục cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho hộ khác. Tôi đề nghị cấp có thẩm quyền làm rõ vụ việc và bảo vệ quyền lợi chính đáng của gia đình tôi". 

Phản ánh nội dung vụ việc, ông Nông Thanh Bình cho rằng gia đình bà Thanh đã đổi đất cho gia đình mình nên có quyền sử dụng. "Hai bên nhất trí đổi dứt điểm chứ không đổi tạm và có xác nhận của lãnh đạo thôn"- ông Bình khẳng định. Cũng theo ông Bình, sau khi đổi đất cho gia đình bà Thanh được vài tháng, gia đình ông dùng khu đất đó đổi lấy khu đất liền kề của gia đình bà An.  

Làm việc với chúng tôi, bà Đặng Thị An thừa nhận gia đình đã được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất vào năm 2003. Bà không rõ nội dung đổi đất giữa gia đình bà Thanh và ông Bình. 

Đổi đất không đúng quy định

Ông Nguyễn Công Khải, Chủ tịch UBND xã Nghĩa Phương cho biết: Năm 2011, khi bà Thanh có đơn kiến nghị, ông mới biết việc đổi đất và tranh chấp giữa hai gia đình. Ngay sau đó, UBND xã tích cực xử lý vụ việc. Qua xác minh cho thấy việc đổi đất là có thật. Văn tự đổi đất của hai gia đình chỉ là giấy viết tay với nội dung chung chung không có thời gian, hình thức đổi, không có xác nhận của cơ quan có thẩm quyền. UBND xã đã nhiều lần mời các bên lên hòa giải nhưng không thành. 

Ngày 4-5-2012, UBND xã Nghĩa Phương có kết luận hòa giải. Theo đó, hủy bỏ văn tự đổi đất giữa gia đình ông Nông Thanh Bình với gia đình bà Vũ Thị Thanh do chưa phù hợp với quy định của pháp luật và yêu cầu các bên trả lại đất cho nhau. Gia đình ông Bình không đồng ý với kết luận trên. 

Có thời điểm, sự việc tưởng được giải quyết khi ông Bình đồng ý trả lại đất cho bà Thanh. Biên bản cuộc hòa giải đã được xác lập nhưng ngay sau đó vợ ông Bình có đơn gửi UBND huyện không đồng ý với nội dung trên. Thực hiện nhiệm vụ được giao, Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện Lục Nam vào cuộc xử lý. Tại công văn số 778, ngày 10-12-2012 trả lời công dân, Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện Lục Nam nêu rõ: "Việc đổi đất của hai hộ không phù hợp với khoản 1, Điều 31, Luật Đất đai năm 1993; mục a, khoản 1, Điều 106, Luật Đất đai năm 2003. Đồng thời yêu cầu các hộ giữ nguyên hiện trạng sử dụng các thửa đất liên quan đến tranh chấp chờ kết luận của cơ quan có thẩm quyền". 

Cùng đó, Phòng Tài nguyên và Môi trường hướng dẫn các hộ gửi đơn đến Tòa án để được giải quyết theo luật định. Được biết, mới đây, bà Vũ Thị Thanh đã làm đơn khởi kiện gửi TAND huyện Lục Nam (vụ việc đang được tòa án xem xét). Ông Vũ Văn Sơn, Trưởng phòng Tài nguyên và Môi trường huyện Lục Nam khẳng định: "Việc chuyển đổi đất giữa các hộ nêu trên đều có sự thỏa thuận và hoàn toàn tự nguyện, song không đúng quy định của pháp luật". 

Như vậy có thể thấy hai gia đình đem đất ở và đất canh tác đổi cho nhau dẫn đến tranh chấp là có thật. Để xảy ra tình trạng này, ngoài sự thiếu hiểu biết pháp luật của người sử dụng đất còn do sự thiếu kiểm tra, hướng dẫn, tuyên truyền, vận động người dân chấp hành pháp luật về đất đai của chính quyền xã Nghĩa Phương. Dư luận mong rằng các cơ quan chuyên môn huyện Lục Nam sớm làm rõ, xử lý dứt điểm vụ việc để bảo vệ quyền lợi chính đáng của công dân.

Thanh Hải