Nơi ở mới chưa bảo đảm sinh kế

Thực hiện chủ trương bố trí dân cư vùng bị ảnh hưởng thiên tai để ổn định đời sống, năm 2011, UBND tỉnh Bắc Giang phê duyệt Dự án sắp xếp và ổn định dân cư vùng cần di dời khẩn cấp khỏi lòng hồ Cấm Sơn, thôn Na Hem, xã Hộ Đáp cũ nay là xã Sơn Hải.

Dự án do Chi cục Phát triển nông thôn (Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Bắc Giang nay là Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Bắc Ninh) làm chủ đầu tư, với tổng mức đầu tư hơn 52 tỷ đồng, thực hiện từ năm 2011 - 2014. Mục tiêu là di chuyển khẩn cấp 41 hộ dân thuộc khu vực lòng hồ thường xuyên bị chia cắt về giao thông đến khu tái định cư ở thôn Na Hem.

Khu tái định cư ở thôn Na Hem đã xuống cấp.

Thời điểm triển khai, dự án là niềm mong mỏi của nhiều hộ dân bởi họ kỳ vọng sẽ có cuộc sống ổn định hơn, không còn cảnh thấp thỏm mỗi mùa mưa lũ. Thế nhưng hơn một thập kỷ, trong tổng số 41 hộ thuộc diện bố trí tái định cư, chỉ có 2 hộ chuyển đến ở. Trong đó, hộ anh Vi Văn Hợp có cả vợ, chồng cùng làm công nhân khu công nghiệp đến cuối tuần mới về nhà; hộ anh Lục Văn Mính sống trong điều kiện rất khó khăn do những nhu cầu thiết yếu về nước, đất sản xuất thiếu thốn.

Đứng trước những dãy nhà xây dang dở, cỏ dại phủ kín lối đi, bà Nông Thị Viên, thôn Đồng Phai vẫn nhớ cảm xúc ngày triển khai dự án di dân. “Lúc đó bà con phấn khởi lắm. Ai cũng nghĩ sắp có cuộc sống ổn định hơn. Nhưng chờ mãi chỉ thấy có nền, khung nhà mà không có ruộng đồng để sản xuất, cũng không cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất nên gia đình tôi không thể chuyển đến sinh sống. Nơi ở mới phải tốt hơn nơi ở cũ thì chúng tôi mới yên tâm di dời”, bà Viên chia sẻ.

Trăn trở của bà Viên cũng là tâm tư chung của nhiều hộ dân thôn Đồng Phai bởi nơi ở không chỉ là mái nhà mà còn gắn liền với đất đai, sinh kế và điều kiện sản xuất. Trong khi đó, khu tái định cư mới chưa đủ điều kiện thiết yếu bảo đảm cuộc sống lâu dài.

Do lâu không sử dụng, những ngôi nhà trong khu tái định cư chỉ còn lại phần tường xây thô, nhiều nhà không có cửa, không có mái hoàn chỉnh, hệ thống điện, nước không phát huy hiệu quả. Một vài hộ dân từng mang vật liệu đến lắp đặt rồi sau đó lại tháo dỡ đưa về nơi ở cũ.

Như vậy, nguyên nhân chính khiến người dân chưa thể chuyển đến nơi ở mới không phải vì họ không muốn di dời mà bởi nơi ở mới chưa bảo đảm được điều kiện để họ duy trì cuộc sống. Khi bài toán sinh kế chưa được giải quyết, việc thuyết phục người dân rời bỏ nơi ở gắn bó bao đời là điều rất khó thực hiện.

Bảo đảm đời sống cho người dân vùng lòng hồ

Bên cạnh bất cập do thiếu sinh kế khiến người dân không mặn mà chuyển đến nơi ở mới thì việc lựa chọn vị trí tái định cư chưa phù hợp cũng là nguyên nhân sâu xa dẫn đến hiệu quả dự án không như mong đợi.

Ông Nguyễn Văn Măng, Bí thư Chi bộ thôn Đồng Phai thông tin, khoảng cách từ thôn Đồng Phai đến khu tái định cư tại thôn Na Hem hơn 15 km, lại phải đi qua nhiều đèo dốc khiến bà con rất khó ổn định đời sống khi nhà ở một nơi, đất sản xuất lại ở một nơi khác. Một vài người đã từng chuyển đến nơi mới song lại phải quay lại bởi ở đó họ vẫn còn đất sản xuất, còn nguồn sinh kế để nuôi sống gia đình.

Mang ý nghĩa nhân văn hướng đến mục đích ổn định đời sống cho người dân chịu ảnh hưởng bởi thiên tai song quá trình triển khai dự án chưa giải quyết đầy đủ mối quan hệ chặt chẽ giữa an cư và sinh kế. Thời gian thực hiện dự án đã quá lâu, bắt đầu triển khai từ năm 2011, kéo dài đến năm 2017 mới tổ chức cho Nhân dân bốc thăm nhận lô đất làm nhà. Tại thời điểm đó, UBND huyện Lục Ngạn chưa thực hiện thủ tục chuyển mục đích sử dụng đất, chưa làm tục giao đất, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho 41 hộ trên. Sau khi chính quyền địa phương mới đi vào hoạt động, người dân nhiều lần kiến nghị giải quyết những tồn tại liên quan đến khu tái định cư. Tuy vậy, qua rà soát cho thấy, xã chưa được bàn giao hồ sơ từ chủ đầu tư và chính quyền cũ nên không đủ căn cứ giải quyết vướng mắc cho bà con.

Để tránh lãng phí nguồn lực đầu tư, bảo đảm quyền lợi cho người dân vùng lòng hồ và ổn định tình hình, mới đây, UBND xã Sơn Hải có báo cáo gửi Chủ tịch UBND tỉnh, Sở Nông nghiệp và Môi trường nêu rõ những khó khăn, vướng mắc, đồng thời xin ý kiến chỉ đạo, hướng dẫn giải quyết vướng mắc.

Sở Nông nghiệp và Môi trường đang giao cho đơn vị chuyên môn cử cán bộ hướng dẫn địa phương rà soát toàn bộ hồ sơ, đồng thời phối hợp với các cơ quan chức năng tìm giải pháp tháo gỡ liên quan đến việc giao đất, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho các hộ dân.

Nếu được quan tâm giải quyết dứt điểm những vướng mắc căn cơ, tới đây UBND xã Sơn Hải lồng ghép các nguồn lực từ chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi và dự án hỗ trợ khác của trung ương, của tỉnh để giúp bà con tiếp cận với các gói vay ưu đãi, từ đó có thêm việc làm, thu nhập để ổn định đời sống trên vùng đất mới.

Hồ Cấm Sơn

 

Lực lượng công an bảo vệ động vật hoang dã vùng hồ Cấm Sơn

BẮC NINH - Khu vực hồ Cấm Sơn có một số loại động vật hoang dã, chim di cư… thuộc diện cần bảo vệ. Lực lượng công an các xã phối hợp với địa phương triển khai thực hiện nhiều biện pháp ngăn chặn tình trạng săn bắt trái phép.

Bình yên vùng hồ Cấm Sơn

BẮC NINH - Vùng hồ Cấm Sơn (Bắc Ninh) có diện tích rộng, rừng núi bao quanh, địa hình chia cắt, trên địa bàn có nhiều đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống. Lợi dụng yếu tố đó, nhiều năm về trước, tại đây nổi lên tình trạng các đối tượng tụ tập đánh bạc, trộm cắp tài sản, sử dụng ma túy… Để giữ bình yên nơi đây, công an các xã vùng hồ cùng cấp ủy, chính quyền thực hiện nhiều biện pháp hiệu quả.