Bắc Ninh
8 nhà toán học danh tiếng rời phương Tây về châu Á
Trong chưa đầy một năm qua, 8 nhà toán học danh tiếng chuyển đến làm việc ở châu Á, phần lớn từ Mỹ.
1. Ngô Bảo Châu
Giáo sư Ngô Bảo Châu sẽ giảng dạy tại Đại học Hong Kong (Trung Quốc) - ngôi trường số 1 châu Á trên bảng xếp hạng đại học QS năm 2026, từ tháng 6 tới. Trước đó, ông làm việc tại khoa Toán của Đại học Chicago (Mỹ) từ năm 2010.
 |
|
Từ trái qua: GS Joshua Zahl, Ngô Bảo Châu và Vũ Hà Văn |
Ông là người Việt Nam duy nhất đến nay đoạt giải thưởng Fields (năm 2010), được ví như "Nobel Toán học", nhờ chứng minh giả thuyết "bổ đề cơ bản" của Chương trình Langlands.
GS Châu cho biết nhen nhóm ý định về châu Á hơn một năm nay, phần vì muốn ở gần gia đình khi bố mẹ tuổi đã cao, phần để thực hiện tâm nguyện đào tạo thế hệ trẻ yêu Toán tại Việt Nam sâu và thường xuyên hơn.
Sinh năm 1972, GS Châu từng học trường THPT chuyên Khoa học tự nhiên, là thí sinh Việt Nam đầu tiên hai lần giành huy chương vàng Olympic Toán quốc tế (năm 1988 và 1989). Ông trở thành giáo sư trẻ nhất Việt Nam năm 2004, làm Giám đốc khoa học tại Viện Nghiên cứu cao cấp về Toán từ 2010.
2. Vũ Hà Văn
Một nhà toán học Việt khác là Giáo sư Vũ Hà Văn đã gia nhập khoa Toán của Đại học Hong Kong từ tháng 1.
Tên tuổi của GS Văn gắn một số bài toán thách thức thế giới trong nhiều thập kỷ, như bài toán Erdős–Folkman trong lý thuyết số, giả thuyết Shamir trong lý thuyết đồ thị ngẫu nhiên. Ông cũng hợp tác với Terence Tao - chủ nhân giải thưởng Fields năm 2006 để chứng minh giả thuyết luật hình tròn và định lý bốn mô-men, được coi là những cột mốc quan trọng trong lý thuyết ma trận ngẫu nhiên.
GS Văn là chủ nhân nhiều giải thưởng quốc tế lớn, như George Pólya (2008) của Hiệp hội Toán học Ứng dụng và Công nghiệp Mỹ, Giải Delbert Ray Fulkerson (2012) của Hiệp hội Toán học và Hiệp hội Tối ưu hóa Toán học Mỹ.
Sinh năm 1970 tại Hà Nội, ông Văn là cựu học sinh chuyên Toán, trường THPT Chu Văn An và chuyên Hà Nội - Amsterdam. Ông lấy bằng tiến sĩ Toán của Đại học Yale (Mỹ) năm 1998 và bắt đầu giảng dạy tại đây từ năm 2011.
3. Joshua Zahl
Tháng 6 năm ngoái, Joshua Zahl rời Đại học British Columbia (UBC) của Canada để đảm nhận vị trí giáo sư chủ nhiệm toàn thời gian tại Viện Toán học Chern, Đại học Nam Khai (Trung Quốc), theo trang web của trường.
Zahl, 40 tuổi, từng gây chấn động giới toán học khi cùng cộng sự là Wang Hong - một trong những ứng viên "nặng ký" nhất cho giải Fields 2026 - giải quyết bài toán 100 tuổi về giả thuyết Kakeya trong không gian ba chiều.
Ngoài ra, Zahl còn có những đóng góp quan trọng cho nhiều lĩnh vực toán học, bao gồm toán học rời rạc, phân tích Fourier và lý thuyết đo hình học.
Zahl học đại học tại Viện Công nghệ California và nhận bằng Tiến sĩ từ Đại học California, Los Angeles năm 2013.
4. Yitang Zhang
Cùng trong tháng 6/2025, Đại học Sun Yat-sen (Trung Quốc) thông báo chiêu mộ thành công nhà toán học Yitang Zhang từ Đại học California, Santa Barbara (Mỹ).
Zhang được biết đến nhiều nhất với công trình nghiên cứu đột phá về số nguyên tố. Năm 2013, ông chứng minh lần đầu tiên có vô số cặp số nguyên tố cách nhau một khoảng hữu hạn, đánh dấu bước tiến lớn trong việc giải quyết giả thuyết số nguyên tố sinh đôi - một vấn đề toán học cơ bản chưa được giải đáp.
Sinh ra tại Thượng Hải năm 1955, Zhang bộc lộ năng khiếu toán học từ nhỏ. Lớn lên trong giai đoạn Cách mạng Văn hóa, ông không được đi học cấp ba, nhưng tự học và được nhận vào Đại học Bắc Kinh năm 1978. Ông nhận bằng tiến sĩ từ Đại học Purdue (Mỹ) năm 1991.
5. Liu Jun
Tháng 9/2025, Liu Jun xác nhận sẽ về giảng dạy tại Đại học Thanh Hoa - nơi ông sinh ra và lớn lên ngay trong khuôn viên 63 năm trước.
Liu lấy bằng cử nhân ở Đại học Bắc Kinh, tốt nghiệp tiến sĩ ở Đại học Chicago năm 1991. Sau đó, ông có hơn 30 năm làm việc ở Đại học Harvard, là thành viên Viện Hàn lâm khoa học quốc gia và Hiệp hội thống kê Mỹ.
Liu có những đóng góp tiên phong trong suy luận Bayes (một phương pháp suy luận thống kê), sinh học tính toán và tin sinh học. Đến nay, ông đã hướng dẫn hơn 40 tiến sĩ và hơn 30 nghiên cứu sinh sau tiến sĩ. Hầu hết đang làm việc tại các đại học hàng đầu, hoặc tại Phố Wall, Google, Microsoft.
6. Daqing Wan
Daqing Wan, 62 tuổi, vừa xác nhận nghỉ hưu ở Đại học California, Irvine (Mỹ), về làm việc ở Đại học Trùng Khánh.
Ông nổi tiếng trong giới toán học quốc tế vì chứng minh được một số giả thuyết nổi tiếng trong lý thuyết số hiện đại, tiêu biểu là giả thuyết Dwork, có từ năm 1973. Đây được coi là nền tảng quan trọng để hiểu hành vi của các số nguyên tố.
Nhờ công trình này, năm 2001, ông giành Huy chương Morningside - giải thưởng cao quý nhất dành cho giới toán học Trung Quốc.
Thời trẻ, ông được coi là thần đồng khi đỗ khoa Toán của Đại học Công nghệ Thành Đô ở tuổi 14. Năm 1991, ông lấy bằng tiến sĩ ở Đại học Washington (Mỹ) rồi ở lại làm việc.
7. Wu Meng
Theo website của Đại học Hồ Nam, Wu Meng gia nhập khoa Toán của trường từ tháng 8 năm ngoái, làm giáo sư toàn thời gian về toán học cơ bản. Trước đó, ông giảng dạy ở Đại học Oulu, một trong những đại học lớn nhất Phần Lan.
Wu gây tiếng vang năm 2019 nhờ giải quyết một bài toán tồn tại hơn 50 năm liên quan giả thuyết Furstenberg, nghiên cứu cách các số thay đổi cấu trúc khi được biểu diễn trong các hệ cơ số khác nhau.
Thời trẻ, Wu học cử nhân Toán ở Đại học Picardy Jules Verne (Pháp) năm 2006. Ông cũng học cao học ở trường này, lấy bằng tiến sĩ năm 2013.
8. Li Hanfeng
Như Daqing Wan, giáo sư Li Hanfeng chọn Đại học Trùng Khánh làm bến đỗ khi trở về Trung Quốc, rời ghế ở Đại học Buffalo (Mỹ).
Nghiên cứu của ông tập trung vào phân tích hàm, đại số toán tử, hình học phi giao hoán, hệ động lực và lý thuyết số tổ hợp. Ông là một trong những nhà Toán học hiếm hoi có bài báo được xuất bản ở cả bốn tạp chí danh giá nhất trong lĩnh vực (Annals of Mathematics, Inventiones Mathematicae, Journal of the American Mathematical Society và Acta Mathematica).
Li nhận bằng cử nhân Toán từ Đại học Bắc Kinh năm 1997, lấy bằng tiến sĩ ở Đại học California, Berkeley năm 2002.
Những năm gần đây, Trung Quốc tích cực thu hút các nhà khoa học, nhà nghiên cứu và chuyên gia nước ngoài. Tiêu biểu là chương trình tuyển dụng nhân tài cấp cao "Ngàn Tài năng", tạo điều kiện thuận lợi về visa và các ưu đãi tài chính hào phóng.
Ý kiến bạn đọc (0)