Giỗ Tổ Hùng Vương - Khơi dậy “nghĩa đồng bào”

Thứ 6: 14:06 ngày 03/04/2026

Cứ mỗi độ tháng Ba âm lịch, hàng triệu trái tim người Việt, dù ở trong nước hay đang bôn ba nơi xứ người, lại cùng hướng về vùng Đất Tổ linh thiêng.

Câu ca dao quen thuộc: “Dù ai đi ngược về xuôi/ Nhớ ngày Giỗ Tổ mùng mười tháng Ba” không chỉ là lời nhắc về một ngày lễ, mà còn là tiếng gọi từ tiềm thức, nhắc nhớ hai chữ “đồng bào” - danh xưng thiêng liêng chỉ có ở dân tộc Việt Nam. Lễ Giỗ Tổ Hùng Vương hằng năm chính là dịp để khơi dậy nghĩa đồng bào, củng cố tinh thần đoàn kết, tạo nên sức mạnh nội sinh quan trọng để dân tộc phát triển bền vững trong thời đại mới.

Giỗ Tổ Hùng Vương hằng năm là dịp để đồng bào trong nước và kiều bào ở nước ngoài thành kính tri ân công đức tổ tiên.

Khái niệm “đồng bào” (cùng một bọc) bắt nguồn từ truyền thuyết bọc trăm trứng của Mẹ Âu Cơ và Cha Lạc Long Quân. Đó là sợi dây tâm linh gắn kết mọi người dân Việt, không phân biệt vùng miền, tôn giáo hay dân tộc. Trong khi nhiều quốc gia định nghĩa công dân qua các văn bản pháp lý, người Việt còn định nghĩa nhau bằng tình máu mủ, bằng sự gắn bó của những con người có chung một cội nguồn.

Tinh thần đoàn kết không phải là một khái niệm trừu tượng, nó được hiện thực hóa mạnh mẽ qua các hoạt động trong mùa lễ hội. Sự hội tụ của hàng triệu người tại núi Nghĩa Lĩnh không chỉ là hành động đi lễ, mà là sự xác tín về lòng tự hào dân tộc và đồng lòng.

Lễ Giỗ Tổ Hùng Vương là minh chứng sống động nhất cho nghĩa đồng bào. Tại Đền Hùng (Phú Thọ) hay bất cứ nơi đâu có người Việt sinh sống, từ miền núi phía Bắc đến đồng bằng sông Cửu Long, từ châu Mỹ, châu Âu đến Nhật Bản, người dân đều thành kính dâng hương hướng về nguồn cội. Ý thức về cội nguồn chính là nền tảng của sự cố kết cộng đồng. Khi cùng nhận mình là con cháu các Vua Hùng, mọi khác biệt, mâu thuẫn nhỏ nhặt đều trở nên thứ yếu trước tình nghĩa anh em một nhà. Ý nghĩa thiêng liêng của hai tiếng “đồng bào” trong bọc trăm trứng Mẹ Âu Cơ đã sinh ra tộc Việt càng được khẳng định sâu sắc.

Hình ảnh dòng người thành kính dâng hương tại Đền Hùng, những cụ già vượt hàng nghìn cây số, những em nhỏ lần đầu được cha mẹ đưa đi thăm viếng tổ tiên... tất cả tạo nên bức tranh sinh động về sự gắn kết cộng đồng.

Trong dòng người ấy, dù không quen biết, mọi người vẫn sẵn sàng sẻ chia với nhau từng ngụm nước, ổ bánh, hay nhường nhau lối đi giữa biển người đông đúc. Đó chính là biểu hiện giản dị mà sâu sắc của nghĩa đồng bào.

Trong lịch sử, cũng từ cội nguồn đoàn kết ấy, dân tộc ta đã vượt qua bao cuộc trường chinh chống ngoại xâm. Lời căn dặn thiêng liêng của Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Đền Hùng năm 1954: “Các Vua Hùng đã có công dựng nước, Bác cháu ta phải cùng nhau giữ lấy nước” đã trở thành mệnh lệnh từ trái tim, tiếp nối và lan tỏa sức mạnh đại đoàn kết dân tộc.

Trong giai đoạn hội nhập quốc tế sâu rộng, tinh thần “nghĩa đồng bào” từ Lễ Giỗ Tổ đóng vai trò là “mỏ neo” văn hóa, giúp cộng đồng người Việt giữ vững bản sắc và cùng nhau phát triển kinh tế. Trong đại dịch COVID-19, trong bão Yagi hay các đợt thiên tai bão lũ hằng năm, truyền thống “bầu ơi thương lấy bí cùng” lại trỗi dậy mạnh mẽ.

Những chuyến xe chở nặng “nghĩa đồng bào” mang hàng hóa cứu trợ xuyên đêm, xuyên địa phương hay những “cây ATM gạo”... là minh chứng cho tinh thần đoàn kết khởi nguồn từ đạo lý hướng về tổ tiên. Nghĩa đồng bào giúp cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam nói chung, doanh nghiệp Đất Tổ liên kết chặt chẽ hơn khi mỗi người Việt ưu tiên dùng hàng Việt, doanh nghiệp Đất Tổ đoàn kết tương trợ nhau cùng phát triển, làm giầu cho quê hương... hay hàng ngàn doanh nhân Việt kiều hướng vốn đầu tư về quê hương, đó chính là sự cụ thể hóa tinh thần đoàn kết với mục tiêu cao cả nhằm xây dựng đất nước ngày càng giàu mạnh.

Sức mạnh đại đoàn kết của dân tộc Việt Nam qua hàng ngàn năm nay đều bắt nguồn từ hai tiếng đồng bào. Đây là nguồn cội của sức mạnh nội sinh, đưa đất nước vững bước vào kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.

Lễ Giỗ Tổ còn là “bài học lịch sử” sinh động nhất, ý nghĩa nhất cho thế hệ trẻ nhớ về hai chữ “cội nguồn” và hiểu thêm nghĩa “đồng bào”. Khi hiểu về nguồn cội - nơi cha ông đổ bao máu xương trong hành trình dựng nước, giữ nước và trao truyền cho đến hôm nay, thế hệ trẻ thời đại Hồ Chí Minh sẽ có ý thức trách nhiệm hơn trong việc giữ gìn non sông và đóng góp trí tuệ cho sự phát triển chung của dân tộc Việt Nam Anh hùng...

Giỗ Tổ Hùng Vương hằng năm không chỉ là một nghi lễ tâm linh mà là dịp để “làm mới” sức mạnh đại đoàn kết dân tộc, cố kết thêm nghĩa ‘đồng bào” trong lòng con dân đất Việt. Nghĩa đồng bào, vốn được hun đúc qua hàng ngàn năm lịch sử, chính là sợi chỉ đỏ xuyên suốt giúp chúng ta vượt qua mọi khó khăn. Và trong hành trình dựng xây đất nước, để đưa Việt Nam trở thành quốc gia phát triển, chúng ta cần tiếp tục gìn giữ và phát huy giá trị của ngày Giỗ Tổ.