Đối tượng Nguyễn Công Hậu (SN 1994) ở thôn An Nguyễn, xã Cương Sơn (Lục Nam) và Nguyễn Thị Hằng (1997) ở thôn Trại, xã Quảng Thanh, huyện Thủy Nguyên (Hải Phòng) bị TAND tỉnh xét xử về tội mua bán người cuối năm 2016. Ảnh: Chí Dũng.

Nỗi khổ cực của nạn nhân

Sau gần 30 năm tha hương nơi đất khách, quê người vì bị lừa bán, chị T (SN 1977) mới được trở về Việt Nam. Ngồi trong ngôi nhà thân thuộc của gia đình ở đường Huyền Quang, phường Hoàng Văn Thụ (TP Bắc Giang), chị vẫn còn rùng mình sợ hãi khi nghĩ lại quãng đời dài dằng dặc đã qua. Không giấu giếm, chị cay đắng kể lại câu chuyện của mình.

Năm 1990, một người cô họ tên K (người này lấy chồng Trung Quốc) về nhà chị chơi. Lúc ấy T mới 13 tuổi, xinh xắn, phổng phao. Được cô họ thường xuyên khen ngợi, quan tâm hỏi han, mua cho quần áo, đồ dùng, T vui lắm. Gia đình T cũng biết điều này và tin tưởng K mà ít ai ngờ đó chỉ là chiêu trò để ả lừa bán đứa cháu ngây thơ làm vợ một người đàn ông Trung Quốc. Bị đưa đến một vùng xa xôi, hẻo lánh, chịu bao tủi nhục, cay đắng, hơn một năm sau, T trốn thoát khỏi ngôi nhà trên. Không biết tiếng Trung, chưa quen địa hình, T lại tiếp tục trở thành nạn nhân lần nữa của những kẻ buôn người. Sống với người đàn ông thứ hai có hai mặt con, mặc dù gia đình này đối xử tốt với chị nhưng hôn nhân không có tình yêu, cuộc sống quá cực nhọc, nghèo khó, bất đồng ngôn ngữ cộng với nỗi nhớ quê hương, cha mẹ, người thân khiến chị buồn rầu và luôn có ý định bỏ trốn. Tháng 6 vừa qua, chị tìm được về Việt Nam và làm đơn trình báo cơ quan công an tố cáo người cô họ bán chị mấy chục năm trước.

Hầu hết phụ nữ bị lừa bán sang Trung Quốc đều lâm vào hoàn cảnh bi đát, bị bóc lột sức lao động hoặc đày đọa cả thể xác lẫn tinh thần. Năm 2007, Th (SN 1990) ở thôn Mai Thượng, xã Hương Mai (Việt Yên) cũng bị người dì họ bán vào một nhà chứa. Th bị ép bán dâm trong thời gian dài. Công an Trung Quốc phát hiện Th ở khu vực giáp cửa khẩu Móng Cái (Quảng Ninh), Th cứ ngây ngây, dại dại chẳng nhớ gì. Gia đình biết tin đến đón Th, em không nhận ra người thân, khắp cơ thể nổi đầy mụn nhọt vì mắc phải căn bệnh thế kỷ HIV. Gia đình vốn đã nghèo khó nay càng trở nên túng quẫn. Điều an ủi là Th thường xuyên được các tổ chức đoàn thể, chính quyền xã quan tâm, hỗ trợ tiền khám chữa bệnh và hỏi thăm, không kỳ thị.

Theo Chi cục Phòng chống tệ nạn xã hội (Sở Lao động- Thương binh và Xã hội), toàn tỉnh có khoảng 200 nạn nhân xác định bị mua bán và hơn 300 người nghi bị mua bán. 6 tháng đầu năm nay, lực lượng chức năng khởi tố một vụ, hai đối tượng, tiếp nhận ba đơn trình báo, tố cáo hành vi mua bán người. Trên thực tế, vẫn còn nhiều người được giải cứu trở về nhưng không tố giác hành vi phạm tội của bọn buôn người với cơ quan chức năng vì e ngại, xấu hổ, sợ ảnh hưởng đến tương lai.

Nêu cao cảnh giác

Đa phần những nạn nhân bị mua bán trở về đều là phụ nữ, trẻ em gái có hoàn cảnh khó khăn. Họ mong muốn có cuộc sống đủ đầy hơn nhưng chưa có đủ thông tin và thiếu kiến thức xã hội. Kẻ xấu thường lợi dụng sự nhẹ dạ của nạn nhân, giăng "cạm bẫy" để tìm cách tiếp cận. Với vỏ bọc hoàn hảo như nhà đẹp, xe sang, cuộc sống sung túc, chúng vẽ ra viễn cảnh đáng mơ ước, tạo niềm tin cho bị hại bằng những lời dụ dỗ ngon ngọt. Đại tá Lại Văn Đông, Trưởng Phòng Cảnh sát hình sự (PC45 - Công an tỉnh) cho biết: "Thủ đoạn của bọn tội phạm mua bán người rất đa dạng, tinh vi. Không chỉ thông qua các mối quan hệ sẵn có, từ mạng xã hội mà chúng còn vờ tán tỉnh, yêu đương, rủ đi chơi ở biên giới rồi bán trao tay. Cũng có trường hợp đưa ra lời dụ dỗ về một công việc nhàn hạ, lương cao. Cuối cùng, nhiều phụ nữ, trẻ em gái bị lừa bán cho các chủ chứa mại dâm hoặc làm vợ người nước ngoài, khi nhận ra âm mưu của kẻ xấu thì nạn nhân bị đe dọa, ép buộc và rất khó chạy trốn".

Để ngăn chặn hành vi này thì việc nâng cao ý thức cảnh giác, phòng ngừa của người dân là rất quan trọng. Các cơ quan truyền thông, ngành chức năng, địa phương trong tỉnh đã đẩy mạnh tuyên truyền theo đối tượng, tập trung ở những nơi có nguy cơ cao như miền núi, vùng khó khăn. Hằng năm đều cấp phát tài liệu tập huấn liên ngành phòng, chống mua bán người cho các địa phương. Hội phụ nữ các cấp tổ chức buổi tọa đàm về nội dung này. Từ những câu chuyện thực tế của các nạn nhân đã giúp bà con phần nào nâng cao nhận thức, nhận biết được những hành vi, thủ đoạn của bọn buôn người.

Bên cạnh đó, sự quan tâm, hỗ trợ nạn nhân bị mua bán trở về của các cấp chính quyền, đoàn thể cũng là giải pháp quan trong giúp họ hòa nhập cộng đồng.

Ngọc Anh