Trái Đất không thương lượng. Trái Đất cũng không chờ đợi con người đạt được đồng thuận. Trong khi các cuộc thảo luận về biến đổi khí hậu vẫn tiếp tục diễn ra trên khắp thế giới, nhiệt độ toàn cầu liên tiếp lập các kỷ lục mới, các đợt nắng nóng cực đoan, cháy rừng, lũ lụt và hạn hán xuất hiện ngày càng dày đặc. Những cảnh báo từng được xem là kịch bản cho tương lai giờ đang dần trở thành hiện thực.

Cảnh khô hạn do nắng nóng kéo dài tại một hồ nước ở California, Mỹ.

Năm 2025 được ghi nhận là một trong những năm nóng nhất lịch sử, tiếp tục nối dài xu hướng nhiệt độ toàn cầu gia tăng trong suốt hơn một thập niên qua.

Trong nhiều năm, ngưỡng tăng nhiệt độ toàn cầu 1,5 độ C so với thời kỳ tiền công nghiệp được coi là giới hạn quan trọng nhằm tránh những tác động nghiêm trọng nhất của biến đổi khí hậu. Thế nhưng, những năm gần đây, nhiệt độ trung bình toàn cầu đã nhiều lần vượt ngưỡng này trong thời gian ngắn, cho thấy khoảng cách giữa cảnh báo khoa học và thực tế đang ngày càng thu hẹp.

Bởi vậy, Ngày Môi trường Thế giới 5/6 không còn đơn thuần là một chiến dịch nâng cao nhận thức.

Với chủ đề “Toàn cầu chung tay hành động vì khí hậu,” sự kiện năm 2026 phản ánh một thực tế cấp bách hơn: thế giới không thiếu những lời cảnh báo về biến đổi khí hậu, điều còn thiếu là tốc độ và quy mô hành động tương xứng.

Theo Chương trình Môi trường Liên hợp quốc (UNEP), cuộc chiến chống biến đổi khí hậu đang bước sang giai đoạn quyết định. Trọng tâm hiện nay không chỉ là giảm phát thải khí nhà kính mà còn là nâng cao khả năng chống chịu của các đô thị, đẩy nhanh chuyển đổi năng lượng sạch và ứng dụng các công nghệ mới, trong đó có trí tuệ nhân tạo (AI), nhằm quản lý hiệu quả hơn các rủi ro khí hậu.

Tuy nhiên, tốc độ hành động vẫn chưa theo kịp tốc độ biến đổi của khí hậu. Theo UNEP, lượng phát thải khí nhà kính toàn cầu năm 2024 đã đạt khoảng 58 tỷ tấn CO₂, mức cao nhất từng được ghi nhận. Nếu xu hướng này tiếp tục, nhiệt độ Trái Đất có thể tăng từ 2,5 đến 4,6 độ C vào cuối thế kỷ - cao hơn rất nhiều so với mục tiêu mà cộng đồng quốc tế đặt ra trong Hiệp định Paris về biến đổi khí hậu.

Điều đáng lo ngại là các nguy cơ hiện nay không chỉ nằm ở những con số. Giới khoa học từ lâu đã cảnh báo về các “điểm tới hạn” của hệ thống khí hậu toàn cầu. Đó có thể là sự tan chảy không thể đảo ngược của các dải băng lớn tại Greenland và Tây Nam Cực, tình trạng suy thoái nghiêm trọng của rừng Amazon hay sự biến mất của các rạn san hô trên quy mô toàn cầu. Một khi những ngưỡng này bị vượt qua, các tác động dây chuyền có thể kéo dài hàng thế hệ và nằm ngoài khả năng kiểm soát của con người.

Tác động của biến đổi khí hậu cũng không còn giới hạn trong phạm vi môi trường. Nhiều nghiên cứu quốc tế dự báo thiệt hại kinh tế do biến đổi khí hậu có thể tương đương khoảng 22% GDP toàn cầu vào cuối thế kỷ. Điều đó đồng nghĩa với việc tăng trưởng kinh tế, an ninh lương thực, nguồn nước, y tế và sinh kế của hàng tỷ người đều có nguy cơ bị ảnh hưởng.

Dù bức tranh tổng thể còn nhiều gam màu xám, thế giới vẫn đang chứng kiến những tín hiệu tích cực từ quá trình chuyển đổi xanh.

Tại châu Âu, Đan Mạch hiện sản xuất hơn một nửa lượng điện tiêu thụ từ năng lượng gió. Thụy Điển vừa duy trì tăng trưởng kinh tế vừa giảm phát thải nhờ chính sách thuế carbon được triển khai từ nhiều năm trước. Na Uy trở thành hình mẫu toàn cầu trong phổ cập xe điện, trong khi Costa Rica được đánh giá cao nhờ các chương trình phục hồi rừng quy mô lớn.

Ở châu Á, quá trình chuyển đổi năng lượng cũng đang diễn ra mạnh mẽ. Trung Quốc tiếp tục dẫn đầu thế giới về đầu tư vào năng lượng tái tạo và xe điện. Trong khi đó, Ấn Độ đẩy nhanh phát triển các dự án điện mặt trời quy mô lớn nhằm đáp ứng nhu cầu năng lượng ngày càng tăng của nền kinh tế.

Những ví dụ này cho thấy ứng phó với biến đổi khí hậu không chỉ là câu chuyện bảo vệ môi trường. Nếu được triển khai đúng hướng, quá trình chuyển đổi xanh hoàn toàn có thể trở thành động lực tăng trưởng mới, tạo việc làm, thúc đẩy đổi mới công nghệ và nâng cao sức cạnh tranh của nền kinh tế.

Đối với Việt Nam, biến đổi khí hậu là một trong những thách thức phát triển lớn nhất trong nhiều thập niên tới. Tại Hội nghị Các bên tham gia Công ước khung của Liên hợp quốc về biến đổi khí hậu lần thứ 26 (COP26) năm 2021, Việt Nam đã đưa ra cam kết đạt phát thải ròng bằng 0 (Net Zero) vào năm 2050.

Cam kết này sau đó được cụ thể hóa bằng Chiến lược quốc gia về biến đổi khí hậu giai đoạn đến năm 2050 cùng nhiều chương trình hành động trong các lĩnh vực năng lượng, giao thông, sản xuất và phát triển bền vững. Dù còn nhiều khó khăn về nguồn lực và công nghệ, quá trình chuyển đổi xanh của Việt Nam đã ghi nhận những kết quả bước đầu tích cực.

Quan trọng hơn, những nỗ lực đó phản ánh xu hướng chung của thế giới: ứng phó với biến đổi khí hậu không còn là câu chuyện của tương lai, mà đã trở thành yêu cầu phát triển của hiện tại.

Ngày Môi trường Thế giới năm 2026 vì thế mang ý nghĩa vượt xa khuôn khổ của một sự kiện thường niên. Nhân loại đang sở hữu nhiều công nghệ hơn bất kỳ thời điểm nào trong lịch sử. Năng lượng tái tạo ngày càng rẻ hơn, các giải pháp lưu trữ điện ngày càng hiệu quả hơn, còn AI đang mở ra những công cụ mới để dự báo và quản lý rủi ro khí hậu. Nguồn lực tài chính và tri thức khoa học cũng chưa bao giờ dồi dào như hiện nay.

Thế nhưng, điều đang trở nên khan hiếm nhất lại là thời gian. Cuộc chiến chống biến đổi khí hậu chưa phải là cuộc chiến đã được định đoạt. Thế giới vẫn còn cơ hội để thay đổi quỹ đạo hiện nay. Nhưng mỗi năm hành động bị trì hoãn sẽ khiến chi phí kinh tế, xã hội và môi trường trở nên đắt đỏ hơn.

Trái Đất vẫn đang gửi đi những tín hiệu cảnh báo ngày một rõ ràng.

Vấn đề không còn là liệu con người có nghe thấy hay không, mà là liệu chúng ta có hành động đủ nhanh trước khi đồng hồ khí hậu điểm tới những giới hạn không thể đảo ngược. Và trong cuộc đua với biến đổi khí hậu, mỗi năm bị bỏ lỡ hôm nay có thể phải trả giá bằng nhiều thập niên nỗ lực trong tương lai.

Kế hoạch phun nước biển lên trời để chống biến đổi khí hậu

Nhóm chuyên gia tại Đại học Manchester muốn phun nước biển dạng sương vào mây nhằm phản xạ ánh sáng Mặt Trời ra không gian, giảm nhiệt cho Trái Đất.

Chăm sóc sức khỏe thích ứng với biến đổi khí hậu

BẮC NINH - Biến đổi khí hậu khiến nhiều loại bệnh bùng phát sớm hơn, diễn biến phức tạp hơn và có xu hướng trẻ hóa, tạo sức ép ngày càng lớn lên công tác chăm sóc sức khỏe.

Biến đổi khí hậu kéo dài mùa Hè tại Nhật Bản "thêm khoảng ba tuần"

Tại Nhật Bản, ngày bắt đầu mùa Hè đến sớm hơn khoảng 12,6 ngày và ngày kết thúc muộn hơn khoảng 8,8 ngày, tương ứng với việc mùa Hè kéo dài thêm khoảng 21,4 ngày trong vòng hơn 40 năm qua.

Biến đổi khí hậu: Biển New Zealand ấm lên nhanh hơn 34% so với mức trung bình toàn cầu

Tờ The Guardian ngày 8/10 đưa tin, theo bản báo cáo “Our Marine Environment 2025” do Bộ Môi trường và Cơ quan Thống kê New Zealand công bố, các vùng biển của New Zealand đang ấm lên với tốc độ nhanh hơn 34% so với mức trung bình toàn cầu, làm gia tăng rủi ro cho cộng đồng và các ngành công nghiệp ven biển.

Bắc Ninh: Chủ động ứng phó với biến đổi khí hậu, tăng cường quản lý tài nguyên và bảo vệ môi trường

BẮC NINH - Phó Chủ tịch UBND tỉnh Đào Quang Khải vừa ký ban hành Kế hoạch số 19/KH-UBND về thực hiện Nghị quyết số 122/NQ-CP ngày 8/5/2025 của Chính phủ ban hành Kế hoạch thực hiện Kết luận số 81-KL/TW ngày 4/6/2024 của Bộ Chính trị về tiếp tục thực hiện Nghị quyết Trung ương 7 khoá XI về chủ động ứng phó với biến đổi khí hậu, tăng cường quản lý tài nguyên và bảo vệ môi trường.