Là người đầu tiên đặt câu hỏi, Phó Chủ tịch Quốc hội Phùng Quốc Hiển nêu lên những vấn đề của ngành Điện. “Nhiều ý kiến cho rằng, Quy hoạch điện có phần “xơ cứng", chậm điều chỉnh... dẫn đến mất cơ hội thu hút đầu tư. Chủ trương của Đảng là vận hành nền kinh tế theo cơ chế thị trường nhưng qua xem xét thấy rằng, cả giá điện đầu vào, giá điện bán ra đều chưa bám sát cơ chế thị trường nên giảm động lực sự phát triển, có phải như vậy không?”, Phó Chủ tịch Quốc hội Phùng Quốc Hiển nêu câu hỏi.

Bộ trưởng Bộ Công Thương Trần Tuấn Anh.

Phó Chủ tịch Hội đồng Dân tộc của Quốc hội Nguyễn Lâm Thành cho biết, cử tri và người dân rất quan tâm đến chính sách giảm giá điện do ảnh hưởng của dịch Covid-19. “Xin Bộ trưởng cho biết kết quả, tác động của chính sách này giúp đại biểu Quốc hội, nhân dân giám sát”, đại biểu đặt vấn đề.

Cũng quan tâm đến giá điện, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Tài chính - Ngân sách của Quốc hội Hoàng Quang Hàm chất vấn: "Từ năm 2011 đến nay đã 9 lần điều chỉnh giá điện bán lẻ, trong đó cả 9 lần đều điều chỉnh tăng chứ không điều chỉnh giảm... Xin hỏi đến bao giờ chúng ta có thể bàn chuyện giảm giá điện?".

Giải trình các vấn đề, Bộ trưởng Bộ Công Thương Trần Tuấn Anh thẳng thắn thừa nhận những tồn tại trong lĩnh vực điện lực hiện nay, trong đó có Quy hoạch điện VII. Cụ thể, Quy hoạch điện VII và Quy hoạch điện VII điều chỉnh có dự báo về năng lượng tái tạo như điện gió không đúng thực tế. Trong khi đó, Việt Nam có tiềm năng về điện năng lượng tái tạo. Hay trữ lượng dầu khí ngày càng suy giảm, nguồn khí bổ sung cho nhà máy điện bị thiếu, nguy cơ dẫn đến thiếu điện. Đây chính là vấn đề "xơ cứng" của sơ đồ điện này. Việc "xơ cứng" này đã ảnh hưởng đến thu hút nguồn lực, đặc biệt là nguồn lực doanh nghiệp tư nhân.

Liên quan đến vận hành điện theo cơ chế thị trường và giá điện, Bộ trưởng Trần Tuấn Anh khẳng định, Việt Nam đang hướng tới mục tiêu xây dựng thị trường điện cạnh tranh. Theo Đề án được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt năm 2011 có 3 cấp độ: Đầu tiên là thị trường phát điện cạnh tranh bắt đầu thực hiện từ năm 2011 - 2012 và đến nay đã hoàn chỉnh; đã có hơn 94 nhà máy điện tham gia vào thị trường.

Cấp độ hai là thị trường bán buôn điện cạnh tranh, được triển khai từ năm 2018 và đến năm 2019 đã có thị trường này; tiến hành bán điện cạnh tranh với các tổng công ty lớn ngoài EVN tham gia trực tiếp.

Cấp độ ba là bán lẻ điện cạnh tranh dự kiến sẽ triển khai thực hiện năm 2024, sau khi có tổng kết thí điểm từ năm 2021 - 2024 để bảo đảm ổn định và tính khả thi, hiệu quả của mô hình này. Theo đó, giá điện có tăng, có giảm sẽ theo cơ chế giá đầu vào, giá thành sản xuất sẽ quyết định giá điện trên cơ sở công khai, minh bạch theo quy luật của thị trường với sự cạnh tranh bình đẳng của các thành phần tham gia thị trường điện.

Theo Bộ trưởng, đến khi đó, Nhà nước chỉ quản lý phí của hệ thống truyền tải và phân phối; còn lại cơ chế, cơ cấu giá thành sản xuất quyết định giá bán lẻ. "Vì vậy, có thể khẳng định đến năm 2024, thực tế mới là thị trường hoàn chỉnh và giá điện vận hành theo đúng cơ chế thị trường. Còn hiện nay chưa làm được điều đó", Bộ trưởng nêu rõ.

Bộ trưởng Trần Tuấn Anh giải thích, thời gian qua, mặc dù mong muốn xây dựng giá điện theo cơ chế thị trường nhưng theo Luật Giá, Nhà nước phải điều tiết giá, hỗ trợ cho các đối tượng xã hội, người nghèo. "Đúng như đại biểu nêu, thời gian qua, giá điện chỉ tăng chứ không có giảm vì trong thời gian từ 2011-2020, khi thực hiện thị trường điện cạnh tranh, chúng ta chưa bảo đảm được cân đối giá thành sản xuất điện của EVN và các doanh nghiệp đầu tư. Trên thực tế, người tiêu dùng và người sử dụng điện chưa có cơ hội được hưởng cơ chế điện giảm giá”, Bộ trưởng phân tích.

Theo Bộ trưởng Trần Tuấn Anh, các yếu tố đầu vào, chi phí sản xuất điện luôn tăng chứ chưa giảm. Vừa qua, do tác động của dịch Covid-19, giá dầu, giá khí hóa lỏng, giá than trên thế giới giảm, Bộ đã chủ động cùng với EVN đề xuất phương án giảm khoảng 10% giá điện, góp phần giảm bớt khó khăn cho người dân, doanh nghiệp.

Bộ trưởng Công Thương cho biết, Bộ đang tiếp tục nghiên cứu xây dựng giá bán lẻ điện. Thời gian qua, Bộ Công Thương đã đưa ra lấy ý kiến dư luận biểu giá bán lẻ điện bậc thang cũng như cơ chế điện một giá. Tuy nhiên, sau khi nghiên cứu, đánh giá và tiếp thu các ý kiến đóng góp, Bộ Công Thương thấy vẫn còn nhiều tồn tại nên đã chủ động xin rút lại phương án điện một giá, tiếp tục nghiên cứu, hoàn chỉnh thêm.

“Chúng tôi thấy tiếc và bức xúc khi chưa giảm được giá điện nhưng thời gian tới đây, khi hình thành thị trường điện cạnh tranh, giá điện sẽ thực sự minh bạch, công khai. Tôi tin rằng lúc đó sẽ đảm bảo các yếu tố của thị trường, giá điện có lên, có xuống và phù hợp với sự vận hành của thị trường”, Bộ trưởng Trần Tuấn Anh cho biết.

Bộ Công Thương công bố giải pháp ứng phó nguy cơ thiếu điện

Trước nguy cơ thiếu điện, Bộ Công Thương đã đưa ra một loạt giải pháp. Bộ cho rằng, khi các giải pháp này được triển khai đồng bộ, Việt Nam có khả năng bảo đảm cung ứng điện.

Theo TTXVN