Bắc Ninh
Dồn điền đổi thửa tạo tiền đề phát triển nông nghiệp hàng hóa
Thứ 5: 08:37 ngày 26/06/2014
(BGĐT)- Dồn điền, đổi thửa là quá trình chỉnh trang, sắp xếp đồng ruộng tạo thuận lợi cho canh tác, thu hoạch, đồng thời tạo quỹ đất làm đường giao thông, thuỷ lợi nội đồng, xây dựng các công trình phúc lợi. Đây là chủ trương quan trọng nhằm hiện thực hoá Chương trình mục tiêu quốc gia Xây dựng nông thôn mới. Nhiều nơi nông dân trên địa bàn tỉnh Bắc Giang đã tích cực hưởng ứng, hình thành vùng sản xuất hàng hoá tập trung cho hiệu quả rõ rệt.
Từ chủ trương đến hiện thực
Ngày 2-4-2004, Ban Thường vụ Tỉnh uỷ (Khoá XV) đã ban hành Chỉ thị số 06-CT/TU về tăng cường lãnh đạo, chỉ đạo việc thực hiện nhiệm vụ dồn điền, đổi thửa (DĐĐT), khắc phục tình trạng ruộng đất phân tán, manh mún trong sản xuất nông nghiệp. Tuy chưa có tổng kết đánh giá toàn diện nhưng trên thực tế, Chỉ thị đã mang lại một số kết quả nhất định. Số thửa bình quân trên một hộ giảm đáng kể (11-13 thửa/hộ, xuống còn từ 7-9 thửa/hộ); từng bước chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi; hình thành một số vùng sản xuất nông nghiệp hàng hoá tập trung, xây dựng được thương hiệu cho các nông sản tiêu biểu của tỉnh; tăng giá trị thu nhập trên đơn vị diện tích.
Mặc dù vậy, việc DĐĐT giai đoạn này chưa gắn với quy hoạch lại đồng ruộng và chuyển đổi phương thức canh tác; số thửa bình quân/hộ còn cao, chưa liền vùng, mối liên kết "4 nhà” thiếu bền vững; diện tích không đủ lớn tạo điều kiện cho ứng dụng tiến bộ kỹ thuật cũng như đưa phương tiện cơ giới vào sản xuất. Bà Đỗ Thị Kính, thôn Khả Lý Hạ, xã Quảng Minh (Việt Yên) cho biết: "Nhà tôi có 7 sào ruộng nhưng chia thành 10 thửa ở nhiều xứ đồng khác nhau. Ruộng hẹp, dùng trâu, bò cày bừa còn khó huống chi đưa máy móc...” Không riêng xã nào mà tình trạng này xảy ra ở tất cả các vùng nông thôn của tỉnh.
Nhằm khắc phục những hạn chế, phát huy kết quả của giai đoạn trước, tạo cơ sở cho phát triển sản xuất nông nghiệp hàng hoá một cách bền vững, năm 2012 và đầu năm 2013, tỉnh đã thí điểm DĐĐT, tổ chức các mô hình sản xuất trên cánh đồng mẫu tại huyện Yên Dũng, Tân Yên.
Từ kết quả thí điểm, ngày 1-7-2013, Ban Thường vụ Tỉnh uỷ đã ban hành Chỉ thị 12 về việc tiếp tục vận động nông dân DĐĐT, tổ chức các mô hình sản xuất hàng hóa tập trung trong lĩnh vực nông nghiệp triển khai trong toàn tỉnh.
Lãnh đạo thôn Thiết Nham, xã Minh Đức (Việt Yên) đánh giá năng suất lạc giống vụ xuân 2014 trên cánh đồng mẫu.
Chỉ thị đặt ra mục tiêu phấn đấu đến năm 2020 dồn đổi từ 15 đến 20 nghìn ha ở những địa bàn có điều kiện thuận lợi; sau DĐĐT mỗi hộ gia đình, cá nhân chỉ còn từ 1 đến 3 thửa, riêng đối với các xã miền núi của 4 huyện Sơn Động, Lục Nam, Lục Ngạn, Yên Thế còn từ 2 đến 4 thửa/hộ. Mỗi huyện, thành phố xây dựng từ 3 đến 5 điểm sản xuất tập trung theo mô hình cánh đồng mẫu lớn.
Cùng đó, ngày 11-7-2013, HĐND tỉnh ban hành Nghị quyết số 06 về chính sách hỗ trợ, khuyến khích DĐĐT, xây dựng cánh đồng mẫu trên địa bàn tỉnh giai đoạn 2014-2016.
Theo đó, mỗi ha sau khi DĐĐT sẽ được hỗ trợ 5 triệu đồng chi phí cấp đổi chứng nhận quyền sử dụng đất, chỉnh trang đồng ruộng. Các tổ chức, cá nhân, hộ nông dân khi tham gia xây dựng cánh đồng mẫu từ 10 ha trở lên trồng các loại cây như: Lúa lai và lúa chất lượng; lạc giống, lạc thâm canh; rau chế biến; rau an toàn sẽ được hỗ trợ từ 300 đến 600 triệu đồng/cánh đồng tùy theo diện tích để cơ giới hóa khâu làm đất và thu hoạch, xây dựng hạ tầng khu vực sản xuất. Giai đoạn 2014-2016, toàn tỉnh có kế hoạch dồn, đổi hơn 10 nghìn ha tại 342 thôn thuộc 76 xã.
Thành công nhờ đồng thuận
Quá trình triển khai DĐĐT đã nhận được sự đồng tình, ủng hộ của nhân dân. Đến nay toàn huyện Yên Dũng dồn đổi, giao hơn 640 ha ruộng trên thực địa cho người dân, tập trung tại các xã Tiến Dũng, Đức Giang, Cảnh Thuỵ. Nhiều nhất là xã Tiến Dũng với hơn 440 ha. Sau khi thông báo chủ trương DĐĐT đến người dân, các thôn của xã Tiến Dũng họp chi bộ, ra nghị quyết, thành lập tiểu ban DĐĐT, đảng viên tích cực làm trước. Tất cả các bước đều công khai để người dân thảo luận, thống nhất mới bắt tay thực hiện. Trong các cuộc họp dân đều có cán bộ xã về dự, sẵn sàng trao đổi, giải đáp những thắc mắc.
Ông Nguyễn Văn Công, Phó Chủ tịch UBND xã Tiến Dũng cho biết: "Đến nay, 8 thôn đã dồn đổi xong. Trước đây, mỗi hộ bình quân có 7-8 thửa ruộng nay chỉ còn 3 thửa. Hiện, xã đang làm các thủ tục để dồn đổi ở thôn còn lại và giao ruộng trên thực địa, đào đắp đường, mương ngay sau khi gặt lúa xuân, bảo đảm nông dân có ruộng mới cấy lúa mùa”.
Thôn Xuân Thành, xã Châu Minh (Hiệp Hoà) cũng là điểm sáng về DĐĐT. Thôn xây dựng phương án ruộng xấu đi với tốt, xa đi với gần để người dân bốc thăm; thuê máy ủi san gạt bờ, chia ruộng trực tiếp trên thực địa. Riêng ruộng xấu được tăng thêm một phần diện tích. Ngay trong vụ xuân này, thôn dồn đổi thành công hơn 125 ha đất canh tác, bình quân còn 1-2 thửa/hộ, giảm 20 thửa so với trước.
Căn cứ vào tình hình thực tế tại địa bàn, Ban Thường vụ Huyện uỷ Hiệp Hoà thành lập Ban chỉ đạo DĐĐT giai đoạn 2013-2016 và chọn 5 thôn của các xã: Châu Minh, Đoan Bái, Hợp Thịnh, Hoàng An, Xuân Cẩm làm điểm. Ngoài hỗ trợ của tỉnh và huyện, xã Hoàng An trích ngân sách 50 triệu đồng hỗ trợ thôn Bảo An chỉnh trang đồng ruộng; xã Đoan Bái hỗ trợ 50% tiền công san gạt bờ thửa; xã Hợp Thịnh thưởng cho thôn sớm hoàn thành dồn đổi ruộng…
Theo Ban chỉ đạo DĐĐT huyện Hiệp Hoà, toàn huyện đã dồn đổi hơn 300 ha đất canh tác; làm mới và tôn cạp 46 km bờ vùng, 20 km mương tưới tiêu. Sau dồn đổi tại 5 thôn còn bình quân 2 thửa/hộ, giảm 10 thửa so với trước.
Kết quả kiểm tra mới đây của tổ công tác DĐĐT tỉnh cho thấy, các huyện, thành phố đăng ký thực hiện dồn đổi gần 3 nghìn ha, tăng 794 ha so với kế hoạch. Đến nay, toàn tỉnh đã dồn đổi được hơn 1,9 nghìn ha.
Nhiều lợi ích sau dồn đổi
DĐĐT hình thành những ô thửa lớn, giao thông, thủy lợi nội đồng được cải tạo, nâng cấp đã tạo điều kiện thuận lợi cho nông dân canh tác. Ông Ngô Quang Minh, thôn Xuân Thành, xã Châu Minh (Hiệp Hòa) nói: "Trước đây, việc đồng áng rất vất vả từ di chuyển cày bừa, làm mạ, cấy, bón phân đến thu hoạch vì nhà tôi có tới 34 thửa ruộng. Sau dồn đổi chỉ còn 3 thửa, vào vụ tôi thuê máy làm đất, cấy mạ ném trong vài ngày là xong”.
Trò chuyện với bà Nguyễn Thị Long, thôn Chùa, xã Tiến Dũng (Yên Dũng) được biết trước kia gia đình bà có 5 thửa nhỏ thì nay dồn đổi lại thành hai thửa lớn, có mương, đường bao quanh. Việc lấy nước tưới thuận lợi, khi thu hoạch xe đỗ ngay đầu bờ, không phải gánh lúa quãng đường dài như trước.
|
Đánh giá của Sở Nông nghiệp và PTNT, các cánh đồng mẫu vụ mùa, vụ đông năm 2013 đều cho thu nhập bình quân tăng hơn so với đại trà từ 5 đến 7 triệu đồng/ha. Trong đó, riêng cánh đồng mẫu sản xuất lúa giống chất lượng tại xã Ngọc Lý (Tân Yên) đạt 49 triệu/ha tăng 13 triệu đồng/ha so với cấy đại trà. Một cánh đồng củ đậu tại xã An Thượng (Yên Thế) cho thu nhập cao hơn 27,5 triệu đồng/ha so với trồng manh mún.
Từ kết quả của năm trước, vụ chiêm xuân năm nay, các huyện, thành phố tiếp tục xây dựng 31 cánh đồng mẫu với diện tích từ 10 đến 50 ha, tăng gấp đôi so với năm ngoái và vượt kế hoạch đề ra. Trong đó, 25 cánh đồng lúa, 2 cánh đồng lạc, 4 cánh đồng sản xuất rau an toàn. Năng suất lúa Thiên ưu 8 trên cánh đồng mẫu xã Danh Thắng đạt gần 67 tạ/ha, cao hơn giống đối chứng KD 18 là 11,1 tạ/ha; cánh đồng mẫu sản xuất lạc giống TK10 rộng 30 ha, thôn Thiết Nham, xã Minh Đức (Việt Yên) có năng suất bình quân đạt 25 tạ/ha, cao hơn 3 tạ/ha so với trồng đại trà.
Tiểu ban dồn điền đổi thửa xã Tân Thịnh (Lạng Giang) đo đạc, tổ chức giao ruộng trên thực địa cho hộ dân.
Dồn điền đổi thửa (DĐĐT) thúc đẩy quá trình chuyển đổi phương thức sản xuất hộ từ nhỏ lẻ, manh mún sang sản xuất hàng hoá tập trung. Do đó những hạn chế, bất cập trong quá trình triển khai cần được sớm nhìn nhận và khắc phục để chủ trương DĐĐT phát huy hiệu quả.
Cần đúng quy trình và minh bạch
DĐĐT đã hình thành nhiều cánh đồng mẫu, giúp nông dân thuận tiện canh tác, tăng hiệu quả sản xuất. Tuy nhiên, sự nóng vội trong quá trình triển khai thực hiện DĐĐT tại một số thôn đã gây bức xúc trong nhân dân. Chủ trương của Nhà nước là giữ nguyên hiện trạng đất đai khi DĐĐT, bảo đảm các hộ có đủ diện tích canh tác. Thế nhưng khi tiến hành DĐĐT, có thôn lại yêu cầu một số hộ phải thanh toán các khoản nợ với thôn mới được chia ruộng.
Đơn cử trường hợp bố mẹ ông Lê Văn Chính, thôn Việt Thắng Núi, xã Đồng Phúc (Yên Dũng) nợ thôn gần 3 tấn thóc song đã qua đời nhiều năm. Khi có chủ trương dồn đổi ruộng, ông Chính đến làm thủ tục thanh toán. Do thôn không còn lưu giữ được sổ sách liên quan, việc đối chiếu công nợ giữa thôn và hộ dân không thống nhất được. Ông Chính đã gửi đơn đến một số cơ quan đề nghị giải quyết.
Không chỉ gia đình ông Chính gặp vướng mắc, bà Lê Thị Chinh cùng thôn sau dồn đổi lại có tới 6 thửa ruộng, tăng 2 thửa so với trước. Bà Chinh cho biết: "Khi dồn đổi thôn thống nhất bốc thăm ghép thửa. Tôi có thửa ruộng do bố mẹ cho ở cùng cánh đồng với suất của chồng tôi và có nguyện vọng được ghép. Bốn lần bốc thăm trước thôn vẫn cho ghép bình thường nhưng lần thứ 5 lại không”.
Theo bà Chinh, đó là cách làm cảm tính của thôn, không công bằng. Bà thắc mắc thì cán bộ thôn cho rằng do bà không đến đăng ký ghép. Thực tế, nhiều hộ trong thôn cũng làm như bà Chinh và vẫn được ghép thửa. Không chỉ vậy, sau dồn đổi bà Chinh bị hụt 5 thước rau xanh.
Ngoài ra, một số hộ dân nơi đây còn cho biết lãnh đạo thôn có biểu hiện chiếm dụng phần đất dôi dư, bán trái phép đất rau xanh. Trao đổi với ông Nguyễn Văn Khiển, Chủ tịch UBND xã Đồng Phúc về những vấn đề trên, được biết, đến nay xã Đồng Phúc đã dồn đổi được 80 ha đất canh tác thuộc thôn Việt Thắng Núi, Việt Thắng Làng; bình quân còn 4 thửa/hộ. Liên quan đến những bất cập, ông Khiển thừa nhận tiểu ban DĐĐT thôn Việt Thắng Núi và Việt Thắng Làng đã có thiếu sót trong quá trình triển khai, nóng vội, thực hiện các bước không đúng quy trình.
Theo ông Khiển, lẽ ra các thôn phải họp chi bộ, ra nghị quyết, xây dựng phương án đưa ra họp dân để thảo luận, tạo sự đồng thuận, trình UBND xã phê duyệt, sau đó mới giao ruộng trên thực địa nhưng các thôn đều làm tắt nên đã xảy ra một số trường hợp khiếu kiện. Ông Khiển cũng cho biết, những kiến nghị của các hộ đều đang được UBND huyện chỉ đạo các cơ quan chuyên môn phối hợp với UBND xã xem xét giải quyết và sớm trả lời công khai trước nhân dân.
Đường nội đồng khu dồn điền đổi thửa thôn Khả Lý Hạ, xã Quảng Minh (Việt Yên) được cứng hóa.
Ngoài xã Đồng Phúc, tại thôn Bảo An, xã Hoàng An (Hiệp Hoà), việc dồn đổi cũng gây một số thắc mắc trong nhân dân. Trước khi dồn đổi, thôn họp dân thống nhất chia ruộng theo sổ đỏ. Trong thực tế, khi đo ruộng thôn đã thu lại phần diện tích thừa so với sổ đỏ của các hộ và giao thầu trực tiếp cho một số cá nhân mà không thông qua họp dân.
Ruộng lớn phải đi liền với hiệu quả cao
Bên cạnh một số bất cập trên, công tác cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đối với những diện tích ruộng đã dồn đổi cũng chưa theo kịp. Theo tính toán của Sở Tài nguyên và Môi trường, kinh phí đo đạc bản đồ địa chính cấp giấy chứng nhận sau dồn đổi giai đoạn 2014-2016 tiêu tốn khoảng 53 tỷ đồng. Riêng năm 2014 cần hơn 11,1 tỷ đồng. Trong đó, tỉnh hỗ trợ 50% còn ngân sách các huyện, thành phố bỏ ra 50%. Tuy nhiên đến nay, nguồn kinh phí này chưa được bố trí. Ngoài ra, do một số hộ tự dồn đổi ruộng cho nhau nhiều lần từ trước đó lại không có hồ sơ nên việc xác định chủ sử dụng đất cũng gặp trở ngại. Đến nay, các nơi mới chỉ giao ruộng trên thực địa mà chưa thực hiện cấp đổi giấy chứng nhận quyền sử dụng đất.
Kết quả kiểm tra tiến độ thực hiện công tác DĐĐT tại các huyện, thành phố thời gian qua cho thấy, nhiều nơi do địa hình không bằng phẳng, manh mún phân tán nên chi phí chỉnh trang lại đồng ruộng rất lớn bởi phải hạ độ cao, xây dựng hệ thống giao thông, thủy lợi...; công tác quán triệt chỉ thị, nghị quyết và các văn bản chỉ đạo chưa sâu rộng và triển khai chưa quyết liệt.
Ông Nguyễn Văn Doanh, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và PTNT cho biết: "Một số nơi, cấp ủy, chính quyền cơ sở, đảng viên và người dân nhận thức về DĐĐT còn hạn chế, còn tình trạng làm đến đâu, hay đến đấy, ngại khó, ngại va chạm nên kết quả chưa cao".
|
Theo đó, cần thực hiện các bước một cách bài bản, đúng quy trình, tích cực tuyên truyền, vận động tạo sự đồng thuận, tránh gây bức xúc trong nhân dân. Nêu cao vai trò gương mẫu đi đầu của cán bộ đảng viên; sớm giải quyết thoả đáng những kiến nghị, thắc mắc của người dân, không để xảy ra khiếu kiện kéo dài; kịp thời bố trí kinh phí hỗ trợ DĐĐT, kinh phí cấp đổi giấy chứng nhận quyền sử dụng đất.
Qua tìm hiểu thực tế, cán bộ cơ sở ở một số nơi cho rằng cần điều chỉnh một số chỉ tiêu như: Sau dồn đổi bình quân mỗi thửa tối thiểu 500 m2 tại huyện Sơn Động, Lục Ngạn, Lục Nam hay 700 m2/thửa đối với các huyện còn lại khó thực hiện do đặc thù địa hình và có hộ diện tích được giao trước đó thấp hơn.
Theo ông Chu Văn Báo, Trưởng Phòng Nông nghiệp và PTNT huyện Lục Ngạn thì với đặc thù địa hình miền núi, ruộng dồn đổi chỉ cần liền khoảnh là được. Quy định cánh đồng mẫu phải sản xuất 4 vụ trong 2 năm liên tiếp mới được hỗ trợ cũng không khả thi mà nên hỗ trợ từng vụ. Trong liên kết sản xuất cần có hợp đồng chặt chẽ giữa doanh nghiệp và nông dân, tránh tình trạng doanh nghiệp phá vỡ hợp đồng bao tiêu rau an toàn xảy ra ở xã Cảnh Thuỵ (Yên Dũng) trong vụ đông năm 2013.
Tại buổi làm việc với hai huyện Tân Yên và Việt Yên về công tác DĐĐT, Chủ tịch UBND tỉnh Bùi Văn Hải chỉ đạo: "DĐĐT không chỉ là nông dân có ruộng to mà phải tăng hiệu quả trên thửa ruộng đó. Do đó cần tổ chức lại sản xuất, chuyển đổi cơ cấu cây trồng phù hợp và đặc biệt phải thu hút doanh nghiệp tham gia vào quá trình sản xuất, bao tiêu sản phẩm”.
Nhóm PVKT
Chủ đề:
Ý kiến bạn đọc (0)