Con sông mùa này cạn nước. Lòng sông lộ ra những doi cát mịn, ánh lên màu mật ong dưới nắng cuối xuân, đầu hạ. Hai bên bờ, đất sau mùa lũ cuối năm ngoái để lại còn nồng mùi phù sa. Người trong làng bảo đây là lúc thích hợp nhất để gieo hạt.

An trở về làng vào một buổi chiều đầy gió. Chiếc xe đò dừng lại trước cây đa cũ, bụi đường phủ lên vai áo cô một lớp mỏng. Làng vẫn vậy, những mái ngói nâu xếp lớp, tiếng gà chiều lẫn trong tiếng nước chảy xa xa. Nhưng có gì đó khác đi, như thể mọi thứ đã lớn thêm một chút sau những năm cô vắng mặt.

Cô về để chăm sóc lại mảnh đất của cha. Mảnh đất nằm sát triền sông, nơi ông từng trồng đậu, trồng bắp, và đặc biệt là trồng những luống hướng dương mỗi mùa hè. Khi còn sống, ông hay nói: “Hạt giống nhỏ lắm, nhưng nếu chịu được đất cứng, nó sẽ tìm được ánh sáng mà vươn lên”. An chưa bao giờ hiểu hết câu nói ấy, kể cả khi cha đã nhắm mắt xuôi tay.

Ngôi nhà nhỏ của cha đã phủ một lớp bụi mỏng. Trên bàn vẫn còn chiếc hộp thiếc cũ đựng hạt giống. An mở ra, mùi hạt khô ngai ngái bốc lên, lẫn với mùi gỗ ẩm. Những hạt hướng dương tròn đầy, màu nâu sậm, nằm im lặng như những mảnh ký ức.

Minh họa: Văn Tĩnh.

Ngày nhỏ, cô từng ngồi bên cha, nhìn ông tỉ mỉ đặt từng hạt xuống luống đất đã cày. Ông không vội vàng gieo. Mỗi hạt được đặt xuống như một lời thì thầm với đất.

“Gieo hạt cũng như gieo điều tốt” ông nói. “Phải tin nó sẽ lớn lên”.

Nhưng rồi năm cô mười tám tuổi, khi An rời làng lên thành phố học, một trận lũ lớn cuốn trôi gần hết ruộng vườn. Cha bệnh nặng sau đó không lâu, nhưng lại giấu vì sợ cô lo lắng. Suốt mấy tháng sau đó, cô chọn những tòa nhà cao tầng thay cho ruộng đất, chọn nhịp sống gấp gáp thay cho nhịp chậm của sông. Cho đến khi tin cha mất đến với cô trong một buổi chiều mưa dầm dề và kẹt cứng xe trên đại lộ...

***

Buổi sáng đầu tiên trở lại làng, An ra triền sông. Đất sau mùa lũ còn ướt, in dấu chân cô thành từng vệt rõ ràng. Xa xa, một cậu bé đang lom khom đào đất.

“Chị tìm ai?” cậu ngẩng lên hỏi.

“Chị… chỉ đi dạo thôi”.

Cậu bé tên Tí, mồ côi mẹ, sống với bà ngoại trong căn chòi nhỏ gần bờ sông. Tí bảo đang trồng bắp, nhưng đất cứng quá, hạt không chịu nảy mầm.

An nhìn bàn tay nhỏ bé của cậu, lấm đầy bùn đất, chợt nhớ đến bàn tay cha năm nào.

“Phải xới đất tơi hơn” cô nói, dù không chắc mình có còn nhớ đúng cách.

Tí nhìn cô nghi ngờ, rồi vẫn làm theo.

Buổi trưa, khi mặt trời đứng bóng, An ngồi dưới bóng tre nhìn triền sông trải dài. Gió mang theo mùi cỏ dại và tiếng sóng vỗ nhè nhẹ. Cô nhận ra mình đã lơ đãng bỏ quên mất cảm giác này, cảm giác ngồi yên mà không bị thúc giục bởi bất kỳ tiếng chuông điện thoại nào từ công việc.

Những ngày sau đó, An chưa vội chăm bón cho đất. Cô ở lại dọn dẹp, sửa lại mái nhà, và mỗi chiều lại ra triền sông xem Tí gieo hạt. Cô mua thêm ít hạt giống từ chợ huyện, không chỉ bắp, mà cả rau cải và vài gói hướng dương.

“Trồng nhiều vậy làm gì thế chị?” Tí hỏi.

“Cho đẹp” - cô cười - “Chị thích những thứ đẹp đẽ”.

Cô bắt đầu tự tay đào những luống đất đầu tiên sau nhiều năm. Lưng đau nhức, bàn tay phồng rộp, nhưng trong lòng cô lại có một thứ bình yên lạ lùng. Mỗi hạt được đặt xuống, cô lại nhớ đến cha. Cô nhận ra ông không chỉ trồng cây để thu hoạch. Ông trồng chúng để tin rằng ngày mai sẽ có hoa, những bông hoa của hy vọng.

***

Một buổi chiều, khi ánh nắng cuối ngày nhuộm vàng cả triền sông, An hỏi Tí:

“Em có biết vì sao người ta gieo hạt không?”

Tí lắc đầu.

“Vì người ta tin vào ngày mai” - Cô nói khẽ.

Tuần thứ ba, những mầm xanh đầu tiên nhú lên. Nhỏ bé, mong manh, nhưng nhuộm đầy sự sống. Tí chạy sang gọi An, giọng reo vang cả bờ sông.

“Chị ơi, nó lên rồi!”

An chạy theo Tí. Tới nơi, cô cúi xuống, chạm nhẹ vào chiếc lá non còn đẫm sương sớm. Chẳng ngờ tới một mầm cây bé xíu lại có thể khiến tim mình run lên như vậy. Cô chợt hiểu, suốt những năm qua, tim mình đã ngừng gieo hạt. Cô sống, làm việc, kiếm tiền, nhưng không còn tin vào điều gì lớn hơn những kế hoạch trước mắt. Cô sợ mất mát, sợ công sức đổ xuống rồi bị cuốn trôi như trận lũ năm nào. Cô chọn an toàn thay vì hy vọng. Nhưng đất vẫn biết cách hồi sinh sau lũ. Và hạt giống vẫn nảy mầm dù từng nằm im lặng rất lâu. Trái tim, cũng có lý lẽ của riêng nó..

***

Tin An ở lại làng lan ra. Một vài đứa trẻ khác cũng kéo đến phụ gieo hạt. Họ biến mảnh đất ven sông thành một vườn nhỏ. Không ai gọi đó là dự án trồng trọt hay canh tác gì đấy lớn lao, chỉ là một góc đất được chăm sóc mỗi ngày. Những luống cải xanh mướt, bắp cao dần theo nắng, và những cây hướng dương bắt đầu vươn thân, lá rộng như bàn tay mở ra đón mặt trời. An đứng giữa vườn, nghe tiếng gió lùa qua lá, cảm giác như đang đứng giữa một bản nhạc không lời. Cô hiểu bản thân không chỉ đang trồng cây. Cô đang trồng lại chính mình.

Một tối, cô mở chiếc hộp thiếc cũ của cha, lấy ra những hạt giống còn sót lại. Cô mang chúng ra triền sông, lặng lẽ gieo xuống. Dưới bầu trời đầy sao, cô thì thầm: “Con sẽ tiếp tục, cha ạ”.

Mùa hè đến cùng với những bông hướng dương đầu tiên nở rộ. Vàng rực cả một góc sông. Tí và lũ trẻ chạy quanh, tiếng cười vang như chuông gió.

An nhìn những bông hoa xoay mặt về phía mặt trời, lòng dâng lên một niềm xúc động khó tả. Cô nhớ đến cha, nhớ đến câu nói về ánh sáng. Có lẽ ông đã biết, một ngày nào đó, cô sẽ hiểu cách cuộc sống vận hành.

Người trong làng bắt đầu ghé qua xin hạt giống. An chia cho họ những hạt đã phơi khô, dặn cách trồng, cách chăm. Cô nhận ra, gieo hạt không chỉ là đặt một mầm cây xuống đất. Đó là trao đi niềm tin rằng điều tốt đẹp có thể lớn lên, nếu được nâng niu, chăm sóc.

***

Cuối mùa, khi mặt trời dịu hơn, An nhận được cuộc gọi từ thành phố. Công ty cũ muốn cô quay lại, vị trí tốt hơn, lương cao hơn. Cô im lặng rất lâu trước khi lên tiếng hẹn một lời hồi đáp vào hôm sau.

Tối đó, cô ra triền sông. Gió thổi qua những thân bắp khô xào xạc. Cô nhìn mảnh vườn nơi từng chỉ là bãi đất trống sau lũ thật lâu. Cuộc sống là vậy, không phải ai cũng cần ở lại làng để gieo hạt. Mỗi người sống ở đời đều có một nhiệm vụ, vai trò, vị trí riêng. Nhưng dù ở đâu, con người vẫn cần gieo một điều gì đó: Một dự định, một mối quan hệ, một niềm hy vọng. An nghĩ tới đó, chợt mỉm cười tự tại.

Sáng hôm sau, cô trả lời cuộc gọi. Cô sẽ quay lại thành phố. Nhưng trước khi đi, cô trao lại mảnh vườn cho Tí và lũ trẻ chăm sóc hộ. Cô dặn: “Đừng ngừng gieo hạt, nhé!”

Ngày rời làng, An mang theo một túi hạt giống. Số lượng không nhiều, chỉ vừa đủ để trồng vài chậu nhỏ nơi ban công trong căn hộ mình thuê.

Chiếc xe lăn bánh qua cây đa đầu làng. Triền sông phía sau lấp lánh dưới nắng sớm. An biết, mình không còn sợ những trận lũ, vì cô đã học được cách gieo lại niềm tin. Niềm tin rằng ở một nơi nào đó, luôn có những mầm xanh vẫn đang lớn lên, tiếp tục câu chuyện của đất, của người, của những hạt giống nhỏ bé nhưng mang trong mình cả một bầu trời hy vọng.

Kỷ niệm một loài hoa

 

Biết ơn đồng đất quê nhà

 BẮC NINH - Tháng Tư đi qua cánh đồng bằng sự chín muồi tròn đầy. Những ruộng lúa cúi đầu, hạt chắc nịch, nặng trĩu, như thể đã gom hết nắng gió của bao tháng ngày vừa qua để kết lại thành một mùa vàng.

Dành cho các em: Chú chào mào xanh