Iran đã đồng ý thiết lập một “đường dây nóng” với Mỹ và các nước liên quan nhằm ngăn ngừa, xử lý nhanh các sự cố phát sinh đối với tàu thuyền qua lại eo biển Hormuz - tuyến hàng hải chiến lược vận chuyển phần lớn dầu mỏ thế giới.

Eo biển Hormuz.

Thông tin trên được Chủ tịch Quốc hội kiêm trưởng đoàn đàm phán Iran, Mohammad Bagher Ghalibaf, đưa ra sau vòng đàm phán đầu tiên giữa Tehran và Washington tại Thụy Sĩ. Theo ông, eo biển Hormuz từ nay sẽ được “quản lý theo các cơ chế của Iran” và “sẽ không bao giờ trở lại như trước chiến tranh”.

Ông Ghalibaf cho biết hai bên đã nhất trí thành lập một trung tâm điều phối cùng kênh liên lạc trực tiếp để giải quyết nhanh các hiểu lầm hoặc sự cố xảy ra trên tuyến đường biển này trong vòng 30 ngày. Tuy nhiên, đường dây nóng không được sử dụng để xin phép quá cảnh qua Hormuz; các thủ tục cấp phép vẫn được thực hiện riêng.

Theo nhà đàm phán Iran, cơ chế mới nhằm đảm bảo các tranh chấp hoặc va chạm trên biển có thể được xử lý kịp thời, tránh leo thang căng thẳng. Tehran cũng cam kết tuân thủ nghiêm các quy định quốc tế liên quan đến hàng hải.

Thỏa thuận được đưa ra sau cuộc đàm phán do Qatar và Pakistan làm trung gian tại khu nghỉ dưỡng Buergenstock (Thụy Sĩ). Các bên đã thống nhất lộ trình 60 ngày hướng tới một thỏa thuận cuối cùng, đồng thời thành lập ủy ban cấp cao để giám sát quá trình thực thi.

Giới chức Iran cho biết các cuộc trao đổi tập trung nhiều vào các vấn đề kinh tế, bao gồm việc giải phóng 12 tỷ USD tài sản bị đóng băng của Iran và dỡ bỏ các hạn chế đối với hoạt động cảng biển, vận tải hàng hải của nước này.

Theo trưởng đoàn đàm phán Iran Mohammad Bagher Ghalibaf, một trong những nội dung trọng tâm của các cuộc thảo luận là bảo đảm an ninh hàng hải tại eo biển Hormuz sau khi tuyến đường này được mở lại cho hoạt động thương mại. Ngoài ra, hai bên cũng bàn về việc giải phóng khoảng 12 tỷ USD tài sản bị phong tỏa của Iran, nới lỏng các hạn chế đối với cảng biển và vận tải hàng hải của nước này, cũng như các bước đi tiếp theo liên quan đến chương trình hạt nhân Iran.

Hiện tại, dù hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz đã được nối lại, các chủ tàu vẫn đối mặt với tình trạng hướng dẫn trái ngược từ nhiều phía. Iran yêu cầu tàu thuyền phải xin phép trước và đi theo các tuyến đường gần bờ biển nước này, trong khi Mỹ cùng một số hãng bảo hiểm phương Tây khuyến nghị sử dụng hành lang hàng hải phía Oman dưới sự bảo vệ của không quân Mỹ.

Sự khác biệt này khiến nhiều doanh nghiệp vận tải biển lúng túng trong việc lựa chọn lộ trình, bất chấp việc eo biển Hormuz vẫn mở cửa cho hoạt động thương mại quốc tế.

Trong bối cảnh các chủ tàu vẫn lúng túng trước những hướng dẫn khác nhau từ Iran, Mỹ và các công ty bảo hiểm phương Tây về việc di chuyển qua Hormuz, đường dây nóng mới được kỳ vọng sẽ trở thành cơ chế xử lý khẩn cấp các sự cố trên biển, giúp giảm nguy cơ hiểu lầm hoặc va chạm có thể làm gia tăng căng thẳng trong khu vực.

Iran khẳng định thỏa thuận với Mỹ là bước tiến hướng tới hòa bình

Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian ngày 18/6 cho rằng việc nước này và Mỹ ký Bản ghi nhớ (MoU) chấm dứt cuộc xung đột giữa hai bên là bước tiến quan trọng hướng tới đàm phán một giải pháp hòa bình lâu dài cho khu vực Trung Đông.

Các phái đoàn đàm phán Mỹ - Iran lên đường tới Thụy Sĩ

Phát biểu với báo giới trước khi khởi hành từ Căn cứ Liên hợp Andrews, Phó Tổng thống Mỹ Vance bày tỏ hy vọng các bên sẽ đạt được tiến triển về vấn đề hạt nhân và vấn đề ngừng bắn ở Liban. Ông cũng lưu ý rằng ông chỉ có thể tham gia các cuộc đàm phán "trong một hoặc hai ngày". 

Mỹ và Iran đạt được thỏa thuận hòa bình, lễ ký tổ chức vào ngày 19/6 tại Thụy Sĩ

Theo thông báo của Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif, Mỹ và Iran đã đạt được một thỏa thuận hòa bình nhằm chấm dứt cuộc xung đột quân sự giữa hai nước. Một lễ ký kết chính thức được lên lịch diễn ra vào ngày 19/6 tại Thụy Sĩ.