Bắc Ninh là vùng đất phát tích của vương triều Lý - triều đại mở đầu thời kỳ độc lập, thịnh trị lâu dài của quốc gia Đại Việt. Tiếp nối, vương triều Trần với hào khí Đông A cũng để lại những dấu tích sâu đậm trên vùng đất Kinh Bắc mở rộng, đặc biệt tại khu vực Yên Tử - Tây Yên Tử (thuộc tỉnh Bắc Giang cũ). Sự giao thoa, kế tiếp giữa hai vương triều Lý - Trần đã tạo nên một chỉnh thể di sản độc đáo, vừa mang chiều sâu lịch sử, vừa giàu giá trị văn hóa, tôn giáo, triết học. Đây chính là nền tảng quan trọng để Bắc Ninh phát triển du lịch tâm linh - di sản theo hướng bền vững, khác biệt.

Đền Đô (phường Từ Sơn) - nơi thờ 8 vị vua nhà Lý.

Những năm qua, hoạt động du lịch tại các di tích gắn với vương triều Lý - Trần trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh (mới) đã có những bước phát triển tích cực. Tuy nhiên, nhìn tổng thể, việc khai thác giá trị di sản thời Lý - Trần vẫn chưa tương xứng với tiềm năng. Theo ông Lê Đức Thắng, Bí thư Đảng ủy xã Tây Yên Tử, việc phát huy giá trị di sản Trúc Lâm gắn với vương triều Trần cần được đặt trong tổng thể liên kết vùng: “Tây Yên Tử không chỉ là điểm đến tâm linh riêng lẻ mà là một mắt xích quan trọng trong hành trình về cội nguồn Phật giáo Trúc Lâm và hào khí Đông A. Nếu có sự kết nối đồng bộ với các di tích thời Lý - Trần thuộc tỉnh Bắc Ninh, giá trị lịch sử - văn hóa sẽ được nhân lên, tạo sức hút bền vững cho du lịch địa phương”.

Theo các chuyên gia, để “kết nối vương triều Lý - Trần” thành một thương hiệu du lịch đặc sắc, ngành Du lịch Bắc Ninh và chính quyền các địa phương cần triển khai đồng bộ nhiều giải pháp căn cơ, dài hạn. Trước hết, xây dựng chiến lược phát triển sản phẩm du lịch chuyên đề Lý - Trần trên phạm vi toàn tỉnh. Trên cơ sở hệ thống di tích hiện có hình thành các tuyến du lịch theo chủ đề lịch sử - tâm linh - trải nghiệm, kết nối từ vùng phát tích nhà Lý ở châu Cổ Pháp (nay thuộc Đình Bảng, phường Từ Sơn) đến không gian Phật giáo Trúc Lâm thời Trần tại Tây Yên Tử. Mỗi điểm đến không chỉ là nơi tham quan mà phải kể được “câu chuyện lịch sử”, tái hiện sinh động tinh thần, tư tưởng, đóng góp của hai vương triều đối với dân tộc. Cùng đó, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số trong bảo tồn và phát huy di sản như: "Số hóa" di tích, xây dựng hệ thống thuyết minh thông minh, bảo tàng số, trải nghiệm thực tế ảo, giúp du khách tiếp cận lịch sử Lý - Trần một cách trực quan, hấp dẫn...

Về phía quản lý nhà nước, cần tăng cường liên kết vùng, liên kết ngành trong phát triển du lịch; khuyến khích sự tham gia của doanh nghiệp, cộng đồng địa phương vào quá trình xây dựng sản phẩm và cung ứng dịch vụ. Các chính sách thu hút đầu tư vào hạ tầng du lịch, dịch vụ chất lượng cao tại các khu, điểm di tích cần được hoàn thiện, bảo đảm hài hòa giữa bảo tồn và phát triển.

Ông Đỗ Tuấn Khoa, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch cho biết, việc phát huy giá trị các di tích gắn với vương triều Lý - Trần cần được đặt trong tổng thể chiến lược phát triển du lịch bền vững của tỉnh. Hiện Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch đang xây dựng đề án phát triển du lịch tỉnh Bắc Ninh giai đoạn 2026-2030, định hướng đến năm 2045. Trong đó sẽ gắn kết tour du lịch tâm linh thông qua việc kết nối Phật giáo phát triển rất mạnh từ thời Lý - Trần, đặc biệt là Phật giáo Trúc Lâm Yên Tử gắn với trung tâm Phật giáo cổ Luy Lâu (Bắc Ninh) và kết nối với trung tâm Phật giáo Vĩnh Nghiêm (nơi có kho Mộc bản được công nhận di sản tư liệu thế giới), tạo thành tuyến du lịch tâm linh Phật giáo. Không chỉ dừng ở bảo tồn di sản, đề án sẽ tổ chức lại không gian du lịch theo hướng liên kết, hình thành các tuyến, điểm và sản phẩm đặc thù, có chiều sâu về lịch sử - văn hóa, qua đó kéo dài thời gian lưu trú và nâng cao chất lượng trải nghiệm cho du khách.

Bắc Ninh: Đậm sắc màu Lễ hội Chiến thắng Xương Giang

BẮC NINH - Diễn ra trong những ngày đầu Xuân mới, Lễ hội 599 năm Chiến thắng Xương Giang (1427 - 2026) tại Khu di tích Quốc gia đặc biệt Địa điểm Chiến thắng Xương Giang (phường Bắc Giang, tỉnh Bắc Ninh) tạo nên không gian văn hóa đậm sắc màu, kết nối mạch nguồn lịch sử với đời sống đương đại. 

Lễ hội Đền Trũng: Tưởng nhớ Anh hùng áo vải Hoàng Hoa Thám, khơi dậy tinh thần thượng võ

BẮC NINH - Ngày 21/2 (tức mùng 5 tháng Giêng), UBND xã Ngọc Thiện (Bắc Ninh) tổ chức khai mạc lễ hội Đền Trũng nhằm tôn vinh, tưởng nhớ Anh hùng áo vải Hoàng Hoa Thám đồng thời phục dựng truyền tích về nơi an nghỉ cuối cùng của vị thủ lĩnh nghĩa quân Yên Thế. 

Tưng bừng lễ hội rước pháo Đồng Kỵ

BẮC NINH - Sáng 20/2, tức mùng 4 Tết Bính Ngọ, phường Đồng Nguyên tổ chức lễ hội rước pháo Đồng Kỵ, thu hút hàng nghìn người dân và du khách thập phương trảy hội, cầu mong một năm làm ăn phát tài, gặp nhiều may mắn.