Lễ hội gắn liền với sự tích về Đức thánh Thiên Cương ra quân đánh giặc Xích Quỷ. Theo dân gian truyền lại, thời vua Hùng Vương thứ 6 có ông Cương Công, con trai ông Kinh Bắc quận vương có công dẹp giặc Xích Quỷ, được vua phong là Thiên Cương. Trên đường dẹp giặc, Thiên Cương đã về Đồng Kỵ tuyển quân, chọn tướng.

Từ sáng sớm, pháo được đưa ra sân đình.

Vào ngày mùng 4 tháng Giêng, ông ra lệnh xuất quân đánh giặc. Thiên Cương chia quân làm 4 tốp và giao cho 4 tướng chỉ huy. Trong buổi xuất quân, mọi người tổ chức đốt pháo hò reo, tạo không khí náo nhiệt, hào hùng để động viên quân sĩ. Khi dẹp giặc xong, Thiên Cương trở về Đồng Kỵ mở hội ăn mừng. Để nhớ ơn Thiên Cương, làng Đồng Kỵ thờ Đức Thiên Cương làm thần hoàng làng và hằng năm mở hội thi đốt pháo, tái hiện ngày Thiên Cương ra lệnh xuất quân đánh giặc.

Lễ hội pháo Đồng Kỵ năm 2026 được tổ chức theo nghi thức truyền thống, gồm 2 phần: Phần lễ và phần hội. Phần lễ rước với sự tham gia của hơn 1.000 người gồm các đội múa lân, đoàn đại nhạc, tiểu nhạc, đồ thờ, cờ lọng, chiêng trống, kiệu pháo tràng, pháo Nhất, pháo Nhị...

Đúng 9 giờ sáng, hai quả pháo được rước quanh làng.

Nét độc đáo trong lễ hội rước pháo Đồng Kỵ là nghi thức Dô ông đám. Các thanh niên tuổi từ 18 trở lên, ở các dòng họ trong phường Đồng Nguyên tham gia đỡ 4 ông quan đám biểu diễn ở sân đình. 4 ông quan đám được lựa chọn đều phải khỏe mạnh, gia đình không có tang. Đây là nghi thức nhắc lại sự tích Thánh Thiên Cương kén tướng tiên phong đi dẹp giặc.

Diễn ra từ ngày 20 - 22/2 (tức mùng 4 - 6 tháng Giêng), lễ hội rước pháo Đồng Kỵ còn bao gồm nhiều hoạt động mang đậm nét văn hóa của vùng đất Kinh Bắc như: Bóng chuyền hơi, cờ tướng, thi sinh vật cảnh, hát quan họ trên thuyền, hát tuồng, hát chầu văn...

Khoảng hơn 11 giờ, pháo được rước về đình làng để làm lễ.

Ông Ngô Quang Huy, Phó Chủ tịch Thường trực UBND phường Đồng Nguyên, Trưởng Ban tổ chức lễ hội Đồng Kỵ Xuân Bính Ngọ cho biết: Đã thành thông lệ, sau mỗi dịp Tết, người dân Đồng Kỵ lại háo hức tham gia lễ hội rước pháo.

Lễ rước pháo Đồng Kỵ được chuẩn bị từ sáng sớm với sự tham gia của hàng trăm người phục vụ cùng nhiều nghi thức trang trọng. Đám rước kéo dài hơn 2 giờ, từ nhà truyền thống ra đình trong sự chứng kiến của hàng nghìn du khách thập phương.

Ban Tổ chức đã phối hợp với các ban, ngành, giao nhiệm vụ cụ thể cho các thành viên, lập các chốt trực nhằm bảo đảm an toàn cho Nhân dân và du khách.

Nghi thức Dô ông đám tại lễ rước pháo Đồng Kỵ.

Lễ hội rước pháo Đồng Kỵ được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đưa vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia từ năm 2016. Lễ hội thể hiện niềm tôn kính Đức Thành hoàng làng, là dịp để Nhân dân ôn lại truyền thống lịch sử hào hùng của ông cha trong quá trình dựng nước và giữ nước của dân tộc.

Du Xuân Bính Ngọ: Các điểm văn hóa - tâm linh tại Bắc Ninh thu hút đông đảo Nhân dân, du khách

BẮC NINH - Trong những ngày đầu năm Bính Ngọ 2026, thời tiết nắng ấm tạo thuận lợi để người dân và du khách thập phương du Xuân, vãn cảnh. Hàng nghìn lượt người đã tìm đến các di tích lịch sử - văn hóa trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh lễ Phật, cầu mong một năm mới bình an, may mắn, hạnh phúc. Các điểm du lịch trải nghiệm văn hóa cũng hấp dẫn, thu hút đông đảo du khách gần xa.

Mùa xuân về miền quan họ