Khi dữ liệu y tế trở thành lợi thế quan trọng nhờ AI

Thứ 7: 18:59 ngày 14/11/2026

Trí tuệ nhân tạo (AI) đang mở ra một cách nhìn mới về khái niệm tài nguyên.

Bên cạnh những nguồn lực truyền thống, dữ liệu - đặc biệt là dữ liệu y tế được tích luỹ qua nhiều thập niên - ngày càng được nhiều nền kinh tế phát triển xem là một lợi thế quan trọng cho đổi mới sáng tạo. Những câu chuyện mới đây từ nước Anh là minh họa đáng chú ý cho xu hướng ấy.

Ảnh minh họa.

Phát biểu tại một hội nghị về dược phẩm và công nghệ sinh học do tờ Financial Times tổ chức, Bộ trưởng Khoa học Anh, Chris McDonald cho rằng nước Anh đang có một “lợi thế cạnh tranh chiến lược” nhờ kết hợp được ngành khoa học sự sống với lĩnh vực trí tuệ nhân tạo (AI), dựa trên hàng chục năm dữ liệu do hệ thống y tế công cộng tạo ra.

Theo ông McDonald, nước Anh sở hữu một bộ dữ liệu theo chiều dọc đồ sộ về sức khoẻ - bộ dữ liệu không có và không thể sao chép được ở bất kỳ nơi nào khác trên thế giới. Đặt bộ dữ liệu này bên cạnh một nền công nghiệp AI mà ông đánh giá là “ít nhất đứng thứ ba thế giới”, ông McDonald cho rằng “tương lai của việc khám phá ra các loại thuốc… phụ thuộc vào AI”.

Nhận định trên phản ánh một xu thế đã khá rõ của ngành dược toàn cầu. Khi dữ liệu lâm sàng càng dày và liền mạch theo thời gian, học máy càng có cơ sở để phát hiện các mối liên hệ trong dữ liệu, góp phần rút ngắn quá trình khám phá và phát triển những loại thuốc mới vốn kéo dài nhiều năm. Hiện nay, việc ứng dụng học máy vào các bộ dữ liệu lâm sàng lớn đang là một ưu tiên của nhiều công ty dược phẩm và doanh nghiệp khởi nghiệp.

Tham vọng của nước Anh không dừng lại ở việc khai thác dữ liệu. Cùng thời điểm, một câu chuyện khác cho thấy nước Anh còn muốn hiện diện ở cả tầng nền tảng của AI - đó là con chip. Theo Financial Times, một doanh nghiệp khởi nghiệp chip có trụ sở tại London là Fractile vừa đạt mức định giá 7 tỷ USD, trở thành một trong những doanh nghiệp khởi nghiệp giá trị nhất của Anh. Công ty này đang phát triển chip AI của riêng mình, tích hợp bộ nhớ chuyên biệt, phục vụ khâu suy luận - công đoạn mà một mô hình AI đưa ra câu trả lời. Điều đáng chú ý là quỹ phát triển AI tự chủ của Chính phủ Anh cũng góp vốn vào vòng gọi vốn này.

Tuy nhiên, đi cùng triển vọng bao giờ cũng là trách nhiệm quản trị. Bộ trưởng McDonald nhấn mạnh những tham vọng của chính phủ đối với ngành khoa học sự sống phụ thuộc vào việc phát huy niềm tin và sự tín nhiệm mà người dân dành cho thương hiệu NHS - hệ thống Dịch vụ Y tế quốc gia của Anh.

Ông cho rằng việc khai thác dữ liệu cần song hành với việc giữ gìn “sự tin cậy và lòng tin của xã hội”. Hiện Anh đang tiến hành một quy trình đấu thầu mới, chú trọng nhiều hơn tới “chủ quyền công nghệ” trong các hợp đồng liên quan.

Nhìn từ Việt Nam, những chuyển động ở nước Anh càng cho thấy tính thời sự trong định hướng mà Đảng Cộng sản Việt Nam đã xác định. Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị khẳng định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là “đột phá quan trọng hàng đầu” trong phát triển đất nước, với vai trò dẫn dắt của Nhà nước và vai trò trung tâm của người dân và doanh nghiệp. Câu chuyện của nước Anh - phát triển công nghệ gắn với việc giữ gìn niềm tin của xã hội và chú trọng yếu tố tự chủ - là một gợi mở đáng suy ngẫm trong bối cảnh Việt Nam đang đẩy mạnh thực hiện Nghị quyết 57, chủ động tham gia vào tiến trình phát triển khoa học, công nghệ và chuyển đổi số của thời đại.