Cũng theo nghiên cứu của Trung tâm phát triển nông nghiệp bền vững của Bộ Nông nghiệp và PTNT, 90% số nông dân từ Nam chí Bắc được hỏi về thuốc diệt cỏ, trừ rầy nâu nói trên không hiểu biết về các loại hóa chất bảo vệ thực vật đó. Mà phần lớn những người này đã dùng các loại hóa chất ấy trên hai chục năm, dày dạn kinh nghiệm lắm rồi.

Thực trạng nguy hại đó ảnh hưởng đến sản xuất và đời sống con người, thậm chí ảnh hưởng trực tiếp sức khỏe người nông dân khi tiếp xúc với thuốc bảo vệ thực vật độc hại đó. Hóa chất đem sử dụng trên những cánh đồng làm ô nhiễm nghiêm trọng nguồn nước, dư lượng của nó trong sản phẩm làm ảnh hưởng đến người tiếp xúc, sử dụng. Nông dân mỗi khi tiếp xúc với thuốc bảo vệ thực vật thường thấy nóng bức, ngứa ngáy, nhức đầu, mệt mỏi, có người phát ốm. 

Điều đó làm mỗi người hiểu phần nào lý do vì sao khách hàng nước ngoài thường phản ứng  đến mức nổi đóa, hoặc kiện ra tòa án quốc tế khi có những sản phẩm nông nghiệp Việt Nam còn dư lượng hóa chất bảo vệ thực vật cao gấp nhiều lần cho phép. Đến tận lúc sắp xuất khẩu người ta còn bơm hóa chất tăng trưởng làm cho nông sản vẫn tiếp tục cựa mình, phát triển như thường. Người dân tham lợi đưa cả hóa chất đó bơm vào cuống buồng chuối, dưa hấu quả, đỗ xanh, đỗ tương làm giá, gạo ủ rượu, quả bầu, quả bí… như một phép nhiệm mầu.

Ngăn chặn tình trạng đó như thế nào cho hiệu quả? Bài toán  không chỉ dành cho ngành nông nghiệp vì sản xuất sạch như phương pháp VietGAP đã được công bố và ứng dụng hiệu quả trên đất Lục Ngạn, Tân Yên, Yên Dũng… nhằm thay đổi quan niệm, thói quen canh tác. Cũng không chỉ dành cho ngành quản lý thị trường hay chính những doanh nhân trực tiếp tham gia phân phối các loại thuốc bảo vệ thực vật hay chính quyền các địa phương. Cần sự vào cuộc điều tra xác minh và có ngay hình thức xử lý thỏa đáng những hành vi buôn bán, tàng trữ và sử dụng những hóa chất độc hại tàn phá cộng đồng. Nếu ai chưa hiểu phải có cách tuyên truyền, cảnh báo và xử phạt thích đáng nếu cố tình chứ không thể ỷ lại mà hát mãi bài ca “không biết, không có tội” như mấy chục năm qua.  

Bích Hà