Xây dựng kênh tưới tại Trạm bơm Xuân Hương, xã Xuân Hương (Lạng Giang).

Khơi thông dòng chảy

Những ngày này, xã Vũ Xá (Lục Nam) đang khẩn trương dồn điền đổi thửa để làm mương, đường giao thông nội đồng mới. Trên cánh đồng thôn Vũng Trù Làng, chiếc máy xúc đang vươn "cánh tay dài" đào mương tưới và san gạt phẳng các chân ruộng. 

Ông Vũ Trí Chúc, người dân trong thôn cho biết: “Nhà tôi có hơn một mẫu ruộng nhưng có tới 24 thửa ở nhiều xứ đồng. Trong đó, một số diện tích ở xa nguồn nước nên đôi khi cây trồng bị thiếu nước chết khô, có vụ mất trắng. Sau dồn đổi, vụ xuân này, gia đình tôi chỉ còn 4 thửa và đều gần mương máng”. Được biết, ngoài kinh phí hỗ trợ của Nhà nước, toàn thôn đóng góp gần 200 triệu đồng làm mới hơn 10 km kênh mương, đường nội đồng. 

Bí thư Chi bộ thôn Vũng Trù Làng Phạm Văn Cẩm nói: “Trước đây, việc cấp nước cho sản xuất gặp không ít trở ngại do đồng đất chỗ cao, chỗ thấp. Mỗi khi lấy nước, người dân phải bơm, tát nước chuyển tiếp rất vất vả, lượng nước thất thoát lớn. Từ vụ này, các thửa đều có mương đi qua, nước máy tháo vào tận ruộng nên người dân không phải tốn công như trước nữa”. Nước tưới thuận lợi, vụ xuân năm 2015 thôn Vũng Trù Làng xây dựng một cánh đồng mẫu cấy lúa Thiên ưu 8 với diện tích 40 ha. Đây là giống lúa lần đầu tiên đưa vào sản xuất tại địa bàn, có tiềm năng cho năng suất cao, chất lượng thơm ngon được thị trường ưa chuộng.

Nhiều xã trong tỉnh cũng tích cực thực hiện chiến dịch làm thủy lợi nội đồng cho dòng chảy thông thoáng. Tại các công trình thủy lợi đang xây dựng, nhà thầu nỗ lực đẩy nhanh tiến độ thi công. Công ty cổ phần Xây lắp Công nghiệp thực phẩm (Hà Nội) phụ trách thi công kênh tưới của Trạm bơm Xuân Hương, xã Xuân Hương (Lạng Giang thường xuyên bố trí nhân lực, phương tiện tăng ca, tập trung cao để bảo đảm tiến độ công trình. 

Trong những ngày trời mưa, rét nhưng các công nhân của đơn vị vẫn làm việc. Với những đoạn mương có nước ứ đọng, nhà thầu không đợi cạn mà đắp đất, ngăn bờ dùng máy bơm kiệt nước, sau đó vét bùn, bảo đảm đúng quy trình kỹ thuật đã được phê duyệt. Đến nay, hạng mục kênh tưới đã hoàn tất, sẵn sàng phục vụ sản xuất.

Chủ động chôn trữ nước

Cùng với các xã, các đơn vị thủy nông đã chủ động xây dựng phương án chống hạn vụ chiêm xuân. Tìm hiểu tại Công ty TNHH một thành viên Khai thác công trình thủy lợi Nam Yên Dũng được biết, đơn vị phục vụ tưới cho hơn 6,7 nghìn ha đất canh tác của Yên Dũng, một phần TP Bắc Giang và huyện Việt Yên. Với đặc thù các trạm bơm tưới hoàn toàn bằng động lực, lấy nước từ sông Cầu, sông Thương nên Công ty xây dựng lịch tưới chi tiết, bảo đảm hiệu quả cũng như tiết kiệm lượng điện năng tiêu thụ. 

Trường hợp mực nước sông xuống phải chờ con nước thì các trạm bơm vận hành 100% tổ máy; phối hợp với xã ở xa nguồn như: Đồng Việt, Đức Giang, Đồng Phúc, Yên Lư… phân lịch để người dân chủ động lấy nước trữ tại các ao, hồ, vùng trũng. Công ty cũng dự phòng trạm bơm dã chiến, đề phòng hạn hán kéo dài. Hiện nay, đơn vị đã đổ ải được hơn 300 ha. Công ty TNHH một thành viên Khai thác công trình thuỷ lợi Sông Cầu có nhiệm vụ tưới cho 17 nghìn ha lúa thuộc các huyện: Tân Yên, Việt Yên, Hiệp Hoà và một phần diện tích của huyện Phú Bình (Thái Nguyên) bằng hệ thống trọng lực, động lực. 

Để chủ động nguồn nước tưới cho sản xuất, Công ty dự trù kinh phí mua khoảng 15 triệu m3 nước từ hồ Núi Cốc (Thái Nguyên) để tiếp cho kênh chính và một số tuyến kênh khác. 

Được biết, vụ chiêm xuân năm 2015, toàn tỉnh có kế hoạch gieo cấy hơn 50 nghìn ha lúa. Trong đó, hơn 90% diện tích là trà xuân muộn được cấy bằng giống ngắn ngày, mạ non. Nhận định của Trung tâm Khí tượng thủy văn Trung ương, thời tiết vụ xuân diễn biến phức tạp, lượng mưa ít, lượng nước trên các triền sông ở Bắc Bộ sẽ xuống thấp hơn so với trung bình nhiều năm. Ngoài ra, xuất hiện 3-4 đợt rét đậm, rét hại tập trung vào tháng 1, tháng 2.  Trước thực tế trên, Sở Nông nghiệp và PTNT vừa có văn bản về việc chủ động bơm, lấy nước đổ ải, tưới dưỡng cho cây trồng. 

Theo đó, các huyện, thành phố, đơn vị thủy nông bám sát lịch xả nước bổ sung cho vùng hạ du của hồ thủy điện Sơn La, Thác Bà, Tuyên Quang để bơm trữ nước; bố trí lực lượng thường xuyên kiểm tra các bờ vùng, bờ thửa, điều tiết nước hợp lý; quản lý chặt chẽ nguồn nước tại các hồ đập; khẩn trương hoàn thành nạo vét tuyến kênh mương bị bồi lắng, tắc nghẽn và khuyến cáo nông dân sử dụng nước tưới tiết kiệm; rà soát diện tích để chuyển đổi lúa sang cây trồng khác cần ít nước như: Lạc, đậu tương. Ngành cũng đang phối hợp chặt chẽ với Công ty Điện lực Bắc Giang để bảo đảm nguồn điện ổn định cho các trạm bơm hoạt động phục vụ đổ ải.

Trịnh Lan