Vùng quê giàu truyền thống học vấn

Về Mão Điền, hỏi nhà giáo Nguyễn Xuân Viên (72 tuổi) thì ít ai không biết. Ông được ví là người thắp ngọn lửa khuyến học, góp phần tích cực để vùng nông thôn đất chật người đông ấy trở thành “làng đại học” nổi tiếng cả nước.

Một buổi học của cô và trò Trường Trung học cơ sở Mão Điền.

Năm 1987, sau nhiều năm cống hiến cho ngành giáo dục vùng khó khăn, thầy Nguyễn Xuân Viên trở về quê Mão Điền làm hiệu trưởng trường cấp 1+2 của xã. Chứng kiến vùng quê thuần nông khó khăn, thầy giáo Viên cảm thấy day dứt vô cùng. Ông thầm nghĩ, muốn thoát nghèo và hiện thực hóa khát vọng giàu - sang bền vững thì người trẻ Mão Điền chỉ còn cách vươn lên trên con đường học vấn. Vốn là cán bộ quản lý giáo dục uy tín, thầy giáo Viên sau nhiều đêm trăn trở đã hoàn thành Đề án “Mão Điền với công tác xã hội hóa giáo dục”. Nội dung Đề án nhấn mạnh sự cần thiết phải vào cuộc của cả hệ thống chính trị. Mỗi cơ quan, đoàn thể xã, thôn, thậm chí từng dòng họ đều có trách nhiệm quan tâm chăm lo phát triển giáo dục.

Thầy giáo Viên nhớ lại: Đọc Đề án, lãnh đạo xã rất phấn khởi, trước mắt đề nghị nhà trường tập trung trí tuệ bồi dưỡng nâng cao chất lượng đội ngũ, đổi mới hiệu quả phương pháp giảng dạy, phối hợp với gia đình giáo dục ý thức học tập cho học sinh. Mặt khác, xã cùng các tổ chức đoàn thể làm tốt công tác tư tưởng, tuyên truyền sâu rộng đến các gia đình, dòng họ trên địa bàn. Công việc này bền bỉ như một cuộc “cách mạng” về tư tưởng, diễn ra mọi lúc mọi nơi. Rồi như mưa dầm thấm lâu, người dân Mão Điền dần nhận thức được tầm quan trọng và ra sức chăm lo việc học cho con em mình…

Năm 1993, lứa học sinh đầu tiên kể từ khi thầy Viên về làm hiệu trưởng (năm 1987 học lớp 6) đã tốt nghiệp cấp 3, trong đó có tới 28 em thi đỗ đại học. Đây là thành tích gây tiếng vang lớn bởi những năm trước đó, thi thoảng Mão Điền mới có 1 đến 2 học sinh đỗ đại học. Chuyện học ở Mão Điền lan tỏa mạnh mẽ, đi đâu người dân cũng nói chuyện học. Mỗi gia đình, dòng họ và học sinh ở Mão Điền đều xây dựng kế hoạch cho riêng mình với mục tiêu: Đỗ đại học.

Từ thời điểm năm 1993, liên tục những năm sau đó, số học sinh đỗ đại học của Mão Điền tăng rất nhanh, từng bước khắc họa rõ nét hình ảnh “làng đại học” bên sông Đuống. Đầu những năm 2000, Mão Điền xuất hiện những câu chuyện như cổ tích: Có bà mẹ lam lũ ruộng đồng nuôi cả 5 con vào đại học, nay 2 con có bằng tiến sĩ, 2 con có bằng thạc sĩ và 1 cử nhân; nhiều gia đình khó khăn, anh/chị đỗ đại học, ra trường đi làm đã thay bố mẹ chăm lo để các em, viết tiếp ước mơ trên giảng đường đại học. Ông Lê Nho Nùng, khi ấy là Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo Bắc Ninh đã nhận định: Người trẻ Mão Điền đang tiến hành một cuộc “di dân” ra các thành phố lớn mà điểm đến là các trường đại học. Họ là những tài năng trẻ đang ý thức vươn lên trên con đường học vấn để thoát nghèo và làm rạng rỡ quê hương.

Từ đất học đến khát vọng phát triển bền vững

Ngày nay, cụm từ “công dân toàn cầu” khá phổ biến nhưng ít ai biết rằng cụm từ ấy đã xuất hiện trong bài phát biểu của Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Thị Doan, nguyên Phó Chủ tịch nước khi về thăm xã Mão Điền (tháng 9/2009). Năm ấy, toàn xã có tới 235 học sinh đỗ đại học chính quy, tương đương số học sinh đỗ đại học của một huyện trong tỉnh Bắc Ninh cũ. Phát biểu trước đông đảo lãnh đạo, Nhân dân và các em học sinh xã Mão Điền, nguyên Phó Chủ tịch nước nói: “Tôi hoàn toàn tin tưởng các em học sinh đang ngồi đây, trong tương lai sẽ trở thành những “công dân toàn cầu” có thể thích nghi với công việc ở bất cứ đâu, dù trong nước hay nước ngoài”.

Mão Điền nay đã lên phố, thành phường.

Trường cấp 1+2 Mão Điền, nay là Trường Trung học cơ sở Mão Điền (thầy Nguyễn Xuân Viên làm hiệu trưởng từ năm 1987 đến 2014) vẫn là điểm sáng tiêu biểu của tỉnh về tạo nguồn học sinh giỏi các cấp, học sinh đỗ đại học và trên đại học. Năm 2014, thầy Viên nghỉ hưu nhưng vẫn được tín nhiệm bầu làm Phó Chủ tịch Hội Khuyến học xã; Trưởng ban khuyến học dòng họ Nguyễn Xuân. Ở Mão Điền, Nguyễn Xuân là dòng họ lớn nhất và giàu truyền thống học hành. Họ Nguyễn Xuân có gần 4 nghìn nhân khẩu thì gần 1 nghìn người trình độ đại học trở lên, trong đó hơn 100 giáo sư, phó giáo sư, tiến sĩ, thạc sĩ. Tháng 12/2020, đây là dòng họ duy nhất của tỉnh Bắc Ninh (cũ) được vinh danh tại Đại hội biểu dương các mô hình khuyến học tiêu biểu toàn quốc tại Hà Nội.

Khát vọng về những “công dân toàn cầu” dường như không xa vời với đất học Mão Điền. Tháng 7/2022, giáo dục Bắc Ninh sang trang mới khi lần đầu tiên có học sinh giành Huy chương Bạc Olympic Vật lí quốc tế. Đó là em Nguyễn Đăng Phúc, Trường Trung học phổ thông Chuyên Bắc Ninh, người xóm Nội, xã Mão Điền. Trước đó, người trẻ Mão Điền cũng mang về cho Việt Nam 2 Huy chương Vàng Olympic quốc tế là em Nguyễn Ngọc Minh (môn Hoá học năm 2007) và Nguyễn Quang Bin (môn Toán năm 2019). Năm 2018, Giáo sư, Tiến sĩ, Thầy thuốc Nhân dân Nguyễn Duy Ánh, Giám đốc Bệnh viện Phụ sản Trung ương - người sinh ra và lớn lên ở Mão Điền được tặng danh hiệu “Công dân Thủ đô ưu tú”. Bên cạnh đó, những người con quê hương như các ông: Nguyễn Trí Tuệ, Tiến sĩ Luật đầu tiên của tỉnh Bắc Ninh (cũ), hiện là Phó Chánh án Thường trực Toà án nhân dân Tối cao; Thiếu tướng, Giáo sư Nguyễn Duy Bắc, Phó Giám đốc Bệnh viện Quân y 103… cũng nhiều lần trải lòng, dù đi đâu làm gì, mỗi khi nhắc đến Mão Điền là trong lòng lại dậy lên niềm tự hào về một vùng đất học.

Ngày mới ở “làng đại học” Mão Điền không còn là vùng nông thôn khó khăn mà đã lên phố, thành phường, mang dáng hình đô thị văn minh. Phường Mão Điền mới sau sáp nhập có tổng diện tích 20 km2 với hơn 4,2 vạn người, trong đó có tới 5,4 nghìn người trình độ đại học trở lên.

Đồng chí Nguyễn Viết Huy, Phó Chủ tịch UBND phường chia sẻ đầy hứng khởi: “Từ mảnh đất gian khó một thời, người Mão Điền đã nhận thức đúng đắn và đồng lòng quyết tâm vươn lên trên con đường học vấn. Rất nhiều người sau khi thành danh, thành đạt ở khắp mọi miền Tổ quốc và nước ngoài lại đoàn kết trở về nguyện ước xây dựng quê hương Mão Điền giàu đẹp... Quan điểm của lãnh đạo phường: Đầu tư cho giáo dục là đầu tư cho sự phát triển bền vững, để Mão Điền thực sự là điểm sáng của tỉnh cả trong phát triển kinh tế, thi đua khuyến học, khuyến tài và xây dựng xã hội học tập…”.

Bắc Ninh - Đất học thăng hoa

BẮC NINH -  Với nền tảng vững chắc đã được khẳng định qua những thành tích dẫn đầu cả nước về phổ cập, trường chuẩn, giáo viên đạt chuẩn và giáo dục mũi nhọn, ngành giáo dục tỉnh Bắc Ninh mới đang bước vào giai đoạn tăng tốc, quyết tâm giữ vững vị trí tốp đầu và phấn đấu trở thành trung tâm giáo dục tiên tiến, hiện đại hàng đầu quốc gia. 

3 tài năng trẻ làm rạng danh đất học

BẮC NINH - Trong tháng 7/2025, các đồng chí lãnh đạo Sở Giáo dục và Đào tạo Bắc Ninh cùng thầy, cô giáo, người thân và gia đình hân hoan chào đón 3 tài năng trẻ góp phần làm rạng danh đất học Bắc Ninh tại các kỳ Olympic quốc tế năm 2025. Đó là các em: Ngô Quang Minh giành Huy chương Vàng Olympic Hóa học quốc tế; Nguyễn Công Vinh giành Huy chương Bạc Olympic Vật lí quốc tế; Trương Thanh Xuân giành Huy chương Đồng Olympic Toán quốc tế.

Quán quân “Đất học Kinh Bắc” Nguyễn Trọng Hiếu: Mê lịch sử, say quan họ

BẮC NINH - “Em rất yêu môn Lịch sử và các làn điệu Dân ca quan họ Bắc Ninh. Có lẽ tình yêu ấy là một trong những yếu tố giúp em trả lời được nhiều câu hỏi, giữ được sự bình tĩnh và quyết tâm trong từng phần thi” - Nguyễn Trọng Hiếu, học sinh lớp 10A15, Trường Trung học phổ thông Hàn Thuyên chia sẻ sau khi xuất sắc giành vòng nguyệt quế tại sân chơi “Đất học Kinh Bắc 2025”.