Theo đuổi đam mê

Những ngày gần Tết,nhạc sĩ Đào Anh Tuấn rất bận rộn với việc hòa âm, phối khí, thực hiện thu thanh, xử lý nhạc cho các bài hát. Sinh năm 1983, anh hiện là Trưởng phòng Nghiệp vụ – Nghệ thuật, Nhà hát Dân ca Quan họ Bắc Ninh. Ngay từ những năm học tiểu học, Đào Anh Tuấn đã sớm bộc lộ năng khiếu và tình yêu đặc biệt với âm nhạc. Nhận thấy tố chất và niềm đam mê của con, bố mẹ anh đã tạo điều kiện cho Đào Anh Tuấn theo học các lớp nhạc. Lên lớp 7, Tuấn được gửi ra Hà Nội để ôn luyện, học tập trong môi trường đào tạo bài bản tại các trung tâm âm nhạc có uy tín.

Ngoài hòa âm, phối khí, sáng tác ca khúc, nhạc sĩ Đào Anh Tuấn rất giỏi chơi đàn nguyệt.

Sự nghiêm túc trong học tập, kết hợp với khả năng cảm thụ tốt giúp anh thi đỗ hệ trung cấp, sau đó tiếp tục theo học hệ đại học tại Nhạc viện Quốc gia Hà Nội (nay là Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam), khoa Âm nhạc truyền thống, chuyên ngành đàn nguyệt và trống dân tộc. Tám năm được đào tạo liên tục, có hệ thống, dưới sự hướng dẫn của nhiều nghệ sĩ, giảng viên tên tuổi đã trang bị cho anh nền tảng học thuật vững chắc về âm nhạc truyền thống. Nhìn lại quãng thời gian ấy, Đào Anh Tuấn chia sẻ: Việc được học và thực hành các nhạc cụ dân tộc không chỉ là tiếp thu kỹ thuật mà còn là quá trình cảm thụ âm nhạc truyền thống một cách tự nhiên. Những làn điệu, âm sắc, tiết tấu của nhạc cụ dân tộc dần trở thành mạch nguồn nuôi dưỡng tư duy sáng tác và hòa âm của anh sau này.

Phối khí cho quan họ là một thách thức lớn. Quan họ vốn là dân ca, mang tính dân gian, được hình thành và lưu truyền qua nhiều thế hệ bằng hình thức truyền khẩu. Vì vậy, việc đưa hòa âm, nhạc đệm vào quan họ là việc rất khó, đòi hỏi người nhạc sĩ phải hiểu biết sâu sắc về thang âm, giai điệu, về lối hát đối đáp, giao duyên đặc trưng của vùng Kinh Bắc. Nhạc sĩ Đào Anh Tuấn

Năm 2006, sau khi tốt nghiệp, Đào Anh Tuấn trở về quê hương, công tác tại Đoàn Dân ca Quan họ Bắc Ninh (nay là Nhà hát Dân ca Quan họ Bắc Ninh). Với anh, đây không chỉ là sự lựa chọn nghề nghiệp, mà còn là quyết định gắn bó lâu dài với di sản văn hóa quê hương. Một thuận lợi lớn đối với anh là được sinh ra trong gia đình có truyền thống âm nhạc. Cha anh - cố nhạc sĩ Đào Hồng Thạch, nguyên là Chi hội trưởng Chi hội Âm nhạc tỉnh Bắc Ninh - người thầy đầu tiên truyền cảm hứng, tình yêu âm nhạc cho anh từ những năm tháng đầu đời. Bên cạnh đó là sự dìu dắt, chỉ bảo tận tình của các thế hệ nghệ sĩ đi trước trong “làng quan họ”.

Làm việc tại Nhà hát Dân ca Quan họ Bắc Ninh - môi trường nghệ thuật chuyên nghiệp đã giúp Đào Anh Tuấn từng bước trưởng thành, khẳng định năng lực, trình độ chuyên môn về nghệ thuật của mình. Anh tham gia nhiều lĩnh vực: Hòa âm, phối khí, chỉ huy dàn nhạc, biểu diễn đàn nguyệt, viết nhạc và sáng tác ca khúc phục vụ các chương trình nghệ thuật lớn của tỉnh, cũng như các sự kiện chính trị - văn hóa quan trọng của nhiều địa phương, cơ quan, đơn vị.

Nhạc sĩ Đào Anh Tuấn (bên trái) chia sẻ với phóng viên về những dự án âm nhạc mới.

Đặc biệt, anh là một trong những nghệ sĩ thường xuyên tham gia phối khí cho các làn điệu quan họ lời cổ và ca khúc khai thác chất liệu dân ca quan họ. Đây là công việc đòi hỏi người nhạc sĩ phải có sự am hiểu sâu sắc về đặc trưng âm nhạc dân gian, có tư duy sáng tạo để tác phẩm vừa mới mẻ, vừa không làm mất đi bản sắc vốn có.

Giữ “màu quan họ” trong mỗi bản hòa âm

Theo nhạc sĩ Đào Anh Tuấn, phối khí cho quan họ là một thách thức lớn. Quan họ vốn là dân ca, mang tính dân gian, được hình thành và lưu truyền qua nhiều thế hệ bằng hình thức truyền khẩu. Vì vậy, việc đưa hòa âm, nhạc đệm vào quan họ là rất khó, đòi hỏi người nhạc sĩ phải hiểu biết sâu sắc về thang âm, giai điệu, về lối hát đối đáp, giao duyên đặc trưng của vùng Kinh Bắc.

Khi hòa âm, phối khí các làn điệu dân ca quan họ, người nghệ sĩ cần biết chắt lọc. Không thể áp đặt cứng nhắc kỹ thuật, hòa thanh cổ điển vào dân ca, mà phải làm sao để hòa thanh đậm màu dân gian, bố cục dạo đầu, dạo giữa, cầu nối và kết bài cần mang đậm tính giai điệu, sử dụng tiết tấu và nhạc cụ hài hòa, hợp lý phù hợp cho các làn điệu. Qua đó truyền cảm hứng cho người hát, tôn vinh cái hay, cái đẹp vốn có của quan họ.

Nhạc sĩ Đào Anh Tuấn thực hiện hòa âm, phối khí cho tác phẩm âm nhạc.

Đặc biệt, trong bối cảnh hiện nay, khi trí tuệ nhân tạo (AI) ngày càng tham gia sâu vào nhiều lĩnh vực nghệ thuật, anh cho rằng vai trò của người nghệ sĩ càng trở nên quan trọng hơn bao giờ hết. "AI có thể hỗ nhạc sĩ tiết kiệm thời gian, gợi ý tưởng, nâng cao hiệu suất nhưng không thể thay thế được cảm xúc, trải nghiệm văn hóa và chiều sâu hiểu biết về di sản như các nghệ sĩ, nhạc sĩ. Dù làm mới đến đâu, yếu tố cốt lõi vẫn là giữ được “màu quan họ” - thứ tạo nên bản sắc riêng không thể trộn lẫn", anh tâm sự. Chính quan điểm ấy đã định hình phong cách hòa âm, phối khí của Đào Anh Tuấn: Hiện đại, sáng tạo nhưng không phá vỡ cấu trúc truyền thống.

Ngoài hòa âm, phối khí, Đào Anh Tuấn còn dành nhiều tâm huyết cho việc sáng tác. Các ca khúc của anh thường lấy cảm hứng từ quê hương Bắc Ninh - Kinh Bắc, từ con người, phong tục, đời sống văn hóa vùng đất quan họ. Một số tác phẩm tiêu biểu có thể kể đến như “Bắc Ninh khát vọng tỏa sáng”, "Về miền quan họ giao duyên", “Về Bắc Ninh quê em”… Những ca khúc này gần gũi với công chúng đương đại nhưng vẫn mang đậm dấu ấn vùng miền. Ngoài đề tài quê hương, anh còn sáng tác các ca khúc về Đảng, Bác Hồ, tuổi trẻ, lực lượng vũ trang… với cách tiếp cận dung dị, chú trọng cảm xúc và thông điệp.

Sự nghiêm túc, bền bỉ trong lao động nghệ thuật của Đào Anh Tuấn được ghi nhận bằng nhiều giải thưởng chuyên môn uy tín. Năm 2017, tại Liên hoan độc tấu và hòa tấu nhạc cụ dân tộc toàn quốc, anh giành Huy chương Vàng tiết mục "Trống hội mừng công", Huy chương Bạc đạo diễn chương trình “Bức tranh quê hương”. Năm 2020, tại Liên hoan độc tấu và hòa tấu nhạc cụ dân tộc toàn quốc, anh đạt Giải Ba độc tấu đàn nguyệt với 2 tác phẩm "Quê ta" và "Tình mẹ".

Năm 2025, ca khúc "Tuổi trẻ Bắc Ninh khắc ghi lời Bác dạy" của anh đạt Giải B tại Cuộc thi sáng tác, quảng bá các tác phẩm văn học, nghệ thuật, báo chí về học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh do Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương tổ chức. Cũng trong năm 2025, anh tiếp tục giành Giải Ba tại Cuộc thi sáng tác chào mừng 80 năm Ngày Truyền thống ngành Cơ yếu Việt Nam và Giải B trong Liên hoan Âm nhạc mở rộng toàn quốc tại thành phố Hồ Chí Minh. Những giải thưởng ấy là sự ghi nhận lớn lao đối một nhạc sĩ đã có những cống hiến, đóng góp tích cực cho sự nghiệp văn hóa của tỉnh nói chung, đặc biệt là âm nhạc truyền thống trong đời sống hiện đại.

Tiếp nối hành trình gìn giữ và lan tỏa di sản

Trong quá trình công tác, Đào Anh Tuấn đã cùng các nghệ sĩ Nhà hát Dân ca Quan họ Bắc Ninh tham gia nhiều chuyến biểu diễn trong nước và quốc tế, tại các quốc gia như Đức, Pháp, Ba Lan, Hàn Quốc, Thụy Điển, Đan Mạch… Mỗi chuyến đi là một lần quan họ được giới thiệu, lan tỏa tới bạn bè quốc tế và cộng đồng người Việt ở nước ngoài. Đối với anh, những chuyến lưu diễn ấy không chỉ là hoạt động nghệ thuật mà còn là trách nhiệm quảng bá di sản văn hóa quê hương. Những tràng pháo tay của khán giả chính là nguồn động viên để anh và đồng nghiệp tiếp tục gắn bó với con đường nghệ thuật đã chọn.

Nhạc sĩ Đào Anh Tuấn được nhiều cơ quan của Trung ương, tỉnh tặng Bằng khen vì có thành tích xuất sắc trong hoạt động nghệ thuật.

Hiện nay, nhạc sĩ Đào Anh Tuấn đang cùng các nghệ sĩ của Nhà hát Dân ca Quan họ Bắc Ninh tham gia ghi hình chương trình quảng bá Dân ca Quan họ Bắc Ninh 2025 với chủ đề “Về miền Quan họ”. Chương trình gồm 11 làn điệu quan họ tiêu biểu, được ghi hình tại nhiều địa danh văn hóa - lịch sử của tỉnh Bắc Ninh, dự kiến hoàn thành trước Tết Nguyên đán 2026. Trong chương trình, anh đảm nhiệm hòa âm, phối khí cho nhiều tiết mục hấp dẫn.

Nói về định hướng sắp tới, Đào Anh Tuấn cho biết, anh tiếp tục tập trung vào hòa âm, phối khí các làn điệu quan họ lời cổ và ca khúc mang âm hưởng dân ca quan họ, đồng thời sáng tác những ca khúc mới về quê hương, đất nước, con người Bắc Ninh - Kinh Bắc. Đối với Đào Anh Tuấn, con đường nghệ thuật không phải là sự ồn ào mà là quá trình lặng lẽ tích lũy, lao động sáng tạo, nghiêm túc gìn giữ để đưa âm nhạc truyền thống hòa nhịp một cách tự nhiên vào đời sống hôm nay.

Nhạc sĩ Nguyễn Quang Long ra mắt Album, MV “Thương câu dân ca”

BẮC NINH - Sau 2 năm trăn trở để tìm chỗ đứng cho dân ca thuần chất trong đời sống âm nhạc đương đại, Nhạc sĩ Nguyễn Quang Long - người con của quê hương Bắc Ninh vừa ra mắt Album, MV “Thương câu dân ca”.

Bắc Ninh quảng bá văn hóa, du lịch tại Hội chợ Mùa Xuân

BẮC NINH - Tham gia Hội chợ Mùa Xuân lần thứ Nhất năm 2026 tổ chức tại Trung tâm Triển lãm Quốc gia (Đông Anh, Hà Nội) diễn ra từ ngày 2/2 đến ngày 13/2, Bắc Ninh thực hiện nhiều hoạt động, trưng bày các sản phẩm văn hóa, du lịch tiêu biểu. 

UNESCO đăng thông điệp chúc mừng Nghị quyết phát triển văn hóa Việt Nam

Trong thông điệp, UNESCO trân trọng ghi nhận và chúc mừng việc Bộ Chính trị Đảng Cộng sản Việt Nam ban hành Nghị quyết số 80-NQ/TW về phát triển văn hóa.