Từ trái qua phải: Ba cựu binh Nguyễn Văn Rộn, Nguyễn Văn Khái, Nguyễn Văn Mừng phản ánh sự việc với phóng viên.

Thiệt thòi vì giấy tờ thất lạc

Năm 1970, ông Nguyễn Văn Mừng (SN 1952), thôn Bãi Cả và ông Nguyễn Văn Rộn (SN 1949) thôn Non Thần, xã Bình Sơn (Lục Nam) lên đường nhập ngũ. Sau khi huấn luyện, hai ông sang chiến đấu tại Xiêng Khoảng (Lào), biên chế tại Tiểu đoàn 7, Đoàn 959- Mặt trận 31 (nay là Tiểu đoàn BB2- Trung đoàn 866- Sư đoàn 31). Quá trình chiến đấu, ông Mừng bị nhiều vết thương ở chân, ông Rộn bị 6 vết thương trên người, ngoài ra còn bị sức ép bom, đạn pháo. Hiện, ông Mừng vẫn còn mảnh đạn trong cơ thể. Với những thành tích trong chiến đấu, hai ông được tặng thưởng nhiều huân, huy chương; ông Rộn được tặng Huân chương Chiến công hạng Nhì.

Chiến tranh ác liệt, quân số, lãnh đạo các đơn vị thay đổi liên tục. Sau khi bị thương, chuyển đơn vị và tham gia các trận đánh mới, đơn vị chưa kịp làm chế độ chính sách; việc lưu trữ hồ sơ không tốt nên khi phục viên về địa phương, các cựu binh đều không còn giấy chứng thương. “Cùng Trung đoàn với chúng tôi có hai đồng đội nữa ở xã Bình Sơn hy sinh, ngày chiến thắng, còn sống trở về là may mắn lắm, tôi đâu để ý việc phải lưu giữ giấy xác nhận thương tật cẩn thận. Sau này khi Nhà nước triển khai thực hiện chế độ ưu đãi với người có công, tôi đã nhiều lần dò tìm đơn vị cũ để xin lại giấy tờ nhưng nghe nói đã giải thể”- ông Mừng bộc bạch.

Cách đây 6 năm, qua đồng đội, biết đơn vị chiến đấu năm xưa sáp nhập vào đơn vị khác nhưng vẫn bố trí bộ phận tiếp nhận, giải quyết chế độ chính sách, ông Mừng cùng con trai ông Rộn lặn lội vào nơi đơn vị ở tỉnh Bình Định xin xác nhận thương tật. May mắn là hồ sơ lưu trữ của đơn vị cũ vẫn còn bản danh sách thương binh Trung đoàn 866 giai đoạn 1969- 1973. Được đơn vị xác nhận, các cựu binh đã làm hồ sơ chuyển lên cơ quan chức năng. Tuy vậy, hồ sơ chuyển đi rồi bị trả lại vì chưa hợp lệ. Đến nay, hai ông chưa được hưởng chế độ thương binh. 

Tương tự, ông Nguyễn Văn Khái, thôn Hổ Lao, xã Lục Sơn (Lục Nam), cùng đơn vị với ông Mừng năm đó cũng bị thương trong chiến đấu hiện chưa được giải quyết chế độ. Ông Lý Văn Chính, Phó Chủ tịch UBND xã Bình Sơn cho biết: Hồ sơ của hai ông Rộn và Mừng sau khi hoàn tất được niêm yết công khai nhiều ngày tại địa phương, không ai có ý kiến gì. Họ là người thật, việc thật, chỉ vì giấy tờ thương tật gốc bị thất lạc nên bao năm nay chưa được hưởng chế độ theo quy định. Trước sự việc trên, một số người còn gọi các ông là những “thương binh” không sổ.

Giấy xác nhận bị thương đơn vị cũ cấp cho ông Nguyễn Văn Rộn.

Nỗi niềm mỗi tháng 7 về

Trở về địa phương, do bị thương nên sức khỏe của ông Mừng giảm sút nghiêm trọng, mắc nhiều bệnh tật, hoàn cảnh rất khó khăn. Bà Hoàng Thị Năng, vợ ông Mừng kể: “Ngày ở chiến trường ra, ông ấy ốm yếu lắm, tôi thương mới nên duyên. Sau khi lấy nhau, vết thương tái phát, ông ấy chỉ nằm một chỗ, có năm đi viện suốt, nhiều lần tưởng chết. Theo bà Năng, ông Mừng bệnh tật phần do ảnh hưởng vết thương, phần vì mặc cảm chuyện “thương binh” không sổ.

Rời quân ngũ, ông Rộn về tham gia công tác tại xã, đảm nhận nhiều chức vụ quan trọng, như: Bí thư Đoàn xã, Trưởng Công an, Phó Chủ tịch, Chủ tịch UBND xã Bình Sơn... đến năm 1995 mới nghỉ công tác. Năm 2010, ông bị tai biến mạch máu não, từ đó đến nay phải ngồi xe lăn.

Các cựu binh tâm tư, họ là người thật việc thật, thương tích chiến tranh còn mang trên người nhưng lại chưa thể chứng minh mình là thương binh?! Mỗi tháng 7 về, chứng kiến cộng đồng xã hội tri ân thương binh, gia đình liệt sĩ, người có công mà họ không khỏi chạnh lòng. Cũng vì thế, dù biết nguy hiểm cho sức khỏe, tính mạng, ông Mừng vẫn cố giữ lại mảnh đạn ở vết thương nơi chân trái, với hy vọng một lúc nào đó được xem xét, giải quyết chế độ.

Sớm giúp các cựu binh hoàn thiện thủ tục

Các cựu binh cũng thừa nhận, việc họ chưa được hưởng chế độ có phần lỗi do giấy tờ thất lạc. Song thái độ chưa trách nhiệm của cán bộ cơ quan chuyên môn cũng khiến hồ sơ chậm được hoàn thiện. Ông Rộn nói: “Hồ sơ cơ quan chức năng trả lại chúng tôi chỉ thông tin là giấy xác nhận chứng thương thiếu căn cứ (cấp phòng không ký được). Nhưng phải làm lại như thế nào, lấy xác nhận của cấp nào mới hợp lệ… thì lại không hướng dẫn”. Cả ba cựu binh giờ tuổi cao, người ngồi một chỗ, người sức yếu, việc tự đi lại làm thủ tục hồ sơ gặp khó khăn.

Làm việc với chúng tôi, Thượng tá Nguyễn Ngọc Trung, Chính trị viên Ban CHQS huyện Lục Nam cho biết: Quá trình thực hiện thủ tục giải quyết chế độ cho các cựu binh gần đây có những khó khăn, chậm muộn là do hướng dẫn làm hồ sơ ở cấp xã còn hạn chế; các vụ làm giả hồ sơ hưởng chế độ thương binh trên địa bàn xảy ra không ít. Do đó, công tác thẩm định hồ sơ, xác minh tại các đơn vị cũ nơi đối tượng công tác phải thực hiện thận trọng, kỹ lưỡng…

Được biết, sau khi nắm thông tin về ba cựu binh trên, Ban CHQS huyện Lục Nam đã chỉ đạo bộ phận liên quan, liên hệ hướng dẫn các cựu binh làm thủ tục. Thượng tá Trung nói: “Đơn vị sẽ có công văn gửi đơn vị cũ của các đối tượng nhờ cung cấp một số giấy tờ cần thiết, tạo thuận lợi hoàn thiện hồ sơ để sớm được xem xét hưởng chế độ theo quy định”.

Nhóm PV Bạn đọc