Chạy đua với thời gian bởi tình yêu nghề

Thời tiết những ngày này thực sự khắc nghiệt, khi từng đợt gió mùa Đông Bắc liên tục tăng cường, nhiệt độ hạ thấp, không khí ẩm, lạnh buốt, khiến nhịp sống dường như chậm lại. Với nhiều người, đó là thời điểm tạm gác công việc để nghỉ ngơi, chuẩn bị đón Tết, nhưng ở làng gốm Phù Lãng - ngôi làng cổ nằm ven dòng sông Cầu, tiếng gõ ghép gốm vẫn vang lên đều đặn, những người thợ hối hả, chạy đua với thời gian để hoàn thành tác phẩm nghệ thuật con đường gốm - biểu trưng của làng nghề Phù Lãng .

Những nghệ nhân, người thợ đang khẩn trương thi công chiếc chum gốm - biểu tượng của làng- bằng hàng nghìn mảnh gốm, lọ hoa nhỏ.

Từ tháng 9/2025, các nghệ nhân, thợ trẻ trong làng đã bắt tay vào thi công những hạng mục quan trọng của dự án xây dựng sản phẩm OCOP du lịch làng nghề gốm Phù Lãng. Đến thời điểm hiện tại, Tết Nguyên đán đang cận kề, toàn bộ dự án bước vào giai đoạn “nước rút”, từng đoạn đường làng, khu vực cổng làng, đền thờ Bác Hồ..., đâu đâu cũng bắt gặp hình ảnh những người thợ cần mẫn làm việc với quyết tâm hoàn thành toàn bộ công trình để đón Tết cổ truyền của dân tộc.

Cánh tay thoăn thoắt ghép từng mảnh gốm lên tường làng, nghệ nhân Nguyễn Minh Ngọc chia sẻ: Công việc đòi hỏi sự tỉ mỉ và bền bỉ. Đó là quá trình ghép hàng nghìn mảnh gốm nhỏ, hàng trăm chiếc lọ hoa, từng viên gốm phù điêu để tạo nên một tổng thể hài hòa, chắc chắn và giàu giá trị thẩm mỹ. Mỗi mảnh gốm đều được chọn lựa kỹ lưỡng, xử lý cẩn trọng nhằm bảo đảm độ bền của công trình, giữ được sắc men mộc mạc, trầm ấm - nét đặc trưng làm nên bản sắc riêng của gốm Phù Lãng.

Nổi bật nhất là chiếc chum gốm Phù Lãng - biểu tượng của làng nghề - được đặt trang trọng tại vị trí cổng làng. Công trình có chiều cao 3,7 m, thân rộng 2,8 m, được ghép từ vô số mảnh gốm nhỏ cùng hàng trăm chiếc lọ hoa gốm của nhiều thế hệ lò (từ lò đun củi thủ công đến lò điện, lò gas hiện đại). Bên cạnh đó là bộ chữ “Làng nghề gốm Phù Lãng” cao từ 40 đến 90 cm, nổi bật, vững chãi, như một dấu ấn khẳng định danh xưng của làng nghề gốm hơn 700 năm tuổi.

Nghệ nhân Nguyễn Minh Ngọc cho biết thêm: “Ban đầu, đơn vị chủ đầu tư khảo sát và đưa ra phương án xây dựng biểu tượng làng nghề bằng chất liệu composite. Tuy nhiên, chúng tôi cho rằng, biểu tượng của làng gốm thì nhất định phải được tạo nên từ gốm - từ chính đất, lửa và bàn tay của người thợ Phù Lãng”. Trong suốt quá trình triển khai dự án, các nghệ nhân, thợ trẻ trong làng đã nhiều lần bàn bạc, đóng góp ý tưởng để tìm ra phương án phù hợp nhất, vừa bảo đảm tính thẩm mỹ, vừa tôn vinh giá trị truyền thống.

Nghệ nhân Nguyễn Minh Ngọc (ngoài cùng bên phải) cùng các thợ trẻ chọn lựa ghép những viên gốm phù điêu trên con đường gốm của làng.

Đáng chú ý, các nghệ nhân còn sáng tạo cách điệu cánh hoa sen ở đáy chiếc chum, nhìn từ xa sẽ như đôi bàn tay người thợ đang nâng niu chiếc chum gốm. Chi tiết ấy tạo nên điểm nhấn thị giác mạnh mẽ, đồng thời gửi gắm thông điệp về sự trân trọng, gìn giữ và tiếp nối truyền thống nghề làm gốm .

Không chỉ dừng lại ở biểu tượng cổng làng, dọc theo con đường gốm là hệ thống tranh gốm, phù điêu đang dần hoàn thiện. Nổi bật là hai bức tranh phù điêu lớn, cao 1,17 m, dài 18 m, tái hiện quá trình lao động, sản xuất, sinh hoạt của người dân làng gốm Phù Lãng từ xưa đến nay. Bên cạnh đó là hơn 10 bức phù điêu gốm mô tả các hoạt động dân gian, lễ hội truyền thống, phong cảnh làng quê Việt Nam.

Con đường gốm – hành trình nối tiếp các thế hệ

Trong quá trình thi công các bức phù điêu, tinh thần trao đổi, hợp lực giữa các nghệ nhân và thợ trẻ luôn được đề cao. Người thợ trẻ Phạm Văn Tuấn cho biết, từ bố cục đến màu sắc, từng bức tranh đều được cân nhắc kỹ lưỡng. “Chúng tôi chủ ý sử dụng gam màu mộc của đất - nét đặc trưng riêng của gốm Phù Lãng. Mỗi giai đoạn phát triển của làng nghề lại mang một sắc thái khác nhau, từ màu rêu phong của thuở ban đầu đến những gam màu phong phú hơn khi nghề gốm bước vào thời kỳ hiện đại”, anh Tuấn nói.

Cách thể hiện đó đã tạo nên một bức tranh tổng thể sinh động, phản ánh đầy đủ đời sống sinh hoạt, quá trình hình thành và phát triển của làng gốm Phù Lãng qua nhiều thế kỷ. Con đường gốm vì thế không chỉ là điểm nhấn cảnh quan, mà còn là một “bảo tàng ngoài trời” về lịch sử và văn hóa làng nghề.

Không gian đền thờ Bác Hồ trong làng cũng sẽ được các nghệ nhân chú trọng trang trí bằng những trụ cách điệu, ghép từ các lọ hoa gốm truyền thống. Không gian ấy vừa trang nghiêm, vừa gợi lại hình ảnh làng nghề gốm xưa - nơi gốm gắn bó mật thiết với đời sống văn hóa, tinh thần của người dân.

Đường gốm ở làng Phù Lãng đang dần hình thành.

Đồng chí Nguyễn Thế Phiệt, Bí thư Đảng ủy xã Phù Lãng khẳng định, việc xây dựng biểu tượng làng nghề và con đường gốm không chỉ có ý nghĩa về mặt cảnh quan, du lịch, mà còn mang giá trị chính trị - văn hóa sâu sắc. “Chúng tôi đánh giá cao sự sáng tạo, nhiệt tình, trách nhiệm của các nghệ nhân, những người thợ trẻ làng gốm Phù Lãng trong quá trình triển khai, thi công xây dựng biểu tượng làng nghề cũng như con đường gốm của làng. Đây là việc làm thiết thực, góp phần cụ thể hóa Nghị quyết Đại hội Đảng bộ xã Phù Lãng, nhiệm kỳ 2025 - 2030 về giữ gìn, bảo tồn và phát huy giá trị nghề gốm truyền thống của địa phương”, đồng chí Nguyễn Thế Phiệt nhấn mạnh.

Theo Bí thư Đảng ủy xã, chính những người thợ, nghệ nhân trực tiếp tham gia sáng tạo và thi công các hạng mục đã khơi dậy niềm tự hào nghề nghiệp, ý thức trách nhiệm cộng đồng trong bảo tồn di sản. Đây cũng là nền tảng quan trọng để địa phương phát triển du lịch làng nghề theo hướng bền vững, gắn bảo tồn văn hóa với phát triển kinh tế, tạo việc làm và nâng cao thu nhập cho người dân.

Anh Bùi Thanh Hà Nam, một thợ trẻ trong làng nghề bày tỏ: “Con đường gốm của làng sẽ không có điểm dừng. Chúng tôi để dành không gian cho thế hệ kế cận tiếp tục ghép thêm những câu chuyện mới bằng các bức phù điêu gốm, vừa tạo sự nối tiếp giữa các thế hệ, vừa tiếp thêm sức sống bền bỉ cho làng nghề”.

Giữa cái lạnh cuối năm, những người thợ gốm Phù Lãng vẫn cần mẫn ghép từng mảnh gốm, thổi hồn vào từng công trình. Con đường gốm đang dần hoàn thiện không chỉ bằng đất và men, mà còn bằng niềm đam mê, trách nhiệm và khát vọng gìn giữ di sản. Đó chính là cách những nghệ nhân, thợ trẻ Phù Lãng tiếp tục giữ lửa cho làng nghề hơn 700 năm tuổi, để ngọn lửa ấy cháy bền bỉ cùng thời gian.

Giữ lửa nghề gốm Phù Lãng

 

Phong tặng đặc cách danh hiệu “Nghệ nhân làng nghề Việt Nam” cho 3 cá nhân làng nghề gốm Phù Lãng

BẮC NINH - UBND xã Phù Lãng (Bắc Ninh) vừa phối hợp với Hiệp hội Làng nghề Việt Nam tổ chức hội nghị công bố quyết định phong tặng danh hiệu "Nghệ nhân làng nghề Việt Nam" cho 3 cá nhân tiêu biểu của làng nghề gốm Phù Lãng.

Sắc xuân làng nghề Bắc Ninh

BẮC NINH - Khi đào phai hé nụ bên triền sông, làn sương mỏng còn vương trên mái ngói cổ, miền Kinh Bắc bước vào xuân bằng một nhịp điệu rất riêng. Ở đó, mùa xuân không chỉ hiện diện trong lễ hội hay sắc màu phố thị mà còn được khơi dậy từ những làng nghề trăm tuổi - nơi bàn tay người thợ lặng lẽ gìn giữ ký ức, thổi hồn vào từng sản phẩm và làm nên cái Tết đủ đầy, ấm áp cho mỗi gia đình Việt.