Quốc hội hành động: “Mở đường” thể chế, quyết sách định hình tương lai đất nước

Chủ nhật: 06:52 ngày 26/04/2026

Nếu công tác nhân sự là “yếu tố then chốt” thì công tác lập pháp tại kỳ họp được xem là “nền móng” của nhiệm kỳ này và là “bệ phóng khơi thông dòng chảy.”

Đất nước ta đang bước vào giai đoạn mới với những vận hội lớn đan xen vô vàn thách thức phức tạp từ những biến động khôn lường của địa chính trị, địa kinh tế toàn cầu. Trong bối cảnh ấy, không có chỗ cho sự chần chừ hay những nhịp nghỉ mang tính “độ trễ” chuyển giao. Nhận thức sâu sắc sứ mệnh lịch sử đó, ngay đầu nhiệm kỳ mới trong “Kỷ nguyên vươn mình” - Quốc hội khóa XVI đã chủ động “mở đường” thể chế, thông qua hàng loạt quyết sách định hình tương lai đất nước.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cùng các đồng chí lãnh đạo, đại biểu bỏ phiếu phê chuẩn Thẩm phán, Phó Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng và thành viên khác của Chính phủ.

Từ những nghị quyết miễn giảm thuế xăng dầu thiết yếu đến việc khơi thông hàng triệu tỷ đồng vốn “đóng băng,” Quốc hội nhiệm kỳ 2026-2031 đang chứng minh một tinh thần hành động quyết liệt: Pháp luật không chỉ nằm trên giấy, mà phải đập cùng nhịp đập của đời sống Nhân dân, đổi mới vì sự phát triển phồn vinh của đất nước.

Những “sản phẩm” lập pháp mang ý nghĩa sống còn

Bước vào kỳ họp đầu tiên của nhiệm kỳ mới, trọng trách đặt lên vai các đại biểu Quốc hội khóa XVI là vô cùng lớn lao. Thông thường, một kỳ họp đầu tiên sẽ dành phần lớn thời lượng cho công tác nhân sự, kiện toàn bộ máy Nhà nước. Thế nhưng, trước những đòi hỏi cấp bách của thực tiễn, cũng như mong mỏi của cử tri, nhân dân cả nước, Quốc hội khóa XVI đã làm nên một “kỳ tích” về hiệu suất làm việc khi hoàn thành một khối lượng công tác lập pháp đồ sộ chỉ trong vỏn vẹn 12 ngày.

Nếu công tác nhân sự là “yếu tố then chốt” thì công tác lập pháp tại kỳ họp được xem là “nền móng” của nhiệm kỳ này và là “bệ phóng khơi thông dòng chảy.” Vì thế, với quyết tâm hành động, mở đường thể chế cho phát triển, Quốc hội đã thông qua 9 luật và 31 nghị quyết, trong đó có nhiều văn bản được thông qua với tỷ lệ 100% đại biểu có mặt tán thành. Đây là những “sản phẩm” lập pháp mang ý nghĩa sống còn, góp phần kịp thời thể chế hóa các Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, đưa các quyết sách chính trị vĩ mô vào từng hơi thở của đời sống kinh tế-xã hội.

Đúng như lời căn dặn mang tầm chiến lược của Tổng Bí thư Tô Lâm tại phiên khai mạc: “Đây là kỳ họp kiện toàn tổ chức bộ máy Nhà nước theo Hiến pháp; đồng thời là kỳ họp tập trung thể chế hóa Nghị quyết Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, tạo nền tảng pháp lý, thể chế và động lực chính sách để đất nước bước vào thời kỳ phát triển mới: Phát triển nhanh, bền vững, giàu bản sắc, dựa trên khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và khát vọng vươn lên mạnh mẽ của toàn dân tộc.”

Sự khẩn trương đó không phải là sự vội vã, mà là minh chứng cho một tư duy quản trị hiện đại, tinh thần làm việc không ngừng nghỉ như Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đã nhấn mạnh tại phiên bế mạc bằng những lời đầy tự hào và xúc động: “Trước những yêu cầu mới của đất nước, Quốc hội khóa XVI đã chủ động, khẩn trương triển khai công việc ngay từ những ngày đầu với tinh thần quyết tâm cao, làm ngay, làm bài bản. Các vị đại biểu Quốc hội, dù là đại biểu tái cử hay lần đầu tham gia, nhưng đã phát huy cao độ trách nhiệm trước cử tri và Nhân dân; thể hiện rõ bản lĩnh, trí tuệ, khát vọng cống hiến; tận dụng tối đa thời gian, làm việc với cường độ cao, kể cả Thứ Bảy, Chủ nhật; đóng góp nhiều ý kiến tâm huyết, sâu sắc, chất lượng. Nhờ đó, kỳ họp tthứ nhất đã hoàn thành khối lượng lớn các công việc.”

Sự đa dạng và bao quát của các đạo luật vừa được thông qua là minh chứng rõ nét cho sự chuyển mình của hệ thống pháp luật. Từ lĩnh vực tư pháp với Luật Hộ tịch, Luật sửa đổi Luật Công chứng, Luật Trợ giúp pháp lý; đến Luật Tín ngưỡng, tôn giáo (sửa đổi) nhằm đảm bảo quyền tự do tín ngưỡng và hội nhập quốc tế.

Đáng chú ý, Luật sửa đổi, bổ sung Luật Thi đua, khen thưởng đã khắc phục tình trạng hình thức, tạo động lực thực chất cho người lao động. Cùng với đó, Quốc hội khóa XVI cũng ban hành Nghị quyết về phát triển văn hóa Việt Nam, qua đó nâng tầm “sức mạnh mềm” quốc gia và giữ gìn bản sắc dân tộc.

Bình luận về cường độ làm việc của Quốc hội tại Kỳ họp thứ nhất, đại biểu Dương Khắc Mai (Đoàn Lâm Đồng) chia sẻ đầy cảm xúc: “Điều này khẳng định rõ ràng rằng Quốc hội hành động quyết liệt vì lợi ích của đất nước và hạnh phúc của nhân dân... Tinh thần này thể hiện sự khẩn trương và nghiêm túc, và qua các buổi thảo luận tổ, thảo luận tại nghị trường, có thể thấy Quốc hội đã tiến hành nhiều công việc quan trọng, để lại dấu ấn đáng nhớ mà các kỳ họp trước không có được.”

Với “kỳ tích” về hiệu suất làm việc trong suốt 12 ngày, kể cả ngày thứ Bảy, Chủ nhật, có thể nói Kỳ họp thứ nhất chính là bước chạy đà hoàn hảo, định hình một Quốc hội không chỉ gỡ khó mà còn kiến tạo không gian phát triển mới cho đất nước.

Mỗi đạo luật phải xuất phát từ lợi ích quốc gia, dân tộc

Theo ý kiến của nhiều đại biểu Quốc hội, nếu như khối lượng luật pháp thể hiện tầm vóc của Quốc hội, thì nội dung của từng đạo luật lại cho thấy tính nhạy bén, bám sát nhịp đập kinh tế-xã hội. Điểm sáng rực rỡ nhất của kỳ họp lần này, chính là việc đưa thẳng những vấn đề dân sinh cấp bách nhất, những điểm nghẽn kinh tế “khó nhằn” nhất lên bàn nghị sự và ra quyết sách ngay lập tức để giải quyết.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn phát biểu bế mạc Kỳ họp.

Trong bối cảnh nền kinh tế đối mặt với nhiều biến số, đặc biệt là sự biến động của giá cả nguyên nhiên liệu hiện nay, Quốc hội đã chủ động, linh hoạt bổ sung và thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 4 sắc thuế quan trọng: Thuế thu nhập cá nhân, Thuế giá trị gia tăng, Thuế thu nhập doanh nghiệp và Thuế tiêu thụ đặc biệt. Cùng với đó là Nghị quyết vô cùng quan trọng về thuế bảo vệ môi trường, thuế giá trị gia tăng, thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng, dầu và nhiên liệu bay.

Việc kịp thời ban hành chính sách điều chỉnh thuế xăng dầu mang một ý nghĩa sống còn. Xăng dầu là “máu” của nền kinh tế; việc miễn, giảm các sắc thuế này không chỉ trực tiếp kìm cương lạm phát, bình ổn kinh tế vĩ mô mà còn là chiếc “phao cứu sinh” thiết thực nhất hỗ trợ hàng triệu người dân và cộng đồng doanh nghiệp vượt bão giá.

Đánh giá về sự linh hoạt trên, đại biểu Quốc hội Trần Văn Lâm (Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Bắc Ninh) nhận định: “Sự linh hoạt của Quốc hội và Chính phủ trong việc xem xét các vấn đề liên quan đến chính sách thuế là rất kịp thời. Quốc hội đã xem xét ngay trong kỳ họp đầu tiên các chính sách để ứng phó với tình hình kinh tế, giá cả xăng dầu, và các đối tượng yếu thế trong kinh doanh.”

Có chung quan điểm, đại biểu Quốc hội Nguyễn Thị Thủy (Phó Chủ nhiệm Uỷ ban Tư pháp của Quốc hội, Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Thái Nguyên) cũng nhấn mạnh điều này “thể hiện sự nhạy bén của Chính phủ và sự đồng hành của Quốc hội trong việc lắng nghe tiếng nói của người dân và doanh nghiệp.”

Không dừng lại ở những gói hỗ trợ ngắn hạn, Quốc hội khóa XVI còn nhắm thẳng vào những “cục máu đông” của nền kinh tế. Đó là Nghị quyết về cơ chế, chính sách đặc thù tháo gỡ khó khăn cho các dự án tồn đọng, kéo dài.

Với tư duy của một nhà kinh tế, đại biểu Trần Hoàng Ngân (Đoàn đại biểu Quốc hội Thành phố Hồ Chí Minh) đã có những phân tích vô cùng sâu sắc và đầy hy vọng: “Khi nghị quyết này được thông qua, hàng ngàn dự án sẽ được triển khai, giải phóng hàng triệu tỷ đồng vốn bị đóng băng. Và, chúng ta sẽ đưa vào hoạt động những cây cầu, tuyến đường, và bệnh viện chỉ cần bổ sung một chút vốn. Nhiều công trình đã hoàn thành đến 80-90%, chỉ cần thêm 10-20% nữa là có thể đưa vào hoạt động.”

Đại biểu Trần Hoàng Ngân cũng nhấn mạnh việc Quốc hội đã thông qua nghị quyết giải quyết các dự án tồn đọng kéo dài, là điều mà người dân và cử tri đang rất mong chờ. Trong bối cảnh cần huy động mọi nguồn lực cho tăng trưởng, việc phá vỡ tình trạng “đóng băng” của các dự án này là chìa khóa vàng để nền kinh tế tăng tốc.

Bên cạnh những quyết sách giải quyết tình thế cấp bách, tại Kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI cũng đã hoàn thành nhiệm vụ kiến tạo con đường dài hạn cho dân tộc. Đáng chú ý, Quốc hội đã dành nhiều thời gian cho các phiên thảo luận kỹ lưỡng, quyết định hệ thống các kế hoạch 5 năm (2026-2030), từ Kế hoạch phát triển kinh tế-xã hội, Kế hoạch tài chính quốc gia đến Kế hoạch đầu tư công trung hạn. Cùng với đó là việc xem xét báo cáo công tác thực hành tiết kiệm, chống lãng phí, và một quyết định mang tính mở đường phát triển không gian đô thị: Thành lập thành phố Đồng Nai. Tất cả những khung khổ pháp lý và mục tiêu vĩ mô đó đều hướng tới một cái đích đầy thách thức nhưng thấm đẫm khát vọng: Ổn định kinh tế vĩ mô, hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng “2 con số” ngay từ năm đầu nhiệm kỳ.

Ngoài ra, việc Quốc hội thông qua Luật Thủ đô (sửa đổi) với những cơ chế phân quyền triệt để, vượt trội, hay Nghị quyết thí điểm chế định luật sư công, Nghị quyết xử lý vi phạm pháp luật về đất đai trước khi Luật Đất đai 2024 có hiệu lực,... cũng là minh chứng rõ nét cho thấy việc pháp luật đang đi trước một bước để “mở đường” cho phát triển, kiến tạo sự phát triển của các địa phương.

Đó cũng là tinh thần định hướng của người đứng đầu Đảng ta hiện nay khi nhấn mạnh tới yêu cầu phải đổi mới căn bản tư duy xây dựng pháp luật theo hướng kiến tạo phát triển. Mỗi đạo luật phải xuất phát từ lợi ích quốc gia-dân tộc, từ lợi ích chính đáng của Nhân dân; phải chuyển mạnh từ tư duy “làm luật cho đủ” sang tư duy “làm luật để phát triển”; từ “pháp luật tốt trên giấy” sang “pháp luật tốt trong cuộc sống.”

Quan trọng hơn, để những khát vọng đó không nằm trên giấy, tại phiên bế mạc Kỳ họp thứ nhất, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đã gửi đi thông điệp mạnh mẽ tới Chính phủ, các cơ quan của Quốc hội và các địa phương: “Ngay sau Kỳ họp, khẩn trương tổ chức triển khai thực hiện hiệu quả các luật, nghị quyết đã được thông qua; tập trung ban hành đầy đủ các văn bản quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành, không để khoảng trống pháp lý, không để chậm trễ trong tổ chức thực hiện, bảo đảm các quyết sách của Quốc hội phát huy hiệu quả thiết thực trong thực tiễn.”

Quốc hội sẽ mạnh hơn, Nhà nước sẽ vững hơn, niềm tin xã hội sẽ lớn hơn

Một đạo luật dù hay đến mấy cũng cần những con người ưu tú để xây dựng, phản biện và giám sát thực thi. Tại Kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI đã ghi nhận một số lượng lớn các đại biểu lần đầu tiên trúng cử, mang theo khát vọng, nhiệt huyết và đặc biệt là góc nhìn thực tiễn vô cùng đa dạng từ cơ sở. Họ chính là những người mang “hơi thở cuộc sống” thổi bùng lên ngọn lửa tranh luận tại nghị trường.

Quan sát từ bàn chủ tọa và các phiên thảo luận, đại biểu Nguyễn Thị Thủy (Phó Chủ nhiệm Uỷ ban Tư pháp của Quốc hội, Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Thái Nguyên) chia sẻ: “Một điểm nhấn khác của Kỳ họp thứ nhất là mặc dù số lượng đại biểu lần đầu tham gia rất lớn nhưng họ đã thể hiện sự tích cực và nhanh chóng bắt nhịp với công việc. Số lượng đại biểu đăng ký phát biểu rất đông, tiếng nói của họ mang hơi thở thực tiễn từ địa phương, cơ sở và các cơ quan bộ ngành đã tạo ra một không khí nghị trường mới mẻ, tích cực. Đoàn chủ tọa điều hành rất linh hoạt, tạo mọi điều kiện cho các đại biểu phát biểu. Những quyết sách được thông qua chính là lời hứa danh dự mà họ đã cam kết với cử tri trong đợt vận động bầu cử vừa qua.”

Không khí dân chủ, sôi nổi ấy không chỉ đến từ sự nhiệt tình mà còn đến từ chất lượng và năng lực thích ứng với thời đại mới - kỷ nguyên của chuyển đổi số. Quốc hội khóa XVI đang từng bước thực hiện hóa mô hình “Quốc hội số, thông minh.”

Đại biểu Trần Văn Lâm (Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Bắc Ninh) cho biết, tài liệu và thông tin hiện đã được chuyển tải hoàn toàn trên nền tảng số. Điều đó đòi hỏi đại biểu Quốc hội không chỉ cần sử dụng thuần thục công cụ số, mà còn phải am hiểu sâu sắc về chuyển đổi số để thể chế hóa các yêu cầu này. Trong phiên họp đầu tiên, mặc dù có nhiều đại biểu mới, nhưng các đại biểu đã mang đến tinh thần, khí thế và thông tin mới, khiến các cuộc thảo luận tại Quốc hội trở nên sôi nổi và sâu sắc.

Sự đa dạng của các đại biểu cũng mang đến sự đa chiều cho các chính sách. Giọng nói của những người trẻ, những người yếu thế, những cộng đồng dân tộc thiểu số đã cất lên dõng dạc ngay trong những ngày làm việc đầu tiên.

Trong số đó, đại biểu Nguyễn Lê Ngọc Linh (Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Thanh Hóa) mang đến nghị trường một câu chuyện đầy cảm xúc và sức nặng về trách nhiệm: “Với cá nhân tôi, tôi đại diện cho những người phụ nữ dân tộc thiểu số, đại diện cho những người trẻ dân tộc thiểu số khởi nghiệp, đặc biệt là trong lĩnh vực khởi nghiệp gắn với bảo vệ rừng, bảo vệ môi trường và tạo an sinh xã hội... Mong muốn làm thế nào để giới trẻ Việt Nam, những người ở vùng dân tộc thiểu số, đặc biệt là đối tượng yếu thế như phụ nữ, sẽ có những chính sách giúp họ có cuộc sống vững vàng hơn và tự tin hơn trong việc phát triển kinh tế.”

Nữ đại biểu của Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Thanh Hóa cũng khẳng định, lợi thế của các đại biểu trẻ chính là khả năng sử dụng nền tảng đa phương tiện để tiếp cận và thấu hiểu cử tri một cách nhanh chóng, mới mẻ nhất.

Niềm tin vào một thế hệ đại biểu tài năng, tận tâm, giỏi công nghệ và sâu sát nhân dân, cũng chính là “cầu nối” để hiện thực hóa lời gửi gắm của người đứng đầu Đảng ta trong phiên khai mạc Kỳ họp thứ nhất rằng: “Khi lòng dân được lắng nghe, khi ý dân được phản ánh trung thực, khi quyết sách xuất phát từ thực tiễn đời sống, thì Quốc hội sẽ mạnh hơn, Nhà nước sẽ vững hơn, niềm tin xã hội sẽ lớn hơn.”

Như vậy, với sự chủ động điều hành chính sách tài khóa, sự quyết liệt tháo gỡ điểm nghẽn dự án, và sự cởi mở trong ứng dụng chuyển đổi số của các đại biểu, đã phác họa nên chân dung của một Quốc hội khóa XVI đổi mới mạnh mẽ. Quốc hội sẽ tiếp tục đồng hành cùng Chính phủ, biến những đạo luật kiến tạo thành nguồn lực to lớn, đưa đất nước phồn vinh, vững bước đi lên trong kỷ nguyên mới./.