Thỏa ước lao động tập thể: Nâng “chuẩn” lợi ích cho công nhân

ĐỒNG HÀNH CÙNG DOANH NGHIỆP VÀ NGƯỜI LAO ĐỘNG

Chủ nhật: 06:28 ngày 03/05/2026

BẮC NINH - Là một công cụ pháp lý trong quan hệ lao động, thỏa ước lao động tập thể đang được các cấp công đoàn trong tỉnh Bắc Ninh nâng tầm thành “chìa khóa” cải thiện đời sống công nhân.

Khẳng định vai trò đại diện

Trong bối cảnh lực lượng công nhân lao động đông, biến động việc làm và chi phí sinh hoạt gia tăng, việc bảo đảm quyền lợi và giữ chân người lao động trở thành yêu cầu cấp thiết đối với doanh nghiệp. Lúc này, thỏa ước lao động tập thể càng thể hiện rõ chức năng đặc biệt quan trọng trong quan hệ lao động. Tổ chức công đoàn chính là chủ thể giữ vai trò điều phối quá trình thương lượng, ký kết và thực thi.

Lãnh đạo Công đoàn xã Tân Yên nắm bắt tình hình sản xuất, đời sống công nhân tại doanh nghiệp trên địa bàn.

Theo báo cáo của Liên đoàn Lao động tỉnh, hiện tỷ lệ doanh nghiệp có tổ chức công đoàn đã tiến hành thương lượng, ký kết hoặc sửa đổi, bổ sung thỏa ước lao động tập thể đạt hơn 86,5%. Trong đó khoảng 80% bản thỏa ước có từ 3 - 5 nội dung có lợi hơn so với quy định pháp luật. Để có được kết quả này, các cấp công đoàn trong tỉnh đã triển khai nhiều giải pháp cụ thể, đồng bộ. Không chỉ dừng ở việc tuyên truyền, công đoàn đã trực tiếp tham gia từ khâu chuẩn bị, thu thập ý kiến người lao động, xây dựng phương án thương lượng đến theo dõi, giám sát thực hiện.

Theo báo cáo của Liên đoàn Lao động tỉnh, hiện tỷ lệ doanh nghiệp có tổ chức công đoàn đã tiến hành thương lượng, ký kết hoặc sửa đổi, bổ sung thỏa ước lao động tập thể đạt hơn 86,5%, trong đó khoảng 80% bản thỏa ước có từ 3-5 nội dung có lợi hơn cho người lao động so với quy định của pháp luật.

Thực tế tại nhiều doanh nghiệp cho thấy, cách làm bài bản, sát cơ sở là yếu tố quyết định chất lượng thỏa ước. Tại Công ty trách nhiệm hữu hạn Công nghệ Lens Việt Nam (Khu công nghiệp Quang Châu), công đoàn cơ sở duy trì việc lấy ý kiến người lao động hằng tháng thông qua các tổ, chuyền sản xuất; định kỳ 3 tháng tổng hợp, phân loại kiến nghị để đưa vào nội dung đối thoại với doanh nghiệp.

Những ý kiến phù hợp sẽ tiếp tục được đề xuất bổ sung vào thỏa ước lao động tập thể theo từng giai đoạn. Nhờ đó, các điều khoản trong thỏa ước được liên tục cập nhật, bám sát nhu cầu thực tế của công nhân, nhất là các nội dung về hỗ trợ nhà ở, đi lại, sinh hoạt và cải thiện bữa ăn ca.

Bà Phạm Thị Thu, Phó Chủ tịch Công đoàn Công ty chia sẻ: “Thương lượng không phải là đưa ra yêu cầu rồi chờ chấp thuận mà là quá trình kiên trì, có lộ trình. Có những nội dung phải đề xuất nhiều lần, lựa chọn thời điểm phù hợp, dẫn chứng cụ thể để thuyết phục lãnh đạo doanh nghiệp. Khi thấy hiệu quả mang lại, doanh nghiệp sẽ chủ động đồng hành”.

Cách làm bài bản này cho thấy sự chuyển biến trong tư duy của tổ chức công đoàn, từ bị động sang chủ động, từ tuyên truyền, vận động sang đại diện thực chất. Công đoàn không chỉ nắm bắt, tổng hợp và phản ánh nguyện vọng của đoàn viên mà còn dựa trên khả năng tài chính, tình hình sản xuất của doanh nghiệp để đề xuất giải pháp phù hợp, hài hòa lợi ích đôi bên trong quan hệ lao động. Đẩy mạnh đào tạo kỹ năng thương lượng, thành lập tổ tư vấn, hỗ trợ công đoàn cơ sở trong quá trình xây dựng thỏa ước. Nội dung thỏa ước được đưa vào tiêu chí đánh giá thi đua, tạo động lực để công đoàn cơ sở nâng cao chất lượng thương lượng, ký kết.

Mang đến lợi ích cụ thể cho người lao động

Thỏa ước lao động tập thể là công cụ pháp lý điều tiết quan hệ lao động nên thông qua nó, công đoàn cơ sở ở nhiều doanh nghiệp đã mang đến những quyền lợi cụ thể, thiết thực, từng bước nâng cao đời sống vật chất, tinh thần cho người lao động.

Công ty trách nhiệm hữu hạn Samsung Display Việt Nam, Khu công nghiệp Yên Phong có hơn 26 nghìn lao động. Thỏa ước được xây dựng theo hướng mở rộng tối đa các quyền lợi. Người lao động được thưởng năng suất 2 lần/năm, được doanh nghiệp hỗ trợ tiền gửi trẻ, hỗ trợ thai sản, miễn phí bữa ăn và bổ sung dinh dưỡng cho lao động nữ mang thai… Ông Hoàng Anh Tuấn, Chủ tịch Công đoàn Công ty cho biết: “Kinh nghiệm của chúng tôi nằm ở việc cân bằng lợi ích. Công đoàn phải hiểu doanh nghiệp, nắm chắc nguyện vọng người lao động để đề xuất phù hợp”.

Dây chuyền sản xuất tại Công ty trách nhiệm hữu hạn Sphere Vina.

Tại Công ty trách nhiệm hữu hạn Sphere Vina, xã Bố Hạ, theo thỏa ước đang áp dụng, công nhân được thưởng chuyên cần 1,4 triệu đồng/26 công; hỗ trợ xăng xe 200 nghìn đồng/tháng; hỗ trợ chi phí nhà ở theo các mức phù hợp với vị trí công việc. Ngoài ra, mỗi công nhân được trợ cấp tiền điện thoại từ 50 nghìn đồng - 500 nghìn đồng/tháng; hỗ trợ tiền gửi con ở bậc mầm non, con nhỏ dưới 6 tuổi…

Chị Trần Thị Hạnh, công nhân Công ty chia sẻ: “Trước đây chỉ trông vào lương, giờ có thêm nhiều khoản hỗ trợ nên cuộc sống của tôi và nhiều anh chị em ổn định hơn. Những chính sách này được ghi rõ trong thỏa ước nên chúng tôi yên tâm vì luôn có Công đoàn giám sát, bảo đảm thực hiện đúng”.

Liên đoàn Lao động tỉnh đánh giá, thực tế vẫn còn một số doanh nghiệp chưa nhận thức đầy đủ vai trò của thỏa ước lao động tập thể nên còn e ngại việc nâng chế độ sẽ làm tăng chi phí. Đội ngũ cán bộ công đoàn cơ sở chủ yếu kiêm nhiệm, kỹ năng thương lượng chưa đồng đều. Một số thỏa ước vẫn mang tính hình thức, chưa phù hợp với tình hình thực tế.

Để khắc phục hạn chế, thời gian tới, Liên đoàn Lao động tỉnh tiếp tục nâng cao chất lượng thỏa ước lao động tập thể theo hướng thực chất hơn, tập trung vào các nội dung cốt lõi như tiền lương, tiền thưởng, thời giờ làm việc, nghỉ ngơi và an toàn lao động.

Giải pháp cốt lõi là nâng cao năng lực thương lượng của cán bộ công đoàn cơ sở - khâu then chốt để quyết định chất lượng thỏa ước; chú trọng tập huấn, bồi dưỡng giúp cán bộ công đoàn có đủ kiến thức pháp luật, kỹ năng đàm phán và bản lĩnh đại diện cho người lao động. Bên cạnh đó, công đoàn tăng cường kiểm tra, giám sát việc thực hiện thỏa ước tại doanh nghiệp, kịp thời phát hiện, chấn chỉnh những trường hợp thực hiện chưa đầy đủ hoặc mang tính hình thức.

Bài, ảnh: Đỗ Quyên