Bắc Ninh
Tiếp nối mạch nguồn Văn hóa soi đường cho quốc dân đi
Sứ mệnh cao cả của văn hóa
Ngày 24/11/1946, trong phát biểu khai mạc Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất diễn ra ở Nhà hát lớn, Thủ đô Hà Nội, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khẳng định sứ mệnh cao cả của văn hóa là: "Văn hóa phải soi đường cho quốc dân đi".
 |
|
Hằng năm, lễ hội Xương Giang (TP Bắc Giang) là sự kiện văn hóa tiêu biểu, thu hút đông đảo du khách thập phương. Ảnh tư liệu |
Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất và sau đó là Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ hai (Việt Bắc - 1948) đã thể hiện sự phát triển đường lối văn hóa - văn nghệ của Đảng được khởi xướng từ Đề cương về văn hóa Việt Nam năm 1943, với ba nguyên tắc có tính nền tảng cho toàn bộ sự phát triển của nền văn hóa Việt Nam, đó là: dân tộc, khoa học và đại chúng.
Đảng ta đã nhận rõ vai trò to lớn của tầng lớp văn nghệ sĩ, trí thức, nhất là nhận ra yêu cầu cấp bách của việc vận động, tổ chức, định hướng, lãnh đạo để tầng lớp tinh hoa này của dân tộc đem tài năng, trí tuệ và nhiệt tình yêu nước, phụng sự Tổ quốc và nhân dân.
Qua 2 cuộc kháng chiến chống giặc ngoại xâm và trong công cuộc xây dựng đất nước, lịch sử dân tộc ta thế kỷ XX đã ghi nhận những thành tựu to lớn của nền văn hóa mới với những đóng góp có ý nghĩa đặc biệt quan trọng của đội ngũ văn nghệ sĩ, trí thức Việt Nam.
Đường lối đổi mới của Đảng được chính thức công bố tại Đại hội VI (1986) đã thổi một luồng sinh khí mới vào đời sống dân tộc và khơi dậy nguồn cảm hứng sáng tạo cho đội ngũ văn nghệ sĩ, trí thức. Hàng loạt tác phẩm văn học và nghệ thuật đặc biệt xuất sắc đã ra đời, góp phần cổ vũ nhân dân ta đấu tranh không khoan nhượng với những mặt trái của cơ chế tập trung, quan liêu, bao cấp, với tư duy và quán tính văn hóa của một thời kỳ giáo điều, bảo thủ; cổ vũ cho những nỗ lực, những tìm tòi đổi mới, đưa đất nước từng bước thoát ra khỏi cuộc khủng hoảng trầm trọng kinh tế và xã hội.
Trên con đường đổi mới và hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, nền văn hóa - văn nghệ vừa có thêm những cơ hội mới nhưng cũng phải đương đầu với nhiều thách thức mới, trong đó gian nan nhất chính là cuộc lột xác, tự đổi mới bản thân để vươn lên xứng tầm với dân tộc và thời đại, không bị lạc đường, chệch hướng, trong diễn biến phức tạp khôn lường từng ngày, từng giờ của cơ chế thị trường.
Trong công cuộc đổi mới đất nước, nền văn hóa Việt Nam nói chung và nền văn học, nghệ thuật Việt Nam cũng đã có những bước chuyển mình sâu sắc, mạnh mẽ và khá toàn diện, với những bước thăng trầm đáng ghi nhớ và những bài học bổ ích đáng suy ngẫm.
Nhà nước ta đã dành cho sự nghiệp văn hóa nói chung, văn học - nghệ thuật nói riêng, sự quan tâm mạnh mẽ. Hội nghị Trung ương 5 (khóa VIII), ngày 16/7/1998 đã ban hành nghị quyết chuyên đề "Về xây dựng và phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc".
Tiếp theo, Bộ Chính trị đã ban hành nghị quyết số 23-NQ/TW (2008) "Về tiếp tục xây dựng và phát triển văn học, nghệ thuật trong thời kỳ mới", thể hiện sự quan tâm đặc biệt của lãnh đạo Đảng đối với việc định hướng, chỉ đường, để văn học, nghệ thuật nước nhà tháo gỡ khó khăn, thoát khỏi tình trạng lúng túng, sa sút, vươn lên xứng tầm với nhiệm vụ.
Sự quan tâm của Đảng, Nhà nước tiếp tục được khẳng định trong nghị quyết số 33-NQ/TW, được thông qua tại Hội nghị Trung ương 9 (khóa XI), năm 2014 của Đảng với mục tiêu "Xây dựng nền văn hóa và con người Việt Nam phát triển toàn diện, hướng đến chân - thiện - mỹ, thấm nhuần tinh thần dân tộc, nhân văn, dân chủ và khoa học".
Trong đó, "Văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội, là mục tiêu, động lực phát triển bền vững đất nước. Văn hóa phải được đặt ngang hàng với kinh tế, chính trị, xã hội". Để thiết thực đưa tinh thần chỉ đạo của nghị quyết 33-NQ/TW vào cuộc sống, ngày 8/9/2016 Chính phủ đã phê duyệt Chiến lược phát triển các ngành công nghiệp văn hóa Việt Nam đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2030.
Khơi dậy khát vọng xây dựng đất nước hùng cường
Có thể thấy trong thời kỳ đổi mới, Đảng, Nhà nước ta luôn đánh giá cao vai trò của đội ngũ văn nghệ sĩ, trí thức và luôn dành cho sự nghiệp phát triển văn hóa nói chung, văn học, nghệ thuật nói riêng sự quan tâm mạnh mẽ và những kỳ vọng lớn lao.
 |
|
Hát quan họ tại đình làng Nội Ninh, xã Ninh Sơn (Việt Yên). |
Đường lối của Đảng, chiến lược của Nhà nước là đúng đắn, đầy đủ, tuy nhiên, những nghị quyết, chỉ thị, chủ trương đúng đắn đó lại chưa thể đi vào cuộc sống một cách trọn vẹn, chưa thấm sâu vào đời sống xã hội để có những tác động, chuyển biến tích cực làm thay đổi diện mạo và chất lượng văn học nghệ thuật. Có nhiều nguyên nhân, cả chủ quan và khách quan dẫn đến tình trạng trên.
Hội nghị Văn hóa toàn quốc 2021 được tổ chức theo chỉ đạo của Ban Bí thư Trung ương Đảng nhằm triển khai Nghị quyết Đại hội XIII về văn hóa, diễn ra sau tròn 75 năm ngày tổ chức Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất. Theo Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Nguyễn Văn Hùng, hội nghị được kỳ vọng sẽ khơi dậy khát vọng của toàn dân tộc, mở ra bước ngoặt mới trong vấn đề chấn hưng và phát triển văn hóa, con người Việt Nam.
Nội dung trọng tâm xuyên suốt của hội nghị chính là hệ thống lại các quan điểm của Đảng, tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh về văn hóa, là dịp nhìn lại một cách sâu sắc hơn qua 35 năm đổi mới những thành tựu và khó khăn, yếu kém đang tồn tại; những nguyên nhân, bài học kinh nghiệm để có nhận thức đúng đắn với yêu cầu đặt ra là "xác định phương hướng, nhiệm vụ trong thời gian tới trên trục xuyên suốt là phát triển văn hóa, con người Việt Nam, trọng tâm chính là khơi dậy khát vọng xây dựng đất nước hùng cường".
Sinh thời, với tầm nhìn vượt thời đại của một lãnh tụ xuất chúng, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã dành sự quan tâm và đánh giá vai trò đặc biệt của văn hóa trong việc chấn hưng dân tộc đồng thời đưa ra những chỉ dẫn quan trọng cho văn hóa Việt Nam, trong đó nhấn mạnh: Văn hóa phải gắn bó, liên hệ mật thiết với chính trị; văn hóa phải tham gia vào sửa đổi những thói lười biếng, tham nhũng; phải làm thế nào để mỗi người dân được hiểu về nghĩa vụ và quyền lợi mà họ được hưởng; "Văn hóa soi đường cho quốc dân đi". Có thể nói đây là những tư tưởng lớn của Người mà đến nay, chúng ta vẫn luôn quán triệt và làm theo.
Lâm Dũng
Ý kiến bạn đọc (0)