Bắc Ninh
Từ “trải thảm đỏ” đến lựa chọn dòng vốn tạo giá trị
Hà Nội hướng tới tăng trưởng GRDP hai con số bằng cách thu hút dòng vốn chất lượng cao, công nghệ, đổi mới sáng tạo và phát triển bền vững.
Hà Nội đang hướng tới mục tiêu tăng trưởng GRDP hai con số trong nhiều năm liên tiếp.
 |
|
Ông Lê Trung Hiếu, Phó Giám đốc Sở Tài chính Hà Nội. |
Theo ông Lê Trung Hiếu, Phó Giám đốc Sở Tài chính Hà Nội, FDI sẽ là một trong những nguồn lực quan trọng để hiện thực hóa mục tiêu này. Tuy nhiên, thành công không còn được đo đơn thuần bằng số dự án hay tổng vốn đăng ký, mà bằng công nghệ, tri thức, năng lực liên kết và giá trị thực sự được giữ lại cho nền kinh tế Thủ đô.
- Thưa ông, mục tiêu tăng trưởng GRDP hai con số có vẻ khá xa lạ với đời sống hằng ngày của nhiều người dân. Ông nhìn nhận mối liên hệ này như thế nào?
Ông Lê Trung Hiếu: Mục tiêu để Hà Nội đạt tốc độ tăng trưởng GRDP hai con số trong nhiều năm liên tiếp được nhắc đến nhiều trong những ngày này, nhưng với phần lớn người dân, nó vẫn còn khá xa lạ.
Người đi làm công sở không sống bằng tốc độ tăng trưởng, mà sống bằng đồng lương cuối tháng. Người bán bún, bán càphê đầu ngõ không quan tâm GRDP tăng bao nhiêu phần trăm, họ quan tâm hôm nay có đông khách hơn hôm qua không.
Một gia đình trẻ không đếm bằng những chỉ số kinh tế vĩ mô, mà bằng việc tiền học của con, tiền thuê nhà, tiền điện nước và giá bát phở hàng sáng có còn nằm trong khả năng chi trả.
Nhưng điều thú vị là, những câu chuyện tưởng như rất đời thường ấy lại có tính liên quan và gắn chặt với một khái niệm tưởng chừng rất xa xôi: đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI)
Nếu Hà Nội muốn đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số mà vẫn nâng cao chất lượng sống của người dân, thì câu chuyện không còn là thu hút thật nhiều vốn ngoại, mà là thu hút đúng dòng vốn, đúng nhà đầu tư và đúng giá trị mà họ mang lại. Đó cũng chính là tinh thần cốt lõi của Nghị quyết số 10-NQ/TW năm 2026 về đổi mới chính sách thu hút và sử dụng đầu tư nước ngoài trong giai đoạn phát triển mới.
- Vậy Nghị quyết 10 đặt ra sự thay đổi như thế nào trong cách đánh giá hiệu quả của một dự án FDI?
Ông Lê Trung Hiếu: Điều đáng chú ý là Nghị quyết 10 không còn nhìn FDI theo cách quen thuộc của nhiều năm trước. Nếu trước đây, thành công thường được đo bằng số dự án và tổng số vốn đăng ký, thì nay thước đo đã thay đổi.
Một dự án tỷ USD sẽ không còn được đánh giá cao chỉ vì quy mô vốn, mà phải trả lời được những câu hỏi quan trọng hơn: có mang theo công nghệ tiên tiến hay không, có hình thành trung tâm nghiên cứu và phát triển hay không, có sử dụng lao động chất lượng cao hay không, có tạo cơ hội để doanh nghiệp Việt Nam tham gia chuỗi cung ứng hay không, và cuối cùng, có giúp người dân, người lao động hưởng lợi nhiều hơn hay không.
Đó là sự thay đổi mang tính bước ngoặt. Thay vì "rải thảm đỏ" cho mọi dự án, Việt Nam hướng tới lựa chọn những nhà đầu tư thực sự tạo ra giá trị gia tăng. Doanh nghiệp trong nước không còn chỉ đứng bên lề, mà phải trở thành đối tác cùng phát triển.
Hỗ trợ đầu tư cũng không chỉ dựa trên ưu đãi về đất đai hay thuế, mà ngày càng gắn với kết quả đầu ra, với đổi mới sáng tạo, chuyển giao công nghệ và năng suất lao động.
Đặt trong bối cảnh ấy, Hà Nội có lẽ là địa phương cần Nghị quyết 10 hơn bất kỳ nơi nào khác.
Khác với nhiều tỉnh, thành còn dư địa lớn để phát triển các khu công nghiệp thâm dụng lao động, Hà Nội đang bước sang một giai đoạn phát triển hoàn toàn mới. Quỹ đất không còn nhiều. Áp lực giao thông, môi trường và dân số ngày càng lớn.
Thành phố không thể tiếp tục cạnh tranh bằng lao động giá rẻ hay ưu đãi đất đai. Muốn tăng trưởng nhanh mà vẫn phát triển bền vững, Hà Nội chỉ có một con đường: phát triển dựa trên tri thức, công nghệ và năng suất.
- Ông cho rằng Hà Nội vẫn chưa khai thác hết giá trị của dòng vốn ngoại?
Ông Lê Trung Hiếu: Trong nhiều năm qua, không ít doanh nghiệp FDI vẫn hoạt động như những "ốc đảo" tương đối khép kín. Tỷ lệ nội địa hóa ở nhiều ngành còn thấp.
Doanh nghiệp Việt Nam rất khó tham gia chuỗi cung ứng, không chỉ vì hạn chế về vốn hay công nghệ, mà còn vì chưa đáp ứng được các tiêu chuẩn quốc tế về quản trị, chất lượng, truy xuất nguồn gốc, năng lực nghiên cứu và khả năng cung ứng ổn định. Trong khi đó, các chính sách kết nối giữa doanh nghiệp FDI với doanh nghiệp trong nước vẫn chưa đủ mạnh để tạo nên sự lan tỏa thực sự.
Điều đó khiến giá trị gia tăng giữ lại cho nền kinh tế Hà Nội chưa tương xứng với kỳ vọng. Thành phố có thêm vốn đầu tư, nhưng năng lực công nghệ của doanh nghiệp nội chưa cải thiện tương xứng. Có thêm những tòa nhà hiện đại, nhưng nhiều doanh nghiệp nhỏ và vừa vẫn đứng ngoài cuộc chơi. Có thêm việc làm, nhưng chưa đủ nhiều việc làm có giá trị gia tăng cao để tạo bước nhảy về năng suất lao động.
Ở chiều ngược lại, mỗi dự án lớn cũng tạo ra những sức ép không nhỏ lên hạ tầng đô thị. Giao thông quá tải, ô nhiễm môi trường, giá nhà đất tăng nhanh và áp lực lên các dịch vụ công là những vấn đề mà Hà Nội phải giải quyết đồng thời nếu muốn phát triển bền vững.
- Có ý kiến cho rằng nếu Hà Nội nên “trải thảm đỏ” đón thật nhiều dự án và thu hút càng nhiều tỷ đô càng tốt. Quan điểm của ông về vấn đề này ra sao?
Ông Lê Trung Hiếu: Thoạt nghe, đó chỉ là một câu hỏi đơn giản. Nhưng càng nghĩ, tôi càng thấy đó chính là câu hỏi mà Nghị quyết số 10-NQ/TW của Bộ Chính trị đang muốn trả lời.
Trong một thời gian dài, không chỉ Hà Nội mà nhiều địa phương trên cả nước từng xem tổng vốn FDI đăng ký là một chỉ số phản ánh thành công. Cuối năm, địa phương nào thu hút được nhiều tỷ USD hơn thường được xem là thắng lợi hơn. Những con số ấy xuất hiện trên các báo cáo, trong các hội nghị xúc tiến đầu tư và trở thành niềm tự hào của không ít địa phương.
Nhưng khi những tràng pháo tay sau lễ ký kết lắng xuống, một câu hỏi khác lại xuất hiện: Bao nhiêu giá trị trong những tỷ đô ấy thực sự ở lại với nền kinh tế địa phương?
Một nhà máy có thể tạo ra kim ngạch xuất khẩu rất lớn, nhưng nếu phần lớn máy móc, linh kiện đều nhập khẩu, công nghệ cốt lõi nằm trong tay công ty mẹ, còn doanh nghiệp trong nước chỉ tham gia ở những công đoạn có giá trị gia tăng thấp, thì phần lợi ích giữ lại cho nền kinh tế sẽ không tương xứng với những ưu đãi đã dành cho dự án.
Đó chính là lý do Nghị quyết 10 đặt ra một sự thay đổi căn bản trong tư duy thu hút đầu tư nước ngoài.
Mục tiêu không còn là thu hút càng nhiều vốn càng tốt, mà là lựa chọn những dòng vốn có khả năng tạo ra giá trị gia tăng cao, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, chuyển giao công nghệ, phát triển nguồn nhân lực và nâng cao năng lực của doanh nghiệp Việt Nam.
- Nói cách khác, Hà Nội đang tìm kiếm những nhà đầu tư như thế nào trong giai đoạn phát triển mới?
Ông Lê Trung Hiếu: Hà Nội không còn cần những nhà đầu tư chỉ mang vốn đến xây dựng nhà máy, tận dụng lợi thế chi phí rồi dịch chuyển sang nơi khác khi điều kiện thay đổi.
Điều Thủ đô hướng tới là những tập đoàn coi Hà Nội như một cứ điểm chiến lược, nơi đặt trung tâm nghiên cứu và phát triển (R&D), trung tâm thiết kế, trung tâm dữ liệu, đào tạo nhân lực và phát triển các sản phẩm mới cho khu vực và thế giới.
Điều Hà Nội cần không đơn thuần là những "quả lớn" về quy mô vốn, mà là những "hạt giống" có khả năng tạo ra cả một cánh rừng công nghệ trong tương lai.
Thành phố cần đặt ra những câu hỏi gì khi tiếp cận và đánh giá một nhà đầu tư?
Muốn có những "hạt giống" ấy, thành phố trước hết phải thay đổi cách đặt câu hỏi với nhà đầu tư.
Câu hỏi đầu tiên không nên là: "Quý vị sẽ đầu tư bao nhiêu tiền?"
Mà phải là: "Quý vị sẽ mang công nghệ gì đến Hà Nội?"
Tiếp đó là những câu hỏi dài hạn hơn: Liệu Hà Nội có trở thành nơi đặt trung tâm R&D của tập đoàn? Các trường đại học của Thủ đô có cơ hội hợp tác nghiên cứu không? Kỹ sư Việt Nam có được đào tạo để làm chủ công nghệ hay chỉ thực hiện những công đoạn đơn giản? Doanh nghiệp trong nước có thể trở thành nhà cung ứng hay vẫn đứng ngoài chuỗi giá trị?
- Hà Nội có những lợi thế gì trong cuộc cạnh tranh thu hút các dự án FDI chất lượng cao?
Ông Lê Trung Hiếu: Hà Nội có nhiều lợi thế để tham gia cuộc cạnh tranh ấy.
Đây là nơi tập trung đông đảo nhất các trường đại học, viện nghiên cứu, bệnh viện tuyến cuối, đội ngũ chuyên gia, nhà khoa học và cộng đồng doanh nghiệp đổi mới sáng tạo của cả nước.
Không nhiều thành phố trong khu vực có thể hội tụ đồng thời các cơ quan hoạch định chính sách, hệ thống đào tạo, nghiên cứu khoa học và thị trường tiêu dùng lớn như Hà Nội.
Một ý tưởng có thể được hình thành trong phòng thí nghiệm, được doanh nghiệp thử nghiệm, được cơ quan quản lý hoàn thiện cơ chế và nhanh chóng đưa ra thị trường. Đó là lợi thế mà không thể tạo dựng trong một sớm một chiều.
Tuy nhiên, lợi thế chỉ thực sự trở thành sức mạnh khi được chuyển hóa thành môi trường đầu tư hấp dẫn.
Muốn giữ chân người tài, Hà Nội phải có những doanh nghiệp công nghệ mạnh.
Muốn có những doanh nghiệp công nghệ mạnh, phải thu hút được các nhà đầu tư chiến lược.
Muốn thu hút được nhà đầu tư chiến lược, chính quyền phải tạo ra một môi trường mà ở đó thời gian xử lý thủ tục được tính bằng ngày thay vì bằng tháng; dữ liệu thay thế hồ sơ giấy; sự đồng hành thay thế tư duy quản lý đơn thuần; và niềm tin của doanh nghiệp được xây dựng từ tính minh bạch, nhất quán của chính sách.
Đó cũng chính là yêu cầu mà Nghị quyết 10 đặt ra đối với bộ máy quản lý nhà nước.
Nhiều nhà đầu tư nước ngoài từng chia sẻ rằng điều họ e ngại không phải là quy mô đầu tư lớn, mà là sự thiếu ổn định của chính sách và thời gian thực hiện thủ tục quá dài. Trong cuộc cạnh tranh thu hút FDI chất lượng cao hiện nay, tốc độ giải quyết công việc nhiều khi còn có giá trị hơn cả một gói ưu đãi tài chính.
Điều này đặc biệt đúng với Hà Nội. Trong các lĩnh vực như trí tuệ nhân tạo, bán dẫn, công nghệ sinh học hay dữ liệu lớn, chậm một năm có thể đồng nghĩa với việc bỏ lỡ cả một chu kỳ phát triển công nghệ.
- “Chọn mặt gửi vàng” cũng đồng nghĩa với việc thành phố phải sẵn sàng từ chối một số dự án, kể cả những dự án có quy mô vốn lớn?
Ông Lê Trung Hiếu: Hà Nội cần đủ bản lĩnh để nói không với những dự án sử dụng công nghệ lạc hậu, tiêu tốn nhiều tài nguyên, tạo giá trị gia tăng thấp hoặc chỉ tìm kiếm ưu đãi ngắn hạn. Mỗi quyết định từ chối có thể đồng nghĩa với việc đánh mất một con số đẹp trong báo cáo trước mắt, nhưng lại là cách bảo vệ dư địa phát triển của thành phố trong nhiều thập kỷ sau.
Bởi một dự án đầu tư không chỉ tạo ra tăng trưởng của hôm nay, mà còn định hình cấu trúc kinh tế của ngày mai.
Có thể sẽ đến lúc Hà Nội không còn dẫn đầu cả nước về tổng vốn FDI đăng ký. Nhưng nếu mỗi đồng vốn đầu tư tạo ra nhiều công nghệ hơn, nhiều doanh nghiệp Việt Nam tham gia chuỗi cung ứng hơn, nhiều kỹ sư làm chủ công nghệ hơn và nhiều việc làm có giá trị gia tăng cao hơn, thì đó mới là thành công thực sự.
- Theo ông, đâu là thước đo cuối cùng đối với hiệu quả thu hút và sử dụng FDI của Hà Nội?
Ông Lê Trung Hiếu: Sau cùng, thành công của Nghị quyết 10 sẽ không được đo bằng số tỷ USD ghi trên giấy chứng nhận đầu tư. Nó sẽ được đo bằng số doanh nghiệp Việt Nam bước vào chuỗi cung ứng toàn cầu, số bằng sáng chế được tạo ra tại Hà Nội, số trung tâm nghiên cứu được hình thành, số kỹ sư làm chủ công nghệ lõi và bằng cảm nhận rất đời thường của mỗi người dân rằng cơ hội việc làm đang nhiều hơn, thu nhập đang tốt hơn và chất lượng sống đang thay đổi theo chiều hướng tích cực.
Đến khi đó, câu hỏi "Hà Nội thu hút được bao nhiêu tỷ đô?" sẽ không còn là điều quan trọng nhất.
Điều quan trọng hơn là: Hà Nội đã giữ lại được bao nhiêu giá trị từ những tỷ đô ấy?
Đó cũng chính là câu hỏi sát sườn mà Nghị quyết 10 đang đặt ra cho Thủ đô trên con đường hướng tới tăng trưởng nhanh, nhưng phải là tăng trưởng có chất lượng, có bản sắc và vì cuộc sống tốt đẹp hơn của mỗi người dân.
Ý kiến bạn đọc (0)