Tận dụng rác thải hữu cơ thành chế phẩm IMO

Những năm gần đây, sản xuất nông nghiệp phải đối mặt với nhiều thách thức khi giá phân bón và vật tư nông nghiệp tăng mạnh, trong khi việc lạm dụng hóa chất kéo dài khiến đất canh tác bị suy giảm độ phì. Cùng với đó, thị trường ngày càng yêu cầu sản phẩm nông nghiệp phải bảo đảm an toàn và thân thiện với môi trường. Từ thực tế này, nhiều nông dân bắt đầu quan tâm đến các phương pháp canh tác dựa trên chế phẩm sinh học, trong đó có vi sinh vật bản địa (IMO - Indigenous Microorganisms).

Trung tâm Khoa học công nghệ và Chuyển đổi số tổ chức hướng dẫn giải pháp IMO cho nông dân xã Lục Ngạn.

Điểm thuận lợi của phương pháp này là nguyên liệu dễ tìm, chi phí thấp và nông dân có thể tự thực hiện tại hộ gia đình. Cách làm chế phẩm IMO khá đơn giản. Người dân nghiền trái cây chín, trộn với cám gạo và rỉ mật rồi ủ kín trong thùng nhựa khoảng 5 - 7 ngày để kích hoạt hệ vi sinh. Sau khi hình thành chế phẩm gốc, có thể pha loãng với nước và tiếp tục nhân nuôi để sử dụng trong sản xuất. Chế phẩm này được dùng để ủ rác hữu cơ thành phân bón, khử mùi chuồng trại hoặc phun cho cây trồng nhằm tăng sức đề kháng tự nhiên.

Tại xã Đồng Kỳ, nhiều hộ dân đã áp dụng phương pháp này để tận dụng rác sinh hoạt hữu cơ làm phân bón cho cây trồng. Gia đình bà Hoàng Thị Khải, bản La Xa là một trong những hộ tham gia mô hình từ sớm. Trước đây, mỗi vụ bà phải chi khoảng 500 nghìn đồng mua phân bón cho hơn 4 sào vườn trồng cây ăn quả. Từ khi được hướng dẫn cách làm và sử dụng chế phẩm IMO, bà tận dụng gốc rau, thức ăn thừa, vỏ hoa quả để ủ cùng chế phẩm vi sinh. “Chỉ cần bỏ ra khoảng 100 nghìn đồng là có thể làm được 5 lít men IMO gốc. Từ đó gia đình tiếp tục nhân men để ủ rác hữu cơ làm phân bón cho vườn. Vườn cây ăn quả vẫn phát triển tốt mà chi phí giảm đi khá nhiều”, bà Khải chia sẻ.

Tại xã Nhã Nam, Hội Liên hiệp Phụ nữ xã tích cực tuyên truyền, hướng dẫn hội viên sử dụng chế phẩm sinh học để xử lý rác thải hữu cơ tại hộ gia đình. Theo bà Hoàng Thị Khánh, Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ xã, hiện địa phương đã thành lập 6 Câu lạc bộ “Phụ nữ sử dụng chế phẩm sinh học”, “Phụ nữ xử lý rác thải hữu cơ tại hộ gia đình” thu hút gần 300 hội viên tham gia. Việc phân loại và tận dụng rác hữu cơ dần trở thành thói quen trong sinh hoạt của nhiều gia đình. Đơn cử như hộ chị Dương Thị Thùy ở thôn Gia Tiến đã tự làm men vi sinh để xử lý chuồng trại gà đẻ trứng của gia đình. Hiện gia đình chị nuôi hơn 10 nghìn con gà đẻ. Trước đây, dù thường xuyên vệ sinh chuồng trại nhưng mùi hôi vẫn khá nặng. Từ khi sử dụng chế phẩm IMO, môi trường chuồng nuôi được cải thiện rõ rệt.

Từng bước nhân rộng mô hình

Tỉnh Bắc Ninh có lợi thế về phát triển nông nghiệp với nhiều vùng sản xuất hàng hóa tập trung quy mô lớn được hình thành như: Vùng vải thiều; cây có múi; rau, màu; đàn lợn, đàn gia cầm hàng chục triệu con... Thời gian qua, tỉnh đã đẩy mạnh áp dụng quy trình sản xuất tiên tiến, ứng dụng công nghệ cao nhằm nâng cao giá trị sản xuất nông nghiệp. Do đó, việc sử dụng chế phẩm vi sinh phục vụ sản xuất nông nghiệp là hướng đi phù hợp, đã và đang được triển khai tại nhiều địa phương với mục đích hướng đến nông nghiệp xanh, giảm phát thải. Đánh giá của cán bộ kỹ thuật, khi hệ vi sinh vật có lợi được bổ sung vào đất, quá trình phân giải hữu cơ diễn ra nhanh hơn, môi trường đất được cải thiện và cây trồng sinh trưởng ổn định. Nếu áp dụng đúng quy trình, chế phẩm IMO có thể giúp tăng năng suất cây trồng từ 10 - 15%, đồng thời giảm đáng kể lượng phân bón và thuốc bảo vệ thực vật.

Nhận thấy hiệu quả bước đầu của mô hình, từ tháng 10/2025, Trung tâm Khoa học công nghệ và Chuyển đổi số (Sở Khoa học và Công nghệ) đã triển khai một số mô hình thí điểm ứng dụng vi sinh vật bản địa tại các vùng sản xuất vải thiều tập trung trên địa bàn tỉnh. Để nông dân hiểu rõ hơn về phương pháp IMO, Trung tâm đã mở các lớp tập huấn trực tiếp hướng dẫn kỹ thuật nhân nuôi vi sinh, ủ rác hữu cơ thành phân vi sinh, chế biến dịch đạm từ cá tạp hoặc pha chế dung dịch sinh học phục vụ chăm sóc cây trồng.

Tại xã Lục Ngạn, diện tích vải thiều là 3.320 ha, sản lượng năm 2025 đạt hơn 25 nghìn tấn. Trong bối cảnh thị trường ngày càng yêu cầu cao về chất lượng, người trồng vải tại đây đang từng bước chuyển sang phương thức canh tác an toàn, giảm sử dụng hóa chất. Là một trong 3 hộ của xã Lục Ngạn tham gia mô hình điểm của Sở Khoa học và Công nghệ, anh Lý Văn Trí đã áp dụng thử nghiệm trên 1 ha vải thiều, bước đầu đạt kết quả khả quan. Sau một thời gian áp dụng, anh nhận thấy đất vườn tơi xốp hơn, cây phát triển khỏe và sâu bệnh giảm rõ rệt. “Chi phí phân bón giảm nhiều, cây vẫn phát triển ổn định. Nếu làm đúng kỹ thuật thì đây là cách canh tác hiệu quả”, anh Trí cho biết.

Theo lãnh đạo Trung tâm Khoa học công nghệ và Chuyển đổi số, đơn vị cử cán bộ chuyên môn thường xuyên hỗ trợ nông dân trong từng công đoạn. Cùng đó, bám sát quá trình phát triển của cây khi sử dụng chế phẩm. Hiện đơn vị đang tiếp tục theo dõi, đánh giá và hoàn thiện bản hướng dẫn quy trình kỹ thuật để có thể nhân rộng mô hình trong thời gian tới.

Giải pháp sử dụng chế phẩm IMO có thể triển khai đối với tất cả các loại cây trồng, là phương pháp canh tác hữu cơ an toàn trong sản xuất nông nghiệp, hướng đến sản xuất sạch, thân thiện với môi trường.

Tổng Bí thư: Tập trung phát triển nông nghiệp xanh, giá trị cao, xây dựng kinh tế nông thôn hiện đại

Tiếp xúc cử tri 3 xã ở Hưng Yên, Tổng Bí thư Tô Lâm chỉ đạo các xã cần tổ chức sản xuất theo chuỗi giá trị; phát triển kinh tế hợp tác, hợp tác xã kiểu mới, kết hợp nông nghiệp với dịch vụ, du lịch sinh thái...

Đề án 1 triệu ha lúa chất lượng cao mở đường cho nông nghiệp xanh

Sau 2 năm triển khai, Đề án phát triển bền vững một triệu ha lúa chất lượng cao, phát thải thấp tại Đồng bằng sông Cửu Long đã đạt nhiều kết quả tích cực, với diện tích thực hiện vượt 197% mục tiêu của giai đoạn đầu.