Ngày 16/5, tại Hội thảo tổng kết Sáng kiến Hợp tác Thể thao vì sức khỏe cộng đồng, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cùng các chuyên gia y tế, giáo dục đã cảnh báo về "khủng hoảng thiếu vận động" ở giới trẻ Việt Nam.

Trẻ tham gia giải chạy Kun Marathon VnExpress.

Theo WHO, Việt Nam nằm trong nhóm quốc gia có tỷ lệ thanh thiếu niên ít vận động ở mức cao, với 91% trẻ em gái và 82% trẻ em trai chưa đáp ứng khuyến nghị vận động tối thiểu mỗi ngày, cho thấy lối sống tĩnh tại ngày càng phổ biến ở giới trẻ.

Đối với trẻ em và thanh thiếu niên trong độ tuổi này, hoạt động thể chất bao gồm vui chơi, trò chơi, thể thao, đi lại, giải trí, giáo dục thể chất hoặc tập thể dục có kế hoạch, kết hợp các hoạt động tại gia đình, trường học và cộng đồng.

Để cải thiện sức khỏe tim mạch và cơ bắp, sức khỏe xương, các chỉ số sinh học về sức khỏe tim mạch và chuyển hóa, đồng thời giảm các triệu chứng lo âu và trầm cảm, trẻ em và thanh thiếu niên từ 5 đến 17 tuổi được khuyến nghị nên vận động thể chất với cường độ vừa phải đến mạnh ít nhất 60 phút mỗi ngày. Kết hợp các hoạt động cường độ cao, bao gồm hoạt động tăng cường cơ bắp và xương, ít nhất 3 lần mỗi tuần.

Thiếu vận động thể chất là một trong những tác nhân chính góp phần làm gia tăng gánh nặng các bệnh không lây nhiễm tại Việt Nam, như béo phì, tim mạch, tiểu đường và các vấn đề sức khỏe tâm thần.

Nguyên nhân cốt lõi đầu tiên khiến thanh thiếu niên thiếu thời gian vận động đến từ áp lực học tập khổng lồ. Dữ liệu từ Nghiên cứu Y tế Học đường Toàn cầu (GSHS) do WHO và Bộ Y tế thực hiện chỉ ra phần lớn học sinh duy trì thói quen tĩnh tại do ngồi học quá lâu, trong khi môn giáo dục thể chất tại trường học nhiều nơi vẫn nặng tính hình thức, thời lượng ít ỏi và thiếu sức hút.

Nguyên nhân thứ hai là sự bùng nổ của kỷ nguyên số, khi thiết bị thông minh và mạng xã hội dần thay thế các hoạt động thể chất ngoài trời, "giam lỏng" giới trẻ trong không gian ảo.

Bên cạnh đó, tốc độ đô thị hóa nhanh làm thu hẹp không gian xanh, công viên và sân chơi tại các thành phố lớn cũng tạo ra rào cản đáng kể. Khi môi trường sống thiếu không gian vận động an toàn, cộng thêm tình trạng ô nhiễm không khí và giao thông phức tạp, phụ huynh có xu hướng giữ con ở nhà, vô tình đẩy trẻ vào lối sống khép kín.

Cuối cùng, nguyên nhân sâu xa thuộc về văn hóa gia đình là tâm lý ưu tiên tuyệt đối cho thành tích học tập, xem nhẹ vai trò của thể thao. Hệ lụy của nhận thức này, kết hợp cùng chế độ dinh dưỡng dư thừa thức ăn nhanh, đã được Viện Dinh dưỡng Quốc gia liên tục cảnh báo qua tỷ lệ béo phì ở học sinh thành thị đang ở mức báo động đỏ, kéo theo sự khởi phát sớm của các bệnh lý rối loạn chuyển hóa, đái tháo đường type 2 và tăng huyết áp ngay ở độ tuổi học đường.

Trong nỗ lực can thiệp, tổ chức PATH cùng các đối tác trong nước và quốc tế đã triển khai chương trình thúc đẩy thể thao học đường giai đoạn 2025-2026. Trải qua gần hai năm, dự án giúp hơn 229.000 học sinh cùng người dân duy trì thói quen tập luyện thường xuyên, đồng thời tăng 22,6% tỷ lệ học sinh đạt chuẩn vận động tại 10 trường thí điểm.

Tiến sĩ, bác sĩ Lê Thị Thu Hiền, Giám đốc chương trình Chăm sóc Sức khỏe ban đầu tại PATH cho biết ban tổ chức lồng ghép nhiều hoạt động quen thuộc như đạp xe, khiêu vũ hay kéo co nhằm thu hút giới trẻ, giúp các em rèn luyện thể lực và xây dựng tinh thần đồng đội.

Tiến sĩ Angela Pratt, Trưởng đại diện WHO tại Việt Nam đánh giá cao cách tiếp cận trao quyền cho học sinh dẫn dắt phong trào thể chất, từ đó tạo ra tác động bền vững mà nhiều quốc gia khác có thể học hỏi. WHO đặt mục tiêu toàn cầu giảm 15% tình trạng thiếu vận động thể chất vào năm 2030, trong đó trường học được xem là môi trường trọng tâm để thay đổi hành vi.

Bên cạnh giới trẻ, WHO cũng khuyến cáo người trưởng thành cần duy trì ít nhất 150 phút vận động cường độ vừa hoặc 75 phút cường độ mạnh mỗi tuần. Thói quen rèn luyện thể chất thường xuyên giúp mọi người giảm 30% nguy cơ mắc bệnh tim mạch, kiểm soát tốt cân nặng, huyết áp và mỡ máu. Các chuyên gia nhấn mạnh việc duy trì lối sống lành mạnh và tầm soát định kỳ giúp con người phòng ngừa đến 80% số ca tử vong sớm do bệnh lý tim mạch.

Từ 15/5, hút thuốc lá điện tử bị phạt đến 5 triệu đồng

Từ 15/5, hành vi hút hoặc chứa chấp người sử dụng thuốc lá điện tử sẽ bị phạt từ 3 - 10 triệu đồng.

Bắc Ninh tăng cường kiểm tra bếp ăn tập thể, ngăn ngừa ngộ độc thực phẩm

BẮC NINH - Trong Tháng Hành động vì an toàn thực phẩm năm 2026, công tác kiểm tra, giám sát tại các bếp ăn tập thể, cơ sở dịch vụ ăn uống được siết chặt, góp phần phòng ngừa nguy cơ ngộ độc thực phẩm. Thực tế kiểm tra cho thấy bên cạnh những chuyển biến tích cực, vẫn còn không ít tồn tại cần được chấn chỉnh kịp thời. 

Chuyển mạnh tư duy từ “chữa bệnh” sang “phòng bệnh”

BẮC NINH - Thói quen chỉ đi khám khi có triệu chứng khiến nhiều bệnh được phát hiện muộn, làm tăng nguy cơ biến chứng và chi phí điều trị. Ngành Y tế khuyến cáo Nhân dân cần phòng bệnh chủ động thông qua sàng lọc sớm và quản lý sức khỏe.