Hầu hết các doanh nghiệp không giảm giá cước vận tải, dù xăng dầu nhiều lần giảm giá.

Khó giảm ngay giá cước!

Hầu hết các Hiệp hội và doanh nghiệp (DN) ngành vận tải, khi được hỏi vì sao giá cước thời gian qua chỉ tăng không giảm, đều có chung câu trả lời: Rất khó giảm ngay! Theo lý giải của Chủ tịch Hiệp hội Ta-xi tải Hà Nội Nguyễn Phúc Thành, chi phí xăng dầu chỉ chiếm khoảng 20% tổng doanh thu vận tải (23 đến 24% với xe chạy xăng và 16 đến 17% với xe chạy dầu), vì thế đây chưa phải yếu tố có ý nghĩa quyết định đối với giá cước vận tải. 

Bên cạnh đó, việc điều chỉnh giá xăng dầu chỉ gây ảnh hưởng mạnh khi tăng, giảm đột biến. Trước đây, mỗi khi xăng dầu tăng giá, thường tăng với biên độ lớn (10 đến 15%), cho nên các DN vận tải phải ngồi lại cùng nhau tính toán và thống nhất việc điều chỉnh giá cước, nhằm bù đắp chi phí xăng dầu tăng vọt. 

Mỗi dịp như vậy, sẽ tạo ra hiệu ứng đô-mi-nô trên cả nước, các DN vận tải từ bắc vào nam đều điều chỉnh giá cước. Nhưng thời gian gần đây, tuy điều chỉnh nhiều lần, nhưng giá xăng dầu giảm rất nhỏ giọt, cho nên không có tác động nào đáng kể khiến giá cước vận tải giảm.

Chủ tịch Hiệp hội Vận tải ô-tô Việt Nam (VATA) Nguyễn Văn Thanh chia sẻ: Tuy giá xăng dầu đã được điều chỉnh giảm bảy lần liên tiếp, nhưng thường với biên độ rất nhỏ, chu kỳ ngắn. Trong khi đó, việc thay đổi giá cước vận tải bao giờ cũng cần độ trễ nhất định, thời gian kéo dài, đồng thời thủ tục đăng ký tăng hoặc giảm với cơ quan quản lý nhà nước cũng không hề đơn giản. 

Như đối với vận tải hàng hóa, các DN phải tiến hành thương thảo rõ ràng với khách hàng, còn đối với vận tải hành khách, phải có sự tính toán, kê khai cẩn thận, sau đó phải được chấp thuận của một số cơ quan liên quan tại địa phương mới có thể tiến hành điều chỉnh giá mới cho người dân. Một DN ta-xi với vài nghìn đầu xe, chỉ riêng việc gọi hết các xe về bến, kiểm định, cài đặt lại đồng hồ tính tiền, in hóa đơn,... cũng mất ít nhất cả tháng, chưa kể chi phí cho việc này không hề nhỏ. Bên cạnh đó, tuy giá xăng dầu giảm, nhưng nhiều yếu tố khác trong cấu thành giá cước vận tải lại tăng giá, chẳng hạn như giá phụ tùng săm lốp, phí bảo trì đường bộ,... 

Ðặc biệt, việc siết chặt kiểm soát tải trọng phương tiện trong thời gian qua cũng tác động mạnh mẽ đến giá cước vận tải. "Vì vậy, giá cước vận tải rất khó giảm ngay được. Nhưng đây cũng là tín hiệu đáng mừng, vì giá cước vận tải đang trở lại đúng bản chất của nó, không còn giá "ảo" như trước nữa" - Chủ tịch VATA Nguyễn Văn Thanh nhận định. 

Ðiều này cũng trùng với quan điểm của Thứ trưởng Giao thông vận tải Nguyễn Văn Công. Thứ trưởng cho rằng: Từ trước đến nay, mặt bằng giá cước vận tải đường bộ thường không phản ánh đúng thực chất. Các DN vận tải đã lợi dụng ngân sách nhà nước, lợi dụng kết cấu hạ tầng giao thông và sự buông lỏng trong quản lý nhà nước để kinh doanh vận tải với giá rẻ. Nếu việc kiểm soát tải trọng xe được thực hiện tốt và nghiêm túc, mặt bằng giá khi đó sẽ trở về đúng bản chất. 

Tuy nhiên, chúng tôi nhận thấy nghịch lý trên thị trường vận tải hiện nay, khi siết chặt tải trọng phương tiện, giá cước lập tức được nâng lên rất cao. Nhưng thực tế, một số DN đang lợi dụng chủ trương này, "lập lờ đánh lận con đen", vẫn cố tình chở quá tải, tạo sự cạnh tranh không lành mạnh giữa các DN và "móc túi" người tiêu dùng.

Cần thật sự coi trọng quyền lợi khách hàng

Mặc dù giá cước vận tải chưa thể giảm ngay, nhưng các DN cần có kế hoạch và lộ trình rõ ràng cho việc điều chỉnh giá cước trong thời gian sớm nhất, nhằm bảo đảm quyền lợi của khách hàng. Ông Nguyễn Phúc Thành cho rằng: Nếu giá xăng dầu đã giảm thì tất nhiên giá cước vận tải cũng phải có sự điều chỉnh giảm. Do các DN vận tải có sự cạnh tranh quyết liệt, cho nên đơn vị nào không điều chỉnh sẽ dễ dàng bị tẩy chay theo quy luật thị trường. 

Việc điều chỉnh sẽ không diễn ra tập trung và đại trà như trước, mà phụ thuộc vào điều kiện của từng DN. Các DN tự tính toán, cân đối giữa giá xăng dầu và cước vận tải để điều chỉnh tăng hoặc giảm giá, tự thay đổi ở những thời điểm khác nhau với biên độ cũng khác nhau. Các DN nhỏ có thể điều chỉnh nhanh hơn và giảm giá nhiều hơn để tăng sức cạnh tranh. Còn các DN lớn, việc điều chỉnh có thể chậm hơn, đôi khi phải mất khoảng nửa tháng. 

"Tôi tin rằng, việc đưa giá xăng dầu tiệm cận giá thị trường, sẽ thúc đẩy giá cước vận tải cũng được thị trường hóa một cách hoàn toàn. Khi đó giá cước vận tải sẽ do thị trường trực tiếp điều tiết, chứ không bị tác động bởi chính sách. Và khi đó, chắc chắn các DN vận tải càng có thuận lợi, vì được hoạt động theo đúng nghĩa của kinh tế thị trường".

Thực tế cho thấy, nhiều DN vận tải tuy còn "ngại điều chỉnh", nhưng một số đơn vị cũng bắt đầu rục rịch giảm giá. Giám đốc hãng ta-xi Quê Lụa Nguyễn Quốc Biên cho biết: Hiện tại, do giá xăng dầu giảm liên tiếp trong thời gian vừa qua, chi phí đầu vào cũng giảm theo, cho nên hãng Quê Lụa cũng xây dựng phương án để điều chỉnh giảm giá cước nhằm bảo vệ quyền lợi khách hàng. 

Theo đó, với mức giá bình quân hiện tại khoảng 12 nghìn đồng/km, trong vài ngày tới, công ty sẽ điều chỉnh giảm xuống còn 11 nghìn đồng/km. "Chúng tôi cho rằng, khi điều tiết giá cước giảm theo giá xăng dầu, DN vận tải không bị thiệt hại, trái lại còn nhận được nhiều lợi ích, do lượng khách hàng lựa chọn và sử dụng các dịch vụ của công ty tăng lên", ông Biên nhận định.

Tuy nhiên, theo TS Ngô Trí Long, nguyên Viện trưởng Nghiên cứu giá (Bộ Tài chính), sự bất cập, là do không phải Nhà nước quyết định giá vận tải, mà do các DN tự quyết định. Chính vì vậy, việc điều chỉnh tăng, giảm cước như trong thời gian qua cho thấy, chưa thật sự coi trọng quyền lợi khách hàng, người tiêu dùng, mà mới chú ý lợi ích của doanh nghiệp. Ngay bản thân các hiệp hội vận tải trong những tình huống như thế này, lẽ ra cần phải tác động với DN nhằm bảo vệ quyền lợi khách hàng thì họ luôn đứng ngoài cuộc. 

Do vậy, để minh bạch và chấp nhận cuộc chơi "sòng phẳng" theo quy luật thị trường, rất cần sự tác động, kiểm tra, giám sát từ các cơ quan chức năng để xem thực chất lợi nhuận mà DN thu được như thế nào. Qua đó, ngăn chặn các hành vi thông đồng "làm giá" của các DN hoặc DN lớn bắt tay chèn ép DN nhỏ,... Cơ quan thuế cần vào cuộc, kiểm tra xem khoản lợi nhuận mang lại của DN có phù hợp và đúng quy định không. Nếu vi phạm, có biện pháp xử phạt nghiêm khắc, truy thu thuế đối với những hành vi gian lận, trốn thuế.

Theo ND