Những hạt nhân góp sức

Xã Liên Bão là vùng đất giàu truyền thống văn hóa, hội tụ 5 làng quan họ gốc và 6 làng quan họ thực hành. Qua nhiều thế hệ, những làn điệu quan họ ngọt ngào, sâu lắng cùng các loại hình nghệ thuật dân gian vẫn được người dân gìn giữ, trao truyền. Theo ông Nguyễn Văn Lê, Chủ nhiệm Câu lạc bộ Quan họ xã Liên Bão, câu lạc bộ hiện có 67 liền anh, liền chị, trong đó có 5 nghệ nhân. Dù phần lớn hội viên ở độ tuổi trung niên và cao tuổi song mọi người đều nhiệt tình tham gia sinh hoạt, giao lưu, góp sức gìn giữ làn điệu quê hương.

Các thành viên Câu lạc bộ Quan họ xã Liên Bão biểu diễn tại chương trình ra mắt.

Tại những địa bàn có đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống, việc gìn giữ di sản cũng được duy trì bằng tinh thần tự nguyện và sự đoàn kết gắn bó của người dân. Bà Chu Thị Chuông, Chủ nhiệm Câu lạc bộ hát Then Hố Cao, tổ dân phố Đồng Thủy, phường Kép chia sẻ: “Thành lập khoảng 3 năm nay, câu lạc bộ hiện có 15 thành viên đều là chị em phụ nữ dân tộc Nùng. Chúng tôi tham gia câu lạc bộ với tinh thần tự nguyện, tự mua sắm trang phục, đạo cụ, tự học hỏi lẫn nhau, người biết nhiều dạy người biết ít, người biết ít truyền cho người chưa biết. Mỗi khi có chương trình giao lưu hoặc các sự kiện, lễ hội tại địa phương, chị em lại chủ động sắp xếp việc nhà để dành thời gian luyện tập, biểu diễn, góp phần đưa lời then, tiếng đàn tính đến gần hơn với công chúng”.

Nếu các câu lạc bộ là nơi nuôi dưỡng niềm đam mê văn nghệ, thì nghệ nhân chính là lực lượng nòng cốt gìn giữ và trao truyền di sản. Sinh ra và lớn lên tại làng chèo cổ Nga Hoàng (phường Chi Lăng), nghệ nhân Đặng Ngọc Doãn sớm gắn bó với nghệ thuật chèo nhờ truyền thống gia đình. Từ năm 7 tuổi, bà đã theo cha mẹ cùng đội chèo gia đình đi biểu diễn phục vụ Nhân dân. Sau khi tốt nghiệp Trường Văn hóa Nghệ thuật Hà Bắc (nay là Trường Cao đẳng Bắc Ninh), bà có hơn 10 năm hoạt động chuyên nghiệp tại Đoàn Chèo Hà Bắc. Hơn nửa thế kỷ gắn bó với nghệ thuật chèo, ở tuổi 66, bà vẫn miệt mài biểu diễn, truyền dạy, dàn dựng tiết mục và vở diễn, góp phần gìn giữ, lan tỏa nghệ thuật truyền thống.

Nghệ nhân Đặng Ngọc Doãn khẳng định: “Nhiều năm đi khắp nơi truyền dạy chèo từ địa bàn Quế Võ, Chi Lăng, Nam Sơn đến khu vực Yên Dũng, Bắc Giang, tôi nhận thấy chèo vẫn giữ vị trí quan trọng trong đời sống tinh thần của người dân Bắc Ninh, nhất là trong các dịp lễ hội truyền thống và hoạt động văn hóa ở cơ sở”. Cũng theo nghệ nhân, để nghệ thuật chèo tiếp tục được trao truyền và phát huy giá trị, cần tạo thêm đất diễn, tích cực đưa các làn điệu truyền thống đến với công chúng, nhất là thế hệ trẻ.

Đưa phong trào phát triển bền vững

Đến nay, trên địa bàn thành phố có hơn 700 câu lạc bộ quan họ, gần 100 câu lạc bộ chèo, hàng chục câu lạc bộ hát then - đàn tính cùng nhiều câu lạc bộ, đội nhóm thực hành các loại hình nghệ thuật truyền thống như ca trù, chầu văn, tuồng, hát trống quân, múa rối nước, hát sloong hao, soọng cô… Với nội dung phong phú, hình thức tổ chức linh hoạt, các mô hình văn hóa, văn nghệ quần chúng ngày càng thu hút đông đảo người dân tham gia, tạo môi trường thuận lợi để cộng đồng thực hành, gìn giữ và lan tỏa những giá trị văn hóa đặc sắc của quê hương.

Nghệ nhân Đặng Ngọc Doãn (bên trái) (phường Chi Lăng) thực hành, truyền dạy nghệ thuật biểu diễn chèo.

Nhằm tiếp sức cho các hạt nhân văn nghệ, nhiều địa phương quan tâm thành lập, ra mắt các câu lạc bộ. Tuy nhiên, phần lớn câu lạc bộ văn hóa văn nghệ cơ sở vẫn hoạt động dựa trên tinh thần tự nguyện, tự đóng góp của các hội viên nên kinh phí hoạt động còn nhiều khó khăn.

Đồng hành với cơ sở, Trung tâm Văn hóa và Xúc tiến du lịch Bắc Ninh chú trọng tổ chức các lớp tập huấn, bồi dưỡng hạt nhân văn nghệ, hướng dẫn phương pháp duy trì sinh hoạt câu lạc bộ và truyền dạy nghệ thuật truyền thống. Nhạc sĩ Ngọc Lương, Trưởng Phòng Văn hóa cơ sở, Trung tâm Văn hóa và Xúc tiến du lịch Bắc Ninh cho biết: “Các hoạt động này góp phần nâng cao kỹ năng biểu diễn, củng cố lực lượng nòng cốt, giúp các câu lạc bộ hoạt động nền nếp, hiệu quả, từng bước phát huy vai trò trong gìn giữ và trao truyền di sản văn hóa tại cơ sở”.

Để phong trào văn hóa, văn nghệ cơ sở phát triển bền vững, chính quyền, ngành chức năng cần tiếp tục nghiên cứu xây dựng cơ chế hỗ trợ các câu lạc bộ văn nghệ tiêu biểu, khuyến khích nghệ nhân và hạt nhân nòng cốt tích cực thực hành trình diễn, trao truyền di sản; mở rộng không gian biểu diễn nghệ thuật truyền thống; tăng cường kết nối câu lạc bộ văn hóa, văn nghệ ở cơ sở với nhà trường và các tổ chức đoàn thể, tạo điều kiện để thế hệ trẻ tiếp cận di sản qua hoạt động ngoại khóa, giao lưu và truyền dạy trực tiếp; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số để quảng bá dân ca, hoạt động của các câu lạc bộ gắn với bảo tồn bản sắc, tôn trọng giá trị truyền thống, đồng thời phát huy sức sống của di sản trong xã hội hiện đại.

Bắc Ninh tìm hướng đột phá phát triển du lịch, văn hóa và kinh tế sáng tạo

BẮC NINH - Ngày 12/10, tại trụ sở UBND thành phố, đồng chí Phạm Hoàng Sơn, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch UBND thành phố chủ trì buổi làm việc với đơn vị tư vấn EY-Parthenon Việt Nam về đề xuất Chiến lược phát triển du lịch, văn hóa và kinh tế sáng tạo thành phố Bắc Ninh.

Bồi đắp tình yêu di sản qua hoạt động trải nghiệm

BẮC NINH - Bằng nhiều hình thức gần gũi, sinh động, các đơn vị, địa phương trên địa bàn thành phố từng bước đưa di sản đến gần cộng đồng, khơi dậy trong thế hệ trẻ tình yêu, niềm tự hào với văn hóa quê hương.

Khai mạc Trại sáng tác ảnh nghệ thuật 'Mạch nguồn Kinh Bắc - Sắc màu thời đại'

BẮC NINH - Sáng 9/10, Hội Văn học Nghệ thuật thành phố Bắc Ninh khai mạc Trại sáng tác ảnh nghệ thuật năm 2026 với chủ đề "Mạch nguồn Kinh Bắc - Sắc màu thời đại" nhằm tôn vinh di sản văn hóa, phản ánh nhịp sống đương đại và quảng bá hình ảnh Bắc Ninh trong giai đoạn phát triển mới.