Bắc Ninh: Gỡ khó cho hoạt động của hợp tác xã môi trường

Thứ 3: 09:22 ngày 24/03/2026

BẮC NINH - Lượng rác thải sinh hoạt trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh ngày càng gia tăng trong khi nhiều hợp tác xã môi trường còn thiếu nguồn lực, cơ chế chưa đồng bộ. Thực tiễn đặt ra yêu cầu phải nâng cao hiệu quả hoạt động của các hợp tác xã, góp phần giữ gìn vệ sinh môi trường và phát triển bền vững.

Nhiều áp lực từ thực tiễn

Sau sáp nhập, xã Lạng Giang có diện tích hơn 55 km², dân số hơn 63 nghìn người, lượng rác thải phát sinh khoảng 30 tấn/ngày. Trên địa bàn hiện có 2 hợp tác xã và 2 tổ vệ sinh môi trường đảm nhiệm thu gom, đạt tỷ lệ khoảng 98%. Tuy vậy, tỷ lệ người dân đóng phí vệ sinh môi trường đạt 60%, gây nhiều khó khăn cho các hợp tác xã, tổ vệ sinh hoạt động.

Người lao động Hợp tác xã Nông nghiệp Tân Hưng, xã Lạng Giang thu gom rác thải.

Từ 3 giờ sáng, những chuyến xe của Hợp tác xã Nông nghiệp Tân Hưng, xã Lạng Giang đã tỏa đi khắp 25 thôn, đảm nhiệm thu gom, vận chuyển, xử lý rác thải, vận hành lò đốt công suất 1.000 kg/giờ. Tuy nhiên, áp lực ngày càng lớn khi chi phí vận hành tăng, nguồn thu lại chưa tương xứng. Ông Vũ Văn Lực, Giám đốc Hợp tác xã cho biết: “Hợp tác xã có 13 lao động, làm dịch vụ công ích là chính nhưng phải tự cân đối thu, chi, tuy nhiên, mức thu phí theo hộ gia đình chưa sát thực tế. Mặt khác, trên địa bàn có khu công nghiệp nên phát sinh tình trạng đổ trộm rác thải của những hộ kinh doanh nhỏ lẻ, gây áp lực lớn cho công tác thu gom, xử lý”. Cùng chung khó khăn, Hợp tác xã Dịch vụ - Vệ sinh môi trường thị trấn Vôi nhiều năm nay vẫn chưa có trụ sở ổn định, tỷ lệ thu phí thấp, ảnh hưởng đến khả năng đầu tư phương tiện. Đại diện Hợp tác xã kiến nghị tỉnh sớm có điều chỉnh về đơn giá thu gom, vận chuyển rác thải bảo đảm nguồn lực để Hợp tác xã duy trì hoạt động lâu dài.

Mỗi ngày, toàn tỉnh phát sinh hơn 2.000 tấn rác thải sinh hoạt. Tỷ lệ thu gom, xử lý hợp vệ sinh đạt 95,7%.

Ở phường Chũ, ông Nguyễn Đình Phiên, Chủ tịch Hội đồng quản trị, Giám đốc Hợp tác xã Môi trường Phong Vân cho biết, đơn vị đang thu gom rác cho 8 phường, xã thuộc thị xã Chũ và huyện Lục Ngạn (cũ) với tần suất 3 - 5 ngày/lần. Rác được vận chuyển về Nhà máy rác Kiên Thành và lò đốt xã Hộ Đáp để xử lý. Theo ông Phiên, đơn vị gặp không ít khó khăn nhưng với trách nhiệm cộng đồng, toàn thể thành viên Hợp tác xã luôn nỗ lực, cố gắng. Công tác thu gom rác đang phải đối mặt với quãng đường xa, đơn giá thấp, trong khi xăng dầu tăng cao.

Không chỉ chịu áp lực về chi phí, các hợp tác xã còn gặp khó khăn trong việc giữ chân lao động khi thu nhập chỉ khoảng 5 - 7 triệu đồng/người/tháng, chưa tương xứng với tính chất công việc nặng nhọc, độc hại. Thực tế cho thấy, các hợp tác xã môi trường đang chịu ba áp lực lớn: Thiếu nguồn lực tài chính; hạn chế về hạ tầng, phương tiện và ý thức của Nhân dân trong đóng góp phí vệ sinh. Điều này khiến hoạt động của các hợp tác xã vẫn chủ yếu dừng ở khâu thu gom, chưa phát triển theo hướng bền vững, liên kết.

Từng bước gỡ “điểm nghẽn”

Hiện toàn tỉnh có 93 hợp tác xã vệ sinh môi trường với 729 thành viên. Các hợp tác xã đã được hỗ trợ phương tiện chuyên dụng thu gom, vận chuyển, xử lý rác thải, góp phần bảo vệ môi trường nông thôn và nâng cao chất lượng cuộc sống người dân. Tiêu biểu như: Hợp tác xã Vệ sinh môi trường Tiền Phong (phường Tiền Phong); Hợp tác xã Vệ sinh môi trường Tân Minh Tiến (xã Tân Sơn); Hợp tác xã Môi trường thị trấn Hồ (phường Thuận Thành)… giữ vai trò nòng cốt trong thu gom, vận chuyển rác thải khu vực nông thôn.

Hợp tác xã Dịch vụ môi trường An Châu, xã Sơn Động đầu tư phương tiện để nâng hiệu quả hoạt động thu gom rác thải.

Để nâng cao hiệu quả hoạt động của các hợp tác xã môi trường, nhiều phường, xã đang triển khai nhiều giải pháp cụ thể, có tính khả thi. Ở xã Sơn Động, Hợp tác xã Dịch vụ môi trường An Châu chủ động mở rộng địa bàn hoạt động, huy động nguồn lực đầu tư thêm phương tiện, máy móc nhằm đáp ứng nhu cầu thu gom ngày càng tăng. Theo ông Nguyễn Trung Kiên, Giám đốc Hợp tác xã, các xã viên Hợp tác xã tự góp vốn cổ phần mua một xe chuyên dụng vận chuyển rác với trị giá hơn 1,2 tỷ đồng. Xe chở rác có chức năng cuốn, ép rác tự động, không gây rơi vãi rác, chảy nước ra đường. Nhờ vậy, lượng rác được thu gom, vận chuyển tăng gấp 4 lần so với trước; giảm thời gian, chi phí. Còn tại xã Lạng Giang, địa phương đặt mục tiêu nâng tỷ lệ thu phí lên trên 70% vào năm 2026, đồng thời xây dựng các điểm trung chuyển rác trong khu dân cư. Cách làm này giúp người dân thuận tiện tập kết rác, giảm chi phí vận chuyển và nâng cao hiệu quả tổ chức thu gom. Hợp tác xã Vệ sinh môi trường Tân Minh Tiến thì tăng cường phối hợp với chính quyền địa phương hướng dẫn người dân phân loại rác tại nguồn, nâng cao ý thức bảo vệ môi trường và chấp hành nộp phí dịch vụ. Khi nhận thức cộng đồng được nâng lên, áp lực cho các hợp tác xã thu gom rác thải giảm đáng kể.

Tuy vậy, để các mô hình hợp tác xã môi trường phát huy hiệu quả bền vững, vẫn cần những giải pháp đồng bộ từ cấp tỉnh. Theo lãnh đạo Liên minh Hợp tác xã tỉnh, thời gian tới, đơn vị sẽ tập trung xây dựng các mô hình hợp tác xã kiểu mẫu, nâng cao năng lực quản lý, hỗ trợ tiếp cận vốn và ứng dụng công nghệ để các hợp tác xã môi trường hoạt động hiệu quả, bền vững hơn. Đẩy mạnh đào tạo, bồi dưỡng năng lực quản lý, kỹ năng vận hành thiết bị, ứng dụng công nghệ mới; kết nối các hợp tác xã với doanh nghiệp công nghệ để tiếp cận giải pháp phù hợp; tư vấn tiếp cận nguồn vốn ưu đãi, chương trình hỗ trợ đầu tư...

Với vai trò cơ quan quản lý nhà nước trong lĩnh vực môi trường, Sở Nông nghiệp và Môi trường sẽ tăng cường hướng dẫn, kiểm tra và phối hợp với các địa phương củng cố, nâng cao hiệu quả hoạt động của các hợp tác xã môi trường. Trọng tâm là tiếp tục rà soát, tham mưu hoàn thiện cơ chế, chính sách về giá dịch vụ vệ sinh môi trường phù hợp thực tế; hỗ trợ xây dựng mô hình thu gom, trung chuyển, xử lý rác thải theo hướng tập trung, chuyên nghiệp, ứng dụng công nghệ.

Bài, ảnh: Khôi Nguyên