Bắc Ninh khơi dậy tình yêu di sản
BẮC NINH - Không chỉ là nơi gặp gỡ của những người yêu nghệ thuật, các câu lạc bộ văn nghệ dân gian còn tạo môi trường thực hành, truyền dạy và trao truyền di sản. Sự tham gia của nhiều thế hệ góp phần gìn giữ những giá trị văn hóa đặc sắc, làm phong phú đời sống tinh thần của người dân Bắc Ninh - Kinh Bắc.
Tâm huyết gìn giữ nghệ thuật dân gian
Giữa nhịp sống đô thị sôi động, những làn điệu chèo, quan họ vẫn ngân vang trong các buổi sinh hoạt của Câu lạc bộ Chèo và Dân ca phường Bắc Giang. Hơn 6 năm qua, Câu lạc bộ trở thành điểm hẹn của những người yêu nghệ thuật truyền thống, cùng học hỏi, luyện tập và góp sức gìn giữ di sản văn hóa quê hương. Từ 18 thành viên ban đầu, đến nay Câu lạc bộ đã có 30 thành viên độ tuổi từ 40 đến ngoài 70 có chung niềm đam mê với nghệ thuật chèo. Dù mỗi người một công việc, hoàn cảnh: Cán bộ hưu trí, kinh doanh, lao động tự do…, họ vẫn dành thời gian gặp gỡ, tập luyện, biểu diễn.
![]() |
|
Câu lạc bộ Chèo và Dân ca phường Bắc Giang tham gia Liên hoan Các câu lạc bộ chèo không chuyên Bắc Ninh năm 2025. |
Được sự quan tâm hỗ trợ về chuyên môn của Nhà hát Chèo Bắc Ninh, Trung tâm Văn hóa và Xúc tiến du lịch thành phố thông qua các lớp tập huấn, bồi dưỡng, các thành viên câu lạc bộ ngày càng nâng cao kỹ năng biểu diễn, có thể thể hiện tốt những làn điệu dân ca, các trích đoạn chèo kinh điển như “Lý trưởng - Mẹ Đốp”, “Nỗi oan Thị Kính” trong vở “Quan Âm Thị Kính”, “Hội làng” trong vở “Tấm Cám”… Một số hội viên tiêu biểu như ông, bà: Tú Lệ, Nguyễn Hải, Nguyễn Thủy, Thu Giang… tích cực học tập, rèn luyện, đảm nhận tốt các vai diễn khó, có nội tâm phức tạp.
Câu lạc bộ nhiệt tình tham gia các chương trình văn hóa, văn nghệ, liên hoan nghệ thuật quần chúng tại địa phương và khẳng định tài năng qua các cuộc thi. Tại Liên hoan Các câu lạc bộ chèo không chuyên Bắc Ninh năm 2025 và Hội diễn sân khấu không chuyên Bắc Ninh năm 2026, Câu lạc bộ đều giành giải A toàn đoàn; nhiều thành viên đạt giải A, B cá nhân. Bà Tú Lệ, Chủ nhiệm Câu lạc bộ chia sẻ: “Hát và diễn chèo đã trở thành niềm đam mê nên dù bận rộn, chúng tôi vẫn cố gắng thu xếp sinh hoạt, luyện tập đều đặn 2-3 buổi mỗi tuần tại nhà văn hóa tổ dân phố. Mỗi lần tham gia hội thi, liên hoan, các thành viên đều tự nguyện đóng góp kinh phí thuê trang phục, đạo cụ, dành nhiều thời gian tập luyện với mong muốn có những tiết mục chất lượng nhất, góp phần đưa nghệ thuật truyền thống đến gần hơn với cộng đồng”.
![]() |
|
Câu lạc bộ Hát then bản Đồng Thép biểu diễn tại Lễ hội Ẩm thực Yên Thế 2026. |
Ở bản Đồng Thép, xã Yên Thế, tiếng đàn tính hòa cùng lời then mang đến sắc thái văn hóa riêng của đồng bào Tày, Nùng. Nghệ thuật hát then vốn gắn bó mật thiết với đời sống tinh thần của cộng đồng đang được khôi phục thông qua hoạt động của Câu lạc bộ Hát then. Bà Mai Thị Minh, Chủ nhiệm Câu lạc bộ cho biết, cuối năm 2025, địa phương tổ chức khôi phục Câu lạc bộ với 30 học viên tham gia học hát. Đến nay, Câu lạc bộ thu hút hơn 120 thành viên, tuổi từ 10 đến 70, duy trì sinh hoạt hằng tuần theo các nhóm người cao tuổi, phụ nữ và thiếu nhi. Trong mỗi buổi tập, người biết nhiều hướng dẫn người biết ít, người đi trước dìu dắt lớp kế cận. Qua thời gian luyện tập, nhiều thành viên tự tin biểu diễn trước khán giả.
Không chỉ luyện tập, các thành viên còn tham gia chương trình văn nghệ tại cơ sở, giới thiệu những bài then, điệu múa và tiết mục tái hiện nghi lễ cúng then. Theo bà Nông Thị Tuyết Thanh, Phó Chủ tịch UBND xã Yên Thế, việc khôi phục và phát triển Câu lạc bộ không chỉ góp phần bảo tồn bản sắc văn hóa dân tộc mà còn tạo môi trường sinh hoạt lành mạnh, làm phong phú đời sống tinh thần của Nhân dân, đồng thời phục vụ phát triển du lịch địa phương.
Với ca trù, việc duy trì hoạt động thực hành và truyền dạy càng có ý nghĩa khi loại hình nghệ thuật này từng có thời gian lắng xuống, gặp khó khăn trong việc trao truyền. Tại phường Vân Hà, những người tâm huyết đã chung tay thành lập Giáo phường Ca trù Như Nguyệt. Sau một năm ra mắt, giáo phường quy tụ 22 thành viên ở nhiều độ tuổi. Các thành viên thường xuyên luyện tập kỹ thuật lấy hơi, nhả chữ, giữ nhịp phách; đồng thời tìm hiểu, thực hành những thể cách đặc trưng của ca trù.
Ông Nguyễn Hữu Ban, Chủ nhiệm Giáo phường Ca trù Như Nguyệt, người dành nhiều tâm huyết vận động thành lập, duy trì hoạt động và truyền dạy chia sẻ: “Điều chúng tôi trăn trở là làm sao để ca trù thực sự sống trong cộng đồng. Vì vậy, chúng tôi duy trì luyện tập thường xuyên, tạo điều kiện để các thành viên học hỏi, hoàn thiện kỹ năng và cùng nhau biểu diễn. Tôi mong muốn ngày càng có thêm nhiều người, nhất là lớp trẻ, yêu thích, tìm hiểu và gắn bó với ca trù, để tiếng đàn, tiếng phách, lời ca tiếp tục được trao truyền”.
Tiếp sức cho các câu lạc bộ
Những mô hình trên cho thấy vai trò của các câu lạc bộ trong việc duy trì hoạt động thực hành, truyền dạy nghệ thuật dân gian tại cộng đồng. Toàn thành phố hiện có khoảng 600 câu lạc bộ văn nghệ dân gian với các loại hình như quan họ, chèo, ca trù, dân ca của đồng bào các dân tộc thiểu số..., thu hút hàng nghìn hội viên tham gia. Dù kinh phí hoạt động còn eo hẹp, chủ yếu do thành viên tự đóng góp, nhiều câu lạc bộ vẫn duy trì sinh hoạt thường xuyên.
![]() |
|
Giáo phường Ca trù Như Nguyệt biểu diễn tại lễ hội. |
Để nâng cao chất lượng chuyên môn của các câu lạc bộ, hằng năm, Trung tâm Văn hóa và Xúc tiến du lịch Bắc Ninh phối hợp với các địa phương mở nhiều lớp truyền dạy quan họ, hát then - đàn tính, ca trù, chèo... cho các hạt nhân văn nghệ, chủ nhiệm, phó chủ nhiệm câu lạc bộ (mỗi lớp có từ 40 đến 60 học viên). Hoạt động này không chỉ đơn thuần là tập huấn kỹ năng mà còn góp phần nâng cao ý thức, trách nhiệm và bồi đắp tình yêu di sản đối với các hạt nhân nòng cốt ở cơ sở, lan tỏa giá trị di sản trong cộng đồng; đồng thời tạo điều kiện để mọi người gặp gỡ, giao lưu, giới thiệu truyền thống văn hóa tốt đẹp của dân tộc.
| Toàn thành phố hiện có khoảng 600 câu lạc bộ văn nghệ dân gian với các loại hình như quan họ, chèo, ca trù, dân ca đồng bào các dân tộc thiểu số..., thu hút hàng nghìn hội viên tham gia. |
Thực tế cho thấy, tâm huyết của nghệ nhân và hội viên là yếu tố quan trọng giúp các câu lạc bộ duy trì hoạt động hiệu quả. Tuy nhiên, kinh phí hạn hẹp, điều kiện sinh hoạt còn khó khăn, việc thu hút người trẻ tham gia ở một số nơi vẫn là những vấn đề cần quan tâm. Nếu thiếu lực lượng kế cận và điều kiện thực hành thường xuyên, việc trao truyền những kỹ năng, làn điệu, thể cách nghệ thuật truyền thống sẽ gặp không ít trở ngại.
Trong giai đoạn phát triển mới, bảo tồn các giá trị văn hóa dân gian, nghệ thuật truyền thống có ý nghĩa quan trọng đối với đời sống tinh thần và sự gắn kết cộng đồng. Trên cơ sở các văn bản chỉ đạo của cấp trên, nhất là Nghị quyết số 80-NQ/TW ngày 7/1/2026 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam, thời gian tới, ngành Văn hóa Bắc Ninh tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền, giáo dục thế hệ trẻ về truyền thống lịch sử, văn hóa, con người Kinh Bắc; nâng cao nhận thức, trách nhiệm của cộng đồng trong bảo vệ, thực hành, trao truyền di sản.
Ông Nguyễn Xuân Thủy, Giám đốc Trung tâm Văn hóa và Xúc tiến du lịch Bắc Ninh cho biết, đơn vị sẽ tiếp tục phối hợp với các địa phương thường xuyên tổ chức hội thi, hội diễn, đưa hoạt động thực hành di sản vào lễ hội, khu, điểm du lịch nhằm quảng bá các giá trị văn hóa; tăng cường mở lớp truyền dạy, thành lập câu lạc bộ nghệ thuật dân gian. Việc quan tâm hỗ trợ, có chế độ đãi ngộ phù hợp đối với nghệ nhân, chủ nhiệm, phó chủ nhiệm câu lạc bộ cũng cần được ngành chức năng và các địa phương chú trọng hơn, tạo điều kiện để những người tâm huyết tiếp tục gắn bó với công tác bảo tồn. Duy trì, mở rộng không gian thực hành, tạo cầu nối để những giá trị nghệ thuật truyền thống được trao truyền, gìn giữ trong đời sống cộng đồng.

















Ý kiến bạn đọc (0)