Cựu chiến binh e228B bên bia lưu niệm tại Trại Cờ (Hiệp Hòa) dịp kỷ niệm 40 năm ngày thành lập đơn vị.

Bộ Quốc phòng muốn bảo đảm an toàn bí mật tuyệt đối, ra quyết định thành lập Trung đoàn tại Trại Cờ, xã Ngọc Sơn, huyện Hiệp Hòa, tỉnh Hà Bắc (nay là tỉnh Bắc Giang).  Trước kia, nơi đây là căn cứ của nghĩa quân Đề Thám, mỗi lần xuất trận đánh Pháp lại làm lễ thượng cờ nên gọi là Trại Cờ.

Trung đoàn lấy phiên hiệu 228B trùng phiên hiệu với Trung đoàn 228 đang bố trí chiến đấu ở gần đó. Trung đoàn 228B  (e228B) trực thuộc Bộ Tư lệnh phòng không. Sau ngày 22-10-1963, e228B trực thuộc Bộ Tư lệnh Quân chủng Phòng không – Không quân (PKKQ).

Ngày 1-7-1963, e228B làm lễ thành lập. Dự kiến tháng 9-1963 sẽ hành quân bằng tàu hỏa sang Liên Xô huấn luyện chuyển binh chủng Tên lửa và nhận khí tài về nước chiến đấu. Tuy nhiên, do tình hình chính trị Liên Xô lúc đó phức tạp nên Quân chủng lệnh dừng hành quân, chuyển sang huấn luyện tại chỗ. Thời kỳ này, e228B trở thành một trung tâm huấn luyện, một trường văn hóa đặc biệt, toàn diện nhất. 

Kết quả về mọi mặt đạt chất lượng cao: Trình độ chính trị, tinh thần, thể lực, sức khỏe chiến sĩ được nâng lên rõ rệt, đáp ứng yêu cầu xây dựng chính quy của Quân đội, có đủ kiến thức tiếp thu kỹ thuật tên lửa phòng không (TLPK) hiện đại của Liên Xô; quyết tâm hoàn thành nhiệm vụ bảo vệ vững chắc vùng trời Tổ quốc.

Sau sự kiện “Vịnh Bắc Bộ” ngày 5-8-1964, miền Bắc chuyển trạng thái từ thời bình sang thời chiến. Được sự thỏa thuận của hai chính phủ, Liên Xô cử chuyên gia và đưa khí tài TLPK sang Việt Nam; trực tiếp huấn luyện và tham gia chiến đấu cùng bộ đội Việt Nam.

Bộ Tư lệnh Quân chủng PKKQ giao nhiệm vụ cho e228B chuyển từ Hà Bắc về Mỏ Chén (Sơn Tây) xây dựng Trung tâm huấn luyện TLPK, đồng thời nghiên cứu xây dựng một số trận địa TLPK tại Hà Nội, Hải Phòng. Chỉ trong thời gian ngắn, Bộ Quốc phòng quyết định thành lập 2 eTLPK lấy e228B làm nòng cốt.

Ngày 7-1-1965, eTLPK236 ra đời, tập trung huấn luyện tại Mỏ Chén (Sơn Tây). Ngày 22-4-1965, eTLPK238 ra đời, tập trung huấn luyện tại rừng “Tắc Kè” xã Quỳnh Đông (Yên Thế).

Ngày 7-2-1965, đế quốc Mỹ tiến hành cuộc chiến tranh phá hoại bằng không quân đối với miền Bắc nước ta.  

Được cấp trên chỉ đạo, có sự giúp đỡ của chuyên gia Liên Xô với vốn kiến thức và trình độ ngoại ngữ sẵn có, chỉ sau 3 tháng huấn luyện, các tiểu đoàn TLPK (dTLPK) của 2 e ra quân đều đánh thắng trận đầu. Ngày 24-7-1965, d63, d64/e236 bắn rơi chiếc máy bay Mỹ thứ 400 trên miền Bắc. Ngày 24-7-1965 là Ngày truyền thống của Binh chủng TLPK Việt Nam Anh hùng. Ngày 20-9-1965, d83/e238 bắn rơi 2 hai máy bay  F105, đây cũng là ngày truyền thống của e238, là chiến công đầu tiên của quân dân Hà Bắc. Đồng chí Bí thư Tỉnh ủy trực tiếp trao cờ “đánh thắng trận đầu” và tặng huy hiệu “20-9” cho đơn vị.

Ngày 17-9-1967, d84/e238 bắn rơi chiếc máy bay ném bom chiến lược B52 của Mỹ đầu tiên trên miền Bắc tại Vĩnh Linh. Trong cuộc đọ sức quyết liệt ở Hà Nội, Hải Phòng, TLPK hiệp đồng cùng không quân, cao xạ và các lực lượng khác đã đánh thắng những nấc thang đánh phá cao nhất của không quân Mỹ năm 1967...

Ngày 11-1-1973, bộ đội TLPK là binh chủng đầu tiên của Quân đội được tuyên dương Anh hùng lực lượng  vũ trang nhân dân Việt Nam. Toàn binh chủng có 10e, 11d, 1 đại đội tên lửa vác vai, 1 nhà máy sửa chữa tên lửa A31 được phong đơn vị Anh hùng LLVT nhân dân.

Năm 1980, Quân chủng quyết định công nhận e228B là tiền thân của bộ đội TLPK Việt Nam anh hùng; xây bia lưu niệm e228B tại Trại Cờ (hiện nay phân hiệu 2 Trường Trung cấp Kỹ thuật Quân chủng PKKQ đang đóng quân tại đây).

Ngày 1-7 hàng năm, cựu chiến binh e228B lại gặp nhau tại Hà Nội; cứ 10 năm, vào ngày 1-7 lại về cội nguồn Trại Cờ (Hiệp Hòa), bên bia lưu niệm, thắp hương tưởng niệm các liệt sĩ e228B đã hy sinh tại các chiến trường và đồng đội từ trần tại quê hương; thăm hỏi nhau, ôn lại kỷ niệm Trại Cờ, kỷ niệm chiến đấu. Cựu chiến binh e228B  bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến Đảng bộ, chính quyền nhân dân Hiệp Hòa đã đùm bọc, giúp đỡ đơn vị, là bệ phóng đưa cán bộ chiến sĩ e228B bay cao, bay xa trong sự nghiệp bảo vệ và xây dựng đất nước.