Lễ Đại Phan tên gọi theo tiếng Sán Dìu là Hí Thai Van, có nghĩa là hội lớn nhất để những người muốn trở thành thầy cúng ra trình làng. Đây cũng là nghi lễ thăng chức cao nhất cho thầy cúng trở thành Đại Phan (thầy bậc 4).

Nghệ thuật trình diễn dân gian Soọng cô của đồng bào Sán Dìu được truyền dạy qua nhiều thế hệ. Ảnh: Thu Thủy.

Lễ hội Đại Phan truyền thống, tùy từng địa phương sẽ có những màu sắc khác nhau nhưng cơ bản là bắt đầu bằng lễ rước thành hoàng làng, dựng cây phan (cây nêu), hát soọng cô, leo gươm (leo dao), lội qua than hồng, cấp sớ điệp sắc phong cho thầy cúng... Sự ra đời của Lễ Đại Phan là nhu cầu thiết yếu của cuộc sống, lưu truyền từ đời này sang đời khác và trở thành nét sinh hoạt văn hóa tâm linh đặc sắc của đồng bào Sán Dìu. Lễ được tổ chức vào dịp đầu năm mới để cầu mong cho dân làng được an yên, mưa thuận gió hòa, mùa màng tươi tốt và xua đuổi tà ma. Trong Lễ Đại Phan, thầy cúng đọc sách về lịch sử, cội nguồn, quá trình thiên di của người Sán Dìu, những khó khăn khi vượt sông biển tìm đến vùng đất mới. Từ đó, không chỉ người được thăng cấp mà cả những người tham dự có thể hiểu hơn về lịch sử, cội nguồn, nâng cao ý thức trong việc lưu truyền những câu chuyện cổ, bảo tồn những phong tục, tập quán tốt đẹp của người Sán Dìu.

Tại lễ hội Đại phan, sau khi kết thúc phần lễ sẽ đến phần hội với các trò chơi dân gian. Đây là dịp để người dân thỏa sức vui chơi sau những ngày làm việc vất vả. Hội không bị ràng buộc bởi những lễ nghi tôn giáo, lứa tuổi, giới tính mà là những sinh hoạt đời thường, để mọi người dự hội cùng tự do, bình đẳng vui chơi, tham gia vào các trò chơi dân gian tiêu biểu như: Múa lân, kéo co, thi đấu vật, hát soọng cô... Những ngày diễn ra lễ hội, bất cứ ai đến vui chơi đều là khách quý, được dân làng mời cơm, cho ngủ trọ.

Năm 2022, lễ Đại phan của người Sán Dìu được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.

Truyền thông xưa về vùng Tây Yên Tử

BẮC NINH - Vì nhiều lý do, thông tin truyền thông về lịch sử, chính trị, văn hóa, xã hội của tỉnh Bắc Ninh nói chung, vùng Tây Yên Tử nói riêng trong giai đoạn nửa đầu thế kỷ XX chưa được chú trọng. Đến nay, việc sưu tầm, khai thác các nguồn tư liệu truyền thông về tỉnh Bắc Ninh góp phần “bù lấp” nhiều khoảng trống. Truyền thông trên các nguồn sách, báo về vùng non cao Tây Yên Tử công bố trên sách, báo có thể xếp thành các nhóm chính: Lịch sử, địa lý - trật tự, trị an - văn hóa, văn nghệ…

Tưng bừng lễ hội rước pháo Đồng Kỵ

BẮC NINH - Sáng 20/2, tức mùng 4 Tết Bính Ngọ, phường Đồng Nguyên tổ chức lễ hội rước pháo Đồng Kỵ, thu hút hàng nghìn người dân và du khách thập phương trảy hội, cầu mong một năm làm ăn phát tài, gặp nhiều may mắn.

Tục thờ Thần Nông của người Sán Dìu

BẮC NINH - Đồng bào dân tộc Sán Dìu ở Bắc Ninh sinh sống nhiều tại các xã, phường: Lục Ngạn, Chũ, Nam Dương, Phượng Sơn, Lục Nam, Kép, Yên Thế… Từ xưa, người Sán Dìu canh tác nông nghiệp là chính, nhất là kinh tế vườn đồi, trồng cây ăn quả. Hoạt động sản xuất của đồng bào phụ thuộc nhiều vào điều kiện tự nhiên nên trong đời sống tinh thần, họ luôn hướng đến thần linh, cầu mong cuộc sống yên ổn, mạnh khỏe, làm ăn thuận lợi, mùa màng tốt tươi.